Nông thôn mới bước sang giai đoạn tiêu chuẩn cao và thực chất
Nông thôn mới tiêu chuẩn là hệ thống yêu cầu về hạ tầng, kinh tế, văn hóa, môi trường và quản trị xã hội nhằm nâng chất đời sống nông dân, thu hẹp khoảng cách với đô thị, gắn phát triển nông nghiệp hiện đại, chuyển đổi số và giảm nghèo bền vững theo bộ tiêu chí thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện lát thêm vài tuyến đường bê tông, mà là tái thiết mô hình nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái và có năng lực chống chịu biến đổi khí hậu. Điểm đáng chú ý là giai đoạn phát triển nông thôn 2026 đánh dấu bước chuyển rõ rệt: tiêu chuẩn cao hơn, đòi hỏi tính bền vững và chiều sâu chất lượng. Khi các bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 bắt đầu áp dụng, các địa phương buộc phải thay đổi cách làm: từ chạy theo con số hình thức sang xây dựng nông thôn mới gắn với thu nhập, dịch vụ công, chuyển đổi số và quyền lợi cụ thể của người dân.
Tuyên Quang: đặt cược lớn vào nông thôn mới giữa miền núi và vùng dân tộc
Tuyên Quang chọn cách đi khó: mở rộng chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi trên toàn tỉnh giai đoạn 2026–2030. Là địa phương có nhiều xã vùng sâu, việc đặt mục tiêu khá tham vọng cho thấy tỉnh chấp nhận sức ép để đổi diện mạo nông thôn. Theo Ủy ban nhân dân tỉnh, mục tiêu nông thôn mới 2030 là khoảng 51,28% số xã đạt chuẩn, tương đương 60/117 xã, cùng 3,3% xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại (2 xã). Đồng thời, tỉnh đặt mục tiêu nâng số tiêu chí bình quân lên trên 7 tiêu chí/xã, giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc gia ít nhất 3% mỗi năm và kéo tỷ lệ hộ nghèo đa chiều ở vùng dân tộc, miền núi xuống dưới 10%. Quan trọng hơn các con số là định hướng: nông thôn mới gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Tỉnh hướng tới mô hình kinh tế nông thôn xanh, tuần hoàn, sinh thái, chứ không chỉ chạy theo sản lượng. Nếu đi đúng hướng, người dân vùng khó sẽ thấy lợi ích thực tế: thu nhập tăng, dịch vụ cơ bản sát hơn, và khoảng cách phát triển với đô thị không còn "một trời một vực".
Quảng Ngãi: năm bản lề đưa 10 xã về đích và khóa chặt lộ trình đến 2030
Quảng Ngãi đang chọn 2026 như một phép thử: nếu 10 xã không về đích nông thôn mới đúng hẹn, mục tiêu dài hạn sẽ lung lay. Thực hiện Quyết định 910/QĐ-UBND ngày 26/9/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh, địa phương đặt mục tiêu 10 xã gồm Đăk Hà, Đăk Mar, Nghĩa Hành, Sơn Tịnh, Bình Sơn, Vạn Tường, Tịnh Khê, Tư Nghĩa, Thọ Phong và An Phú đạt chuẩn ngay trong năm. Đáng nói hơn, 2026 là năm đầu tiên triển khai Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, trong khi hiện tại các xã mới đạt từ 4–8 tiêu chí, phải hoàn thành toàn bộ 10 tiêu chí mới được công nhận. Điều này cho thấy áp lực không nhỏ, nhưng đồng thời cũng là cú hích để hệ thống chính quyền địa phương vận hành quyết liệt hơn. Tỉnh không dừng ở chặng ngắn. Mục tiêu nông thôn mới 2030 của Quảng Ngãi là hơn 65% số xã đạt chuẩn (58/87 xã) và khoảng 2% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại (1 xã). Nếu đạt được, cơ cấu nông thôn tỉnh này sẽ thay đổi đáng kể: phần lớn người dân nông thôn được sống trong môi trường có hạ tầng đầy đủ, dịch vụ cơ bản tiếp cận dễ hơn và cơ hội việc làm phi nông nghiệp rộng hơn.
Cần Thơ: thành phố trực thuộc trung ương thử sức với nông thôn mới kiểu mới
Ở Cần Thơ, xây dựng nông thôn mới không còn là phong trào mà trở thành nhiệm vụ chính trị trung tâm. Ngay từ đầu năm 2026, thành phố hoàn thiện khung thể chế, ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 và triển khai đồng loạt tại 72 xã, đồng thời phân bổ nguồn lực và xác định lộ trình cụ thể cho nhóm xã mục tiêu trong năm. Cách làm này thể hiện rõ sự chuyển hướng từ chỉ đạo chung chung sang bám sát từng xã, từng tiêu chí. Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố, đến tháng 9, mức độ hoàn thành các tiêu chí bình quân toàn thành phố đạt 27,06/47 nội dung; với 9 xã trọng điểm phấn đấu về đích, Cần Thơ đặt quyết tâm có ít nhất 6 xã được công nhận đạt chuẩn. Đi kèm với đó là công cụ quản lý mới: bảng theo dõi chi tiết 47 nội dung mỗi xã, cập nhật hàng tháng để nhận diện sớm "nút thắt". Điểm đáng giá ở Cần Thơ là cách nhìn nông thôn mới gắn với chuyển đổi số. Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính được hỗ trợ tiếp cận tiện ích công nghệ số, chính quyền đẩy mạnh cải cách hành chính và phát huy phương châm "Nhà nước và Nhân dân cùng làm" trong đầu tư hạ tầng thiết yếu. Nếu duy trì được nhịp tăng tốc, thành phố có thể trở thành hình mẫu về nông thôn mới tiêu chuẩn trong bối cảnh đô thị hóa mạnh.
2026 là năm bản lề cho tham vọng nông thôn mới đến 2030
Điểm chung của Tuyên Quang, Quảng Ngãi và Cần Thơ là đều coi 2026 là năm bản lề để khóa chặt đà tiến tới mục tiêu nông thôn mới 2030. Lý do rất rõ: Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 lần đầu tiên được triển khai, yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn, toàn diện hơn và khó đạt hơn so với giai đoạn trước. Địa phương nào chậm ngay từ năm đầu sẽ càng khó hoàn thành lộ trình sau. Ở phía người dân, tác động thực tế không chỉ nằm ở những tấm bằng công nhận. Các chương trình đang nhắm tới giảm nghèo đa chiều, nâng thu nhập, chất lượng cuộc sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản, đồng thời thu hẹp chênh lệch phát triển giữa vùng dân tộc thiểu số, miền núi với khu vực thuận lợi. Trong một số kế hoạch, địa phương còn đặt mục tiêu 100% hộ gia đình và cơ sở kinh doanh sử dụng thanh toán số, trên 90% hộ quảng bá sản phẩm trên nền tảng số và tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe số. Nhìn thẳng, chặng đường đến 2030 là một bài kiểm tra về năng lực tổ chức và độ quyết tâm của chính quyền cơ sở. Nếu chỉ dừng ở phong trào và chạy theo thành tích, nông thôn mới sẽ là một lớp sơn mỏng. Ngược lại, nếu từng tiêu chí gắn với lợi ích cụ thể của người dân – từ đường bê tông đến dịch vụ số – thì 2030 có thể là mốc đánh dấu một diện mạo nông thôn khác hẳn, ít bất bình đẳng hơn và nhiều cơ hội hơn cho con em nông dân.
