Nghị quyết lên tiếng, nhưng không tự dỡ bỏ cấm vận
Nghị quyết LHQ về cấm vận Cuba là văn kiện thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc kêu gọi chấm dứt các biện pháp kinh tế, thương mại và tài chính của Mỹ, đồng thời nhấn mạnh những nguyên tắc của Hiến chương LHQ về chủ quyền và không can thiệp. Ngày 28/10, Đại hội đồng LHQ thông qua nghị quyết với 130 phiếu thuận, 17 phiếu chống và 25 phiếu trắng. Đây là lần thứ 34 nghị quyết tương tự được thông qua kể từ năm 1992. Ý nghĩa của cuộc bỏ phiếu nằm ở thông điệp chính trị rõ ràng: phần đông thành viên LHQ phản đối cấm vận. Nhưng không nên nhầm sự ủng hộ đó với một quyết định có hiệu lực buộc Mỹ thay đổi luật hay chính sách. Nghị quyết nêu lập trường của Đại hội đồng và tạo sức ép ngoại giao; nó không tự xóa bỏ các biện pháp mà Washington đang áp dụng.
Ủng hộ vẫn áp đảo, nhưng khoảng cách đã thu hẹp
Con số 130 phiếu thuận cho thấy lập trường phản đối cấm vận vẫn nhận được sự ủng hộ rộng khắp. Tuy nhiên, kết quả năm nay không phải một thắng lợi áp đảo hơn trước: số phiếu thuận giảm từ 165 của năm 2025, trong khi phiếu chống tăng từ 7 lên 17 và phiếu trắng tăng từ 12 lên 25. Mỹ và Israel nằm trong nhóm phản đối; Đức và Italy chuyển sang bỏ phiếu trắng. Sự thay đổi này làm kết quả đáng chú ý hơn một nghi thức ngoại giao lặp lại: nó cho thấy Washington đã vận động các nước không ủng hộ văn kiện, nhưng cũng cho thấy nhiều chính phủ lựa chọn không đứng hẳn về bên nào. Dù vậy, số phiếu thuận vẫn lớn hơn rõ rệt cả hai nhóm còn lại. Với Cuba, đó là sự hậu thuẫn quốc tế có giá trị về tính chính danh; với quan hệ Mỹ Cuba, nó chưa đủ để buộc hai bên tiến gần nhau.
Vì sao vấn đề này vẫn cấp bách
Cuộc bỏ phiếu diễn ra khi Cuba đang đối mặt với khó khăn kinh tế - xã hội, trong đó có thiếu hụt năng lượng, lương thực và thuốc men. Các đại diện Cuba cho rằng cấm vận làm việc tiếp cận nhiên liệu, thuốc, thực phẩm và hàng thiết yếu thêm khó khăn; thuốc điều trị ung thư cũng khó được đưa vào nước này, còn một số phương pháp điều trị do Cuba phát triển gặp trở ngại khi tiếp cận thị trường bên ngoài. Những hệ quả ấy khiến tranh luận tại LHQ không chỉ xoay quanh nguyên tắc pháp lý: chúng liên quan trực tiếp đến sinh hoạt và dịch vụ thiết yếu của người dân. Nhiều quốc gia và nhóm nước bày tỏ quan ngại về tác động lên y tế, giáo dục, sản xuất lương thực và cung cấp điện. Tuy nhiên, Mỹ bác bỏ cách giải thích của Havana và cho rằng khó khăn kinh tế chủ yếu bắt nguồn từ chính sách của Chính phủ Cuba.
Giá trị của nghị quyết nằm ở thông điệp và giới hạn của nó
Nghị quyết viện dẫn bình đẳng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, tự do thương mại và hàng hải quốc tế; đồng thời kêu gọi các nước không áp dụng biện pháp cấm vận trái với Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế. Văn kiện cũng nêu Đạo luật Helms-Burton của Mỹ, với những điều khoản có ảnh hưởng đến doanh nghiệp và cá nhân ở nước khác. Đây là lời phản đối đáng kể đối với tác động ngoài lãnh thổ của chính sách, nhưng vẫn không đồng nghĩa nghị quyết có thể thay thế các quyết định trong nước của Mỹ. Vì thế, nên nhìn kết quả như một thước đo lập trường quốc tế và một công cụ gây sức ép ngoại giao, không phải cơ chế cưỡng chế. 130 phiếu thuận củng cố tiếng nói của Cuba và các nước ủng hộ chấm dứt cấm vận; khoảng cách giữa lời kêu gọi tại Đại hội đồng LHQ và thay đổi chính sách ở Washington vẫn là giới hạn cốt lõi.
