Thiếu hơn 3.000 giáo viên: Cần Thơ trước bài toán giữ vững chất lượng giáo dục

Khủng hoảng thiếu giáo viên Cần Thơ: vấn đề nhân sự giáo dục hay tham vọng chất lượng?

Khủng hoảng thiếu giáo viên Cần Thơ trong năm học 2026-2027 là tình trạng toàn hệ thống giáo dục của thành phố đang thiếu hơn 3.000 giáo viên so với định mức cần có, trong bối cảnh quy mô trường lớp, số lượng học sinh và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đều tăng mạnh, khiến mục tiêu "mỗi học sinh được học tập trong môi trường phù hợp" trở nên khó đạt nếu không có điều chỉnh mạnh về chính sách nhân sự và tổ chức trường lớp. Đây không chỉ là một con số âm trên bảng thống kê nhân sự giáo dục, mà là lời cảnh báo rằng tham vọng cải thiện chất lượng giáo dục của Cần Thơ đang bị kéo chậm bởi điểm nghẽn con người. Toàn thành phố dự kiến có 20.365 lớp/nhóm lớp trong năm học 2026-2027, cần 37.097 giáo viên theo định mức nhưng hiện mới có 33.864 người, tương ứng thiếu 3.233 giáo viên. Khi thiếu giáo viên ở tất cả các bậc, từ nhà trẻ, mẫu giáo đến tiểu học, THCS, THPT và giáo dục thường xuyên, bài toán không còn là xoay xở vài hợp đồng ngắn hạn, mà là xem lại cách xây dựng, tuyển dụng và giữ chân đội ngũ lâu dài.

Tham vọng chuyển mình, con người lại là mắt xích yếu nhất

Cần Thơ đang đặt mục tiêu chuyển từ ưu tiên ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng môi trường học đường hiện đại, số hóa và toàn diện cho gần 690.000 trẻ, học sinh, học viên trong năm học 2026-2027. Nhưng chất lượng giáo dục không thể chỉ đo bằng tỷ lệ tốt nghiệp hay số giải học sinh giỏi; nó phải được đo ở lớp học, trong từng tiết dạy, nơi mà thiếu giáo viên là rào cản đầu tiên. Toàn ngành hiện có 39.139 cán bộ, giáo viên đạt trình độ chuẩn, chiếm 95,78% đội ngũ. Đây là điểm mạnh đáng kể, chứng tỏ nền tảng tay nghề không thấp. Tuy vậy, khi thiếu tới hơn 3.000 người, một phần áp lực sẽ dồn lên những giáo viên hiện hữu: sĩ số lớp tăng, dạy 2 buổi/ngày trở nên nặng hơn, yêu cầu tích hợp STEM/STEAM, ngoại ngữ, kỹ năng số, thể chất và nghệ thuật dễ biến thành gánh nặng hơn là cơ hội đổi mới. Tham vọng chất lượng vì thế chịu rủi ro bị thu hẹp thành việc "đảm bảo chương trình" thay vì tạo ra trải nghiệm học tập tốt hơn.

Thiếu giáo viên và tác động trực tiếp đến lớp học, học sinh

Thiếu giáo viên Cần Thơ không phải câu chuyện ở cấp quản lý; nó chạm trực tiếp tới lớp học và kết quả học tập. Khi một hệ thống dự kiến tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, mở rộng các mô hình STEM/STEAM, tăng cường ngoại ngữ, thể thao trường học, nghệ thuật và kỹ năng sống, mỗi tiết học thêm cần một người đứng lớp. Vắng giáo viên, kế hoạch trở thành lịch lý thuyết. Ở bậc mầm non, thành phố triển khai phổ cập cho trẻ 3–5 tuổi và thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới tại 15 cơ sở. Đây là giai đoạn trẻ cần sự tương tác trực tiếp, ổn định với giáo viên. Thiếu 206 giáo viên nhà trẻ và 1.308 giáo viên mẫu giáo đồng nghĩa với việc lớp học dễ quá đông, thời gian chăm sóc, tương tác từng trẻ bị chia nhỏ. Với tiểu học và THCS, thiếu gần 1.200 giáo viên khiến mục tiêu tạo nền tảng năng lực, kỹ năng sống và kỹ năng số có nguy cơ rơi vào tình trạng "chương trình đủ, nhưng người dạy không đủ".

Sắp xếp mạng lưới trường lớp: giải pháp chiến thuật cho bài toán nhân sự giáo dục

Trước khi giải được bài toán tuyển dụng và giữ chân giáo viên, Cần Thơ đang chọn cách sắp xếp lại mạng lưới trường lớp như một giải pháp chiến thuật. Thành phố chủ trương tinh gọn, hợp lý hóa, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và tạo thuận lợi cho học sinh đến trường. Song song đó, toàn ngành phải hoàn tất rà soát, cơ cấu lại tổ chức bộ máy, đội ngũ và điều chỉnh, chấm dứt hoạt động những điểm trường lẻ không còn phù hợp trước ngày 30/8. Về tuyển dụng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch tuyển dụng viên chức cho các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở với 386 chỉ tiêu, đồng thời phối hợp UBND xã, phường xây dựng kế hoạch tuyển dụng 2.281 chỉ tiêu tại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc địa phương. Đây là nỗ lực đáng kể để thu hẹp khoảng cách thiếu giáo viên, nhưng vẫn chưa đủ so với mức thiếu 3.233 người. Nếu không đi kèm chính sách giữ chân, giảm hồ sơ, cuộc họp, nhiệm vụ hành chính để giáo viên tập trung chuyên môn và nâng cao năng lực ứng dụng AI trong giảng dạy, thì tuyển đủ người chưa chắc đã giữ được người.

Cần Thơ cần xem thiếu giáo viên là chỉ báo cảnh báo về chất lượng giáo dục

Điểm đáng chú ý là dù nhân sự thiếu, chất lượng đầu ra vẫn cao: kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có 42 đơn vị đạt tỷ lệ tốt nghiệp 100%, 98,1% thí sinh được công nhận tốt nghiệp; học sinh thành phố giành 95 giải tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia cùng nhiều kết quả ở các cuộc thi khoa học kỹ thuật, STEM, tiếng Anh, tin học và Robothon. Những con số này dễ khiến người ta nghĩ rằng hệ thống vẫn vận hành tốt. Nhưng nếu nhìn thiếu giáo viên như một chỉ báo cảnh báo, thành phố sẽ thấy chất lượng giáo dục đang bị kéo căng quá mức: đội ngũ hiện tại phải gánh nhiều hơn, thời gian cho đổi mới phương pháp, cá thể hóa học tập và hỗ trợ học sinh yếu dễ bị cắt giảm đầu tiên. Cần Thơ đang đi đúng hướng với chiến lược chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát trong dạy học và quản trị. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi có đủ con người. Muốn giữ vững và nâng chất lượng giáo dục, thành phố phải coi giải bài toán thiếu giáo viên và nhân sự giáo dục là ưu tiên ngang với chuyển đổi số: nếu không, mọi tham vọng xây dựng môi trường học tập hiện đại sẽ bị khuyết ngay từ nền móng.