Bùng nổ nhà chọc trời Việt Nam: tham vọng cao tầng và bước ngoặt đô thị
“Nhà chọc trời Việt Nam” là cụm công trình siêu cao tầng từ vài chục đến hơn 100 tầng, đang đồng loạt được đề xuất và triển khai tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM, với vai trò không chỉ là nơi ở, làm việc, thương mại mà còn trở thành biểu tượng mới của các đô thị, tái định hình đường chân trời và cách người dân trải nghiệm thành phố. Làn sóng này không còn là những trường hợp đơn lẻ phá kỷ lục, mà đã chuyển thành xu hướng phát triển đô thị cao tầng rõ rệt. Điểm dễ thấy nhất là cuộc cạnh tranh về tầm cao và tính biểu tượng. Từ Landmark 72 và Lotte Center ở Hà Nội đến Landmark 81 đang giữ kỷ lục với 461,3m và 81 tầng nổi tại TP.HCM, mỗi thế hệ nhà chọc trời nối tiếp nhau phá kỷ lục và đẩy tham vọng đô thị lên một nấc mới. Điều này phản ánh một tư duy: các thành phố lớn muốn ghi dấu trên bản đồ khu vực không chỉ bằng quy mô kinh tế, mà cả bằng những tòa tháp mang tính nhận diện toàn cầu. Tuy nhiên, cuộc đua này không trung lập. Nó đặt ra câu hỏi: chúng ta xây “tòa tháp cao 100 tầng” để phục vụ ai, với hạ tầng nào, và liệu chúng có tạo ra giá trị đô thị bền vững hay chỉ là cuộc đua hình thức. Câu trả lời sẽ định nghĩa chất lượng phát triển đô thị cao tầng trong thập kỷ tới.
Hà Nội: từ phía bắc sông Hồng đến Tháp Kỷ nguyên 109 tầng
Không nơi nào thể hiện tham vọng nhà chọc trời Việt Nam rõ như Hà Nội. Trong điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, thành phố đề xuất xây Tháp Kỷ nguyên cao 109 tầng như một công trình điểm nhấn, biểu tượng đô thị mới, gấp đôi mặt bằng chung 30–45 tầng của khu vực. Việc một tháp hơn 100 tầng được đưa thẳng vào quy hoạch sông Hồng là tuyên bố mạnh mẽ: Hà Nội muốn dịch chuyển trung tâm biểu tượng từ phía Tây về trục sông, nơi sẽ gắn với đại lộ cảnh quan mới. Song song, phía bắc sông Hồng đang trở thành “phòng thí nghiệm” cho phát triển đô thị cao tầng. Liên doanh BRG – Sumitomo quy hoạch tháp tài chính Phương Trạch cao 108 tầng, dự kiến hơn 639m, có thể vượt xa Landmark 81 để trở thành tòa nhà cao nhất nước và lọt top khu vực. Gần đó, một khu đô thị thông minh – sinh thái khoảng 268ha với vốn đầu tư gần 21.300 tỷ đồng cũng đặt một tháp dịch vụ 108 tầng tại quảng trường trung tâm, tạo trục cao tầng mới ở Vĩnh Thanh – Đông Anh. Ý nghĩa thực sự nằm ở cách các tháp này được tích hợp vào đời sống. Nếu chúng chỉ là "bức tượng" thủy tinh bên cạnh những khu dân cư thiếu dịch vụ và hạ tầng, chúng sẽ trở thành biểu tượng của sự lệch pha phát triển. Nhưng nếu gắn với giao thông công cộng, không gian công cộng và hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, Hà Nội có cơ hội tái cấu trúc mô hình đô thị theo hướng tập trung hơn, giảm dàn trải, tận dụng chiều cao thay vì mở rộng vô hạn ra vùng ven.
