Thông tư 81/2026: Chấm dứt thời kỳ “họp phụ huynh là bàn chuyện tiền”
Thông tư 81/2026 về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh là quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xác định lại vị trí, vai trò, nhiệm vụ và giới hạn hoạt động của Ban đại diện cha mẹ trong các cơ sở giáo dục, hướng tới chấm dứt tình trạng đóng góp bắt buộc và biến quan hệ gia đình – nhà trường thành sự đồng hành vì học sinh, không phải vì các khoản thu tùy tiện. Điểm cốt lõi của Thông tư này là đưa Ban đại diện cha mẹ trở về đúng bản chất: tổ chức đại diện cho tiếng nói của phụ huynh, được bầu tại nhóm, lớp và cơ sở giáo dục, nhưng không nằm trong cơ cấu tổ chức của nhà trường, không có tư cách pháp nhân, con dấu hay tài khoản riêng. Khi không còn vai trò tài chính, Ban đại diện buộc phải chuyển trọng tâm sang chức năng kết nối, phản ánh ý kiến phụ huynh và hỗ trợ thông tin, thay vì trở thành “cỗ máy thu tiền” như lo ngại trước đây.
Không còn đóng góp bắt buộc: phụ huynh được trả lại quyền từ chối
Từ ngày 15/11/2026, Ban đại diện cha mẹ không được đặt ra bất kỳ khoản đóng góp bắt buộc nào, cũng không được ấn định hay phân bổ mức hỗ trợ, mức bình quân, mức tối thiểu hoặc thời hạn hỗ trợ. Quy định này đánh thẳng vào thực tế nhiều năm là các khoản “tự nguyện nhưng bắt buộc”, nơi phụ huynh khó lòng nói không nếu không muốn con mình bị để ý. Theo Điều lệ mới, Ban đại diện không được lập danh sách phụ huynh phải hỗ trợ, không được yêu cầu một cá nhân cụ thể phải đóng góp. Quan trọng hơn, việc hỗ trợ hay không hỗ trợ không được dùng làm căn cứ để phân biệt đối xử, gây bất lợi cho học sinh và gia đình. Đây là bước dịch chuyển quyền lực rõ ràng: quyền lợi phụ huynh được bảo vệ, áp lực đóng góp tập thể bị cắt đứt, và mọi hỗ trợ chỉ có thể tồn tại trên nền tảng tự nguyện thực sự.
Cấm thu và quản lý tiền hỗ trợ: nhà trường phải tự chịu trách nhiệm tài chính
Thông tư 81/2026 quy định Ban đại diện cha mẹ không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ cho hoạt động của mình. Điều này cũng đồng nghĩa tổ chức này không được dùng danh nghĩa Ban đại diện để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục, không được thu, quản lý hoặc sử dụng tài trợ của phụ huynh cho nhà trường. Nguồn hỗ trợ nếu có chỉ dùng cho hoạt động của Ban đại diện theo kế hoạch đã công khai, và không được sử dụng để xây dựng, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm hoặc bảo dưỡng thiết bị, hay phục vụ hoạt động quản trị, chuyên môn của nhà trường. Khi Ban đại diện không còn là điểm trung chuyển tiền, trách nhiệm tài chính quay trở lại đúng nơi – nhà trường. Như quan điểm của Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh, nhà trường phải tổ chức hoạt động giáo dục bằng nguồn lực hợp pháp, công khai thu – chi và không đẩy nhiệm vụ huy động kinh phí sang Ban đại diện cha mẹ.
Quan hệ gia đình – nhà trường: từ “đóng góp” sang “đồng hành” đúng nghĩa
Khi tiền không còn là trung tâm của các cuộc họp phụ huynh, mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường có cơ hội được “định hình lại” đúng bản chất giáo dục. Theo Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh, quy định mới đưa quan hệ này trở về mục tiêu cùng giáo dục học sinh, thay vì gặp nhau chủ yếu để bàn chuyện đóng tiền. Ban đại diện cha mẹ được yêu cầu chỉ tập hợp, phản ánh ý kiến, nguyện vọng của phụ huynh và hỗ trợ kết nối thông tin giữa phụ huynh với nhà trường. Việc phối hợp có thể thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến, nhưng không được bắt buộc phụ huynh dùng ứng dụng, nền tảng hay dịch vụ có thu phí. Nguyên tắc an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đời sống riêng tư và bí mật gia đình cũng được nhấn mạnh. Nếu Ban đại diện làm đúng vai trò cầu nối, còn nhà trường minh bạch thu – chi, trách nhiệm giáo dục sẽ quay về với chất lượng dạy học, không phải với mức đóng góp của mỗi phụ huynh.
Phụ huynh cần làm gì từ nay đến sau ngày 15/11/2026?
Quy định mới không tự động biến mọi hoạt động của Ban đại diện cha mẹ thành lý tưởng; nó cần sự chủ động của chính phụ huynh. Trước hết, phụ huynh cần nắm rõ rằng mọi hỗ trợ cho hoạt động của Ban phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và được thông tin rõ về mục đích, nội dung, nhu cầu hỗ trợ, phương thức thực hiện. Việc hỗ trợ được khuyến khích thực hiện bằng cách cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán thẳng cho tổ chức, cá nhân cung cấp, thay vì đưa tiền cho Ban đại diện. Trong các cuộc họp, phụ huynh nên đặt câu hỏi khi thấy dấu hiệu “lách” quy định, như gợi ý đóng góp bắt buộc, phân bổ mức hỗ trợ hay vận động dưới danh nghĩa cá nhân nhưng thực chất mang tính ép buộc. Đồng thời, hãy dùng Ban đại diện đúng như một kênh phản ánh chính thức: gửi ý kiến về chất lượng dạy học, môi trường giáo dục và quyền lợi của con mình, thay vì im lặng đóng tiền rồi bức xúc sau đó.
