Bãi bỏ chế độ tập sự: Thay đổi căn bản điểm khởi đầu của giáo viên
Bãi bỏ chế độ tập sự giáo viên là việc Nhà nước chính thức chấm dứt giai đoạn làm việc thử hưởng lương thấp hơn, chuyển sang xếp lương và sử dụng giáo viên mới như viên chức chính thức ngay khi tuyển dụng, đồng thời gắn họ với vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp cụ thể theo quy định thống nhất trên toàn hệ thống giáo dục công lập.
Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 259/2026/NĐ-CP chính thức bãi bỏ Nghị định 115/2020/NĐ-CP về chế độ tập sự đối với giáo viên mới tuyển dụng. Điều này đồng nghĩa việc bãi bỏ chế độ tập sự có thể kéo dài đến 12 tháng được nhìn nhận như một bước tiến đột phá, cắt bỏ một tầng thủ tục hành chính đã kéo dài nhiều năm. Cùng thời điểm, giáo viên đang trong thời gian tập sự được xếp lương vào bậc nghề nghiệp tương ứng với hạng chức danh nghề nghiệp của vị trí việc làm tuyển dụng và không còn hưởng 85% lương như trước đây. Nói thẳng, từ nay giáo viên mới không còn ở vị thế “thử việc dài hạn” mà bước vào nghề ở tư thế bình đẳng tiền lương với đồng nghiệp cùng hạng.
Tuyển dụng giáo viên sau khi bỏ tập sự: Tự chủ hơn nhưng cũng sát sườn hơn
Khi bãi bỏ chế độ tập sự, câu chuyện không dừng ở tiền lương; nó buộc hệ thống phải nhìn lại toàn bộ cách tuyển dụng giáo viên và quản lý giáo viên mới. Nghị định 259/2026/NĐ-CP không chỉ xóa cơ chế tập sự mà còn phân định lại thẩm quyền tuyển dụng giáo viên dựa trên mức độ tự chủ tài chính của từng trường công lập.
Các trường tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 1, 2) được chủ động tổ chức tuyển dụng. Trường thuộc nhóm 3, 4 chưa tự chủ phải do cơ quan quản lý cấp trên như Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân tổ chức tuyển dụng, trừ khi được phân cấp hoặc ủy quyền. Đồng thời, nếu đơn vị có thẩm quyền nhưng thiếu điều kiện vẫn có thể đề nghị cấp trên tổ chức thay. Đây là thiết kế linh hoạt: ai đủ năng lực thì được tự tuyển, ai chưa đủ thì phải nhờ; nhưng mọi quyết định tuyển dụng giáo viên đều gắn chặt với trách nhiệm sử dụng và đãi ngộ đúng quy định.
Từ viên chức đến vị trí việc làm: Nghị định 232 và trật tự mới trong trường học
Song song việc bãi bỏ tập sự, Nghị định 232/2026/NĐ-CP đã âm thầm thay đổi cách nhìn về viên chức giáo dục: từ quản lý theo con người chuyển sang quản lý theo vị trí việc làm. Ngày 26/6/2026, Nghị định 232 được ban hành, có hiệu lực từ 1/7/2026, quy định về vị trí việc làm viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập.
Điểm mới quan trọng là lần đầu tiên có danh mục vị trí việc làm thống nhất áp dụng cho viên chức trên phạm vi cả nước, bao gồm cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông. Nghị định phân nhóm rõ: viên chức quản lý, viên chức chuyên môn, nghiệp vụ, vị trí hỗ trợ, phục vụ và một số nhóm khác. Các chức danh hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng và tổ phó chuyên môn đều được xác định là viên chức quản lý, phản ánh đúng vai trò lãnh đạo chuyên môn trong nhà trường. Theo quy định, “Đối với các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, vị trí giáo viên được quy định có bậc nghề nghiệp sử dụng cao nhất là bậc 4”. Điều này đặt giáo viên vào một thang bậc nghề nghiệp rõ ràng, gắn với quyền lợi, đánh giá và lộ trình phát triển.
Lương, bậc nghề nghiệp và quyền lợi mới của giáo viên sau bước ngoặt pháp lý
Bãi bỏ chế độ tập sự không chỉ giải phóng áp lực tài chính ban đầu cho giáo viên trẻ, mà còn gia tăng sức hút nhân tài cho ngành giáo dục vì giáo viên mới được hưởng nguyên lương theo ngạch ngay từ ngày đầu. Họ không còn phải chấp nhận giai đoạn hưởng 85% lương, trong khi vẫn đảm nhận gần như đủ khối lượng công việc như giáo viên lâu năm. Đây là sự thừa nhận trách nhiệm thực tế mà giáo viên mới đang gánh.
Ở chiều sâu quản lý, Nghị định 232 quy định vị trí việc làm là căn cứ để xác định bậc nghề nghiệp; khi viên chức được bổ nhiệm, điều động hoặc thôi giữ chức vụ quản lý thì bậc nghề nghiệp sẽ được xem xét điều chỉnh tương ứng. Đồng thời, tỷ lệ viên chức ở bậc 4 không vượt quá 40% tổng số biên chế cho vị trí đó, riêng cơ sở tiểu học, THCS, THPT (chỉ có bậc 3, 4) thì bậc 4 tối đa không quá 50%. Nói cách khác, con đường “lên bậc” của giáo viên sẽ cạnh tranh hơn, dựa vào vị trí cụ thể chứ không chỉ vào thâm niên.
Tương lai quản lý giáo viên: Bớt hình thức, thêm trách nhiệm và minh bạch
Nhìn tổng thể, bãi bỏ chế độ tập sự và triển khai khung vị trí việc làm mới là một gói cải cách đồng bộ trong quản lý viên chức giáo dục. Quy định mới không chỉ tinh gọn thủ tục, giải phóng áp lực tài chính cho giáo viên trẻ mới vào nghề, mà còn tạo sức hút nhân lực chất lượng cho ngành. Đồng thời, chuẩn hóa vị trí việc làm giúp bảo đảm quyền lợi nghề nghiệp, hạn chế tình trạng bố trí công việc không đúng chuyên môn hoặc giao kiêm nhiệm tràn lan.
Trong thời gian tới, nhiều địa phương sẽ tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp, tinh gọn bộ máy và cải cách tiền lương; việc hiểu rõ Nghị định 232 sẽ giúp đội ngũ nhà giáo chủ động hơn, thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và các chế độ liên quan. Nghị định 232 được xem là mắt xích quan trọng trong cải cách chế độ công vụ, dần chuyển sang quản lý nhân lực theo vị trí, nhiệm vụ và hiệu quả công việc, phù hợp với xu hướng quản trị nhân lực hiện đại. Đây là tiền đề để xây dựng đội ngũ viên chức giáo dục tinh gọn, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giai đoạn mới. Vấn đề còn lại nằm ở cách mỗi nhà trường và mỗi giáo viên tận dụng cơ hội để nâng chất công việc của mình.