TP.HCM: từ Landmark 81 đến dự án tháp đôi 2028 ở lõi Bến Thành
TP.HCM là nơi nhà chọc trời gắn chặt với hình ảnh đô thị năng động. Landmark 81 với chiều cao 461,3m và 81 tầng nổi hiện giữ ngôi vương cao nhất cả nước, trở thành một biểu tượng gắn với khu đô thị bên sông và câu chuyện vươn lên của ngành xây dựng trong nước. Nhưng trung tâm thành phố lại đang chờ một "mảnh ghép" biểu tượng khác: tổ hợp tháp đôi One Central Saigon tại tứ giác Bến Thành. Dự án này là ví dụ sống động cho mặt trái của tham vọng cao tầng: khởi công từ năm 2013, sau khoảng 13 năm mới hoàn thành phần hầm và khoảng 10 tầng khối đế vì vướng mắc chủ sở hữu, nguồn vốn và pháp lý. Chỉ khi được tái khởi động với cấu trúc vốn mới, công trình mới tăng tốc, một tháp vươn đến khoảng tầng 30, tháp còn lại vượt 20 tầng. Điểm nhấn kiến trúc là hai tòa tháp cao 47–56 tầng, khoảng 235m, thuộc nhóm tháp đôi cao nhất nước, dự kiến hoàn thành tháng 9/2028 nếu duy trì được tiến độ. Điều đáng bàn là cách dự án kết nối với đời sống đô thị: ngay đối diện chợ Bến Thành, liền kề ga metro trung tâm, với hệ thống kết nối trực tiếp từ nhà ga lên khu thương mại để người dân và du khách di chuyển không cần lên mặt đất. Nếu vận hành tốt, đây không chỉ là một "dự án tòa tháp 2028" mà còn là thí điểm mô hình đô thị giao thông công cộng – thương mại tích hợp, điều mà trung tâm TP.HCM đã thiếu lâu nay.
Miền Trung, Hải Phòng và Cần Giờ: đường chân trời mới ngoài hai đầu Hà Nội – Sài Gòn
Cuộc bùng nổ nhà chọc trời Việt Nam không dừng ở hai đô thị lớn. Từ Hải Phòng đến Đà Nẵng, các phương án tòa tháp cao hàng chục đến hơn 100 tầng đang được đề xuất, dự kiến xuất hiện những công trình có thể vượt Landmark 81 về chiều cao, mở rộng bản đồ đường chân trời mới ra ngoài Hà Nội – TP.HCM. Miền Trung đã có các dự án siêu cao tầng được định vị sẽ trở thành tòa nhà cao nhất khu vực khi hoàn thành, nằm trong chuỗi tổ hợp nghỉ dưỡng – thương mại, hứa hẹn thay đổi hẳn hình ảnh các thành phố biển. Ở phía Nam, siêu đô thị lấn biển Cần Giờ được quy hoạch với một tháp 108 tầng đặt trong Vinhomes Green Paradise, vừa đóng vai trò biểu tượng, vừa là hạt nhân dịch vụ của toàn khu. Nếu được triển khai đúng mức, những tòa tháp này có thể giúp các địa phương thoát khỏi mô hình đô thị thấp tầng, dàn trải, chuyển sang phát triển chiều cao gắn với các cụm dịch vụ tập trung. Cơ hội ở đây là rõ: nhà chọc trời giúp hình thành các cực thu hút đầu tư, du lịch, dịch vụ mới, thay vì mọi thứ dồn về Hà Nội – TP.HCM. Nhưng rủi ro cũng lớn: nếu các địa phương chạy theo hình ảnh "tháp cao hơn 100 tầng" mà không kiểm soát chất lượng quy hoạch, hạ tầng và môi trường, đường chân trời mới có thể chỉ là phông nền hào nhoáng của những bất cập cũ.
Biểu tượng đô thị mới: nâng tầm hay tạo sức ép lên thành phố?
Không thể phủ nhận, các tòa tháp cao 100 tầng trở lên đang giúp các đô thị Việt Nam xây lại câu chuyện nhận diện. Tháp Kỷ nguyên được xác định là biểu tượng mới trên trục sông Hồng. Phương Trạch Tower nếu hoàn thiện sẽ phá kỷ lục chiều cao, đưa Hà Nội vào cuộc chơi những đường chân trời đẳng cấp khu vực. One Central Saigon được kỳ vọng trở thành điểm nhấn trên đường chân trời trung tâm, bổ sung nguồn cung dịch vụ cao cấp và hoàn thiện hệ sinh thái du lịch – thương mại quanh Bến Thành. Nhưng khi biểu tượng được đặt lên hàng đầu, nguy cơ là chúng ta quên câu hỏi về đời sống thường ngày. Người dân hưởng lợi thế nào từ những biểu tượng này? Câu trả lời khả quan xuất hiện ở những nơi tháp gắn với giao thông công cộng, kết nối metro, cho phép "đi từ ga vào trung tâm thương mại mà không cần lên mặt đất". Ở đó, nhà chọc trời không chỉ là bức ảnh PR mà là hạ tầng sống. Nếu các thành phố dám nhìn thẳng vào những vướng mắc 13 năm của một dự án tháp đôi, những áp lực lên hạ tầng, khả năng che khuất di sản đô thị, thì làn sóng phát triển đô thị cao tầng hiện nay có thể trở thành bước ngoặt tích cực. Ngược lại, nếu cuộc đua tòa tháp chỉ là chạy theo kỷ lục, các biểu tượng mới sẽ nhanh chóng bị chất vấn bởi chính những người đang sống dưới bóng của chúng.
