Nông thôn mới Đồng Nai: Không chỉ là bộ tiêu chí, mà là chiến lược phát triển
Nông thôn mới Đồng Nai là chương trình phát triển nông thôn gắn với hiện đại hóa hạ tầng giao thông, nâng chất đời sống kinh tế – xã hội và bảo vệ môi trường, hướng đến những miền quê đáng sống với hệ thống dịch vụ, an sinh và cảnh quan được tổ chức bài bản, thay vì chỉ hoàn thành các chỉ tiêu trên giấy. Theo ghi nhận tại nhiều địa phương, diện mạo nông thôn đang thay đổi rõ rệt với đường sá sáng – xanh – sạch – đẹp, vùng sản xuất hình thành chuỗi liên kết và người dân chú trọng phát triển kinh tế gắn bảo vệ môi trường. Điều này cho thấy Nông thôn mới ở Đồng Nai đã bước sang giai đoạn nhấn mạnh chất lượng, không chỉ chạy theo thành tích. Mục tiêu đưa 6 xã về đích Nông thôn mới trong năm 2026 vì thế là phép thử cho cách tiếp cận mới: phát triển nông thôn 2026 phải đi cùng nâng cấp hạ tầng giao thông Đồng Nai và thay đổi tư duy cộng đồng.
Mục tiêu 6 xã về đích: Áp lực từ bộ tiêu chí nâng cao
Đặt mục tiêu 6 xã Phú Vinh, Định Quán, Thống Nhất, Cẩm Mỹ, Xuân Định và Xuân Bắc đạt chuẩn Nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 là quyết định mang tính tăng tốc, nhưng cũng đầy áp lực. Kết quả rà soát cho thấy Cẩm Mỹ và Xuân Bắc mới đạt 38/47 nội dung tiêu chí; Phú Vinh 37/47; Thống Nhất và Xuân Định 36/47; Định Quán 35/47. Nghĩa là khoảng cách đến “về đích” vẫn còn đáng kể, nhất là ở các tiêu chí khó như thu nhập, an ninh trật tự, hệ thống camera AI, y tế và xử lý nước thải. Phó chủ tịch UBND TP Đồng Nai Nguyễn Thị Cát Tiên khẳng định các địa phương đang bám sát kế hoạch, chủ động đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện những tiêu chí chưa đạt, bảo đảm đúng yêu cầu và thời gian đề ra. Đây là phát biểu cho thấy lãnh đạo tỉnh hiểu rằng Nông thôn mới Đồng Nai chỉ có ý nghĩa khi tiêu chí được thực hiện thực chất, không “làm đẹp” hồ sơ. Việc 11/16 sở, ngành đã hoàn thành thẩm tra là tín hiệu tích cực, nhưng phần việc còn lại liên quan trực tiếp đến chất lượng sống của người dân, nên không thể giải quyết bằng thủ tục hành chính.
Hạ tầng giao thông Đồng Nai: Đầu tư lớn, yêu cầu đi vào đời sống nông thôn
Điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển nông thôn 2026 là Đồng Nai không tách rời Nông thôn mới khỏi bài toán hạ tầng giao thông. Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Nguyễn Văn Út cho biết trong nhiệm kỳ 2026-2030, địa phương dành gần 300.000 tỉ đồng đầu tư hạ tầng giao thông, và đây là “con số biết nói” vì nhiều công trình đã được triển khai chứ không phải nằm trên giấy. Các dự án vành đai 3, vành đai 4, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, đường kết nối Đồng Nai – Bình Phước đang được triển khai, cùng với chuẩn bị khởi công metro trong tháng 12. Vấn đề là: nguồn lực đầu tư hạ tầng Đồng Nai khổng lồ này có thực sự lan tỏa đến các xã nông thôn mới, hay chỉ tập trung quanh các trục đô thị và khu công nghiệp? Ở Định Quán, các tuyến đường liên ấp, đường nội đồng đã được nâng cấp, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, vận chuyển nông sản và kết nối vùng sản xuất – một minh chứng cho việc hạ tầng giao thông Đồng Nai bắt đầu chạm tới ruộng đồng, không dừng ở bản vẽ.
Từ đường nhựa đến sinh kế: Nông thôn mới phải tạo ra giá trị kinh tế
Nếu Nông thôn mới chỉ dừng ở đường nhựa, đèn sáng và hoa ven đường, chương trình sẽ khó bền vững. Đồng Nai đang cố gắng tránh cái bẫy đó bằng cách gắn đầu tư hạ tầng với chuyển đổi sinh kế ở nông thôn. Ở Phú Vinh, người dân chuyển hướng phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi liên kết, bao tiêu sản phẩm chủ lực, đồng thời khai thác tiềm năng cảnh quan, vườn cây ăn trái và các địa danh như thác Ba Giọt, hang Dơi, thủy điện Phú Tân 2 để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Đây là cách làm cho thấy hạ tầng giao thông và cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp được biến thành lợi thế kinh tế, chứ không chỉ là hình ảnh tuyên truyền. Ở các khu dân cư kiểu mẫu, việc trồng cây xanh, phân loại rác, duy trì chiếu sáng và bảo đảm an ninh trật tự đã trở thành nếp sống; ý thức văn hóa, văn minh của người dân được nâng lên. Tuy nhiên, để thu nhập tăng tương xứng, Đồng Nai cần đi xa hơn: hỗ trợ thị trường, xây dựng thương hiệu nông sản, gắn du lịch với logistics và nhà ở xã hội để giữ chân người lao động.
Thách thức phía trước: Từ cam kết “không nằm trên giấy” đến niềm tin của người dân
Lãnh đạo Đồng Nai nhiều lần nhấn mạnh tinh thần hành động: gần 300.000 tỉ đồng đầu tư hạ tầng giao thông là để triển khai dự án, “chứ không phải nằm trên giấy”, và chính quyền “đồng hành thật sự, chứ không phải là một lời hứa” với doanh nghiệp. Nhưng niềm tin của người dân nông thôn sẽ phụ thuộc vào việc các tiêu chí Nông thôn mới có cải thiện đời sống hàng ngày hay không: đường liên ấp có giúp nông sản ra thị trường nhanh hơn, trạm y tế có đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, hệ thống xử lý nước thải có bảo vệ được nguồn nước, camera AI có gắn với an ninh trật tự thực chất. Việc lấy ý kiến hài lòng của người dân tại cả 6 xã, dự kiến hoàn thành trong tháng 10, là bước quan trọng để đo chất lượng chương trình từ góc nhìn cộng đồng. Cơ hội của Đồng Nai là rõ ràng: nền tảng công nghiệp, sân bay quốc tế, mạng lưới cao tốc và cảng sông tạo điều kiện để tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ, nếu nông thôn được kết nối đúng cách. Thách thức là phải biến Nông thôn mới Đồng Nai thành không gian sống nơi người dân muốn gắn bó lâu dài, chứ không chỉ là nơi cung cấp lao động giá rẻ cho đô thị.
