Ép tim sớm mở đường cho cơ hội sống
Sét đánh ngừng tim là tình trạng khẩn cấp trong đó dòng điện do sét làm nạn nhân ngừng tuần hoàn và hô hấp, đòi hỏi hồi sinh tim phổi ngay tại chỗ rồi chuyển cấp cứu không gián đoạn. Trường hợp của Đ.H.N., thiếu niên 14 tuổi ở phường Phú Riềng, cho thấy những phút đầu tiên có thể quyết định khả năng tiếp tục điều trị. Em bị sét đánh khi đang thu hoạch mủ cao su và hôn mê tại chỗ; những người xung quanh lập tức ép tim, thổi ngạt khoảng 15 phút trước khi đưa em đến cơ sở y tế. Đây không phải chi tiết phụ trong câu chuyện hồi phục: khi nạn nhân không còn tuần hoàn, sơ cứu tức thì giúp duy trì cơ hội sống cho đến lúc nhân viên y tế tiếp nhận. Với ca sét đánh ngừng tim, sự phối hợp giữa người chứng kiến và các tuyến cấp cứu là một mắt xích thiết yếu, không thể thay thế bằng việc chờ đợi.
Ba cơ sở y tế, một quá trình hồi sức liên tục
Tại Trung tâm Y tế Phú Riềng, các bác sĩ tiếp tục hồi sinh tim phổi. Sau khoảng 15 phút, tuần hoàn tự nhiên của bệnh nhi trở lại; em được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Bình Phước để đặt nội khí quản. Tối cùng ngày, chặng chuyển viện tiếp theo đưa em đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai trong tình trạng hôn mê sâu, phải thở máy và điều trị tích cực. Ba cơ sở y tế không phải ba lần bắt đầu lại, mà là một chuỗi xử trí nối tiếp: sơ cứu tại hiện trường, hồi sức để khôi phục tuần hoàn, hỗ trợ đường thở rồi chăm sóc tích cực. Ca bệnh cho thấy chuyển tuyến chỉ phát huy giá trị khi quá trình cấp cứu được duy trì xuyên suốt. Việc tuần hoàn trở lại là bước ngoặt, nhưng chưa đồng nghĩa nguy hiểm đã qua; theo dõi và hỗ trợ hô hấp vẫn cần thiết.
Hồi phục nhanh nhưng vẫn cần theo dõi
Sau 14 giờ thở máy tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, bệnh nhi cai máy thành công. Thông tin được bệnh viện công bố ngày 23/10 cho biết em đã tỉnh táo, tự thở tốt, tay chân vận động bình thường và tiếp tục được theo dõi. Kết quả đáng mừng này không nên được hiểu như một phép màu tách rời khỏi điều trị: sơ cứu sớm, hồi sinh tim phổi tại cơ sở đầu tiên, đặt nội khí quản và chăm sóc tích cực đều góp phần đưa em qua các giai đoạn nguy kịch. Các bác sĩ ghi nhận em tỉnh táo hoàn toàn, sức cơ tứ chi phục hồi tốt, nhịp tim đều, phổi trong và chưa ghi nhận di chứng thần kinh. Trường hợp thiếu niên bị sét đánh này nhấn mạnh rằng hồi phục ban đầu rất đáng khích lệ, nhưng theo dõi sức khỏe sau biến cố vẫn là phần cần thiết của quá trình điều trị.
Phòng tránh và hành động khi có người bị sét đánh
Bài học thực tế không chỉ nằm ở bệnh viện: người làm việc tại vườn cây, nương rẫy hay khu vực trống cần rời khỏi nơi nguy hiểm khi nghe sấm hoặc thấy dấu hiệu giông. Sét có thể đánh trước hoặc sau cơn giông, kể cả khi trời chưa mưa; vì vậy chờ mưa mới tìm chỗ trú là lựa chọn rủi ro. Hãy tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh đứng ở chỗ trống trải, dưới cây cao hoặc gần vật kim loại. Nếu gặp người bất tỉnh và không thở bình thường sau khi bị sét đánh, cần gọi cấp cứu và bắt đầu ép tim, hồi sinh tim phổi nếu có thể; tiếp tục trong khi chờ nhân viên y tế. Cấp cứu sét đánh hiệu quả không đòi hỏi người dân tự xử lý mọi việc, nhưng đòi hỏi không bỏ phí thời gian trước khi lực lượng chuyên môn đến.
