Thiếu giáo viên năm học mới: cảnh báo về sự ổn định lớp học
Khủng hoảng thiếu giáo viên năm học là tình trạng tổng thể hệ thống giáo dục không đủ số lượng và cơ cấu giáo viên đáp ứng định mức trên lớp, buộc các địa phương phải dồn lớp, điều chuyển nhân sự, ký hợp đồng ngắn hạn và điều chỉnh quy mô trường lớp để vẫn duy trì được việc bố trí giáo viên đứng lớp và ổn định hoạt động dạy học ngay từ đầu năm học mới. Tính đến hết tháng 8, toàn ngành giáo dục Ninh Bình vẫn thiếu 2.437 giáo viên; nếu tính theo định mức giáo viên trên lớp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, con số thiếu hụt lên tới 5.777 người. Đây không chỉ là vài con số thống kê khô khan, mà là lời cảnh báo rõ ràng rằng nếu không có những quyết sách đủ mạnh, sự ổn định lớp học và chất lượng giáo dục trong năm học tới sẽ bị đe doạ nghiêm trọng.
Ninh Bình: tái cơ cấu mạng lưới và điều tiết giáo viên để giữ ổn định
Thay vì chờ thêm biên chế rồi mới hành động, Ninh Bình chọn cách tái cơ cấu sâu mạng lưới trường lớp và điều tiết lại đội ngũ hiện có. Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 1.413 cơ sở giáo dục, gồm 439 trường mầm non, 437 trường tiểu học, 422 trường trung học cơ sở và trường liên cấp, 92 trường trung học phổ thông cùng 23 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên. Chỉ đạo xuyên suốt là rà soát đội ngũ theo vị trí việc làm, điều chuyển giáo viên bám sát quy mô và nhu cầu từng trường, khắc phục tình trạng thừa – thiếu giáo viên cục bộ và bảo đảm đủ người đứng lớp để ổn định hoạt động dạy học. Chủ trương của tỉnh là giữ ổn định đội ngũ sau sắp xếp, không gây sốc nhân sự cho giáo viên, nhưng đồng thời yêu cầu mỗi trường phải chủ động dồn lớp, tăng sĩ số khi cần, ký hợp đồng với giáo viên từng làm việc trước đó, và tính toán lại thời khóa biểu để hạn chế tối đa các “lỗ hổng” trên bảng phân công chuyên môn.
Bố trí giáo viên đứng lớp: ưu tiên số một, nhưng phải trả giá
Điểm chung ở nhiều cơ sở là chấp nhận những điều chỉnh không dễ chịu để bảo đảm mỗi lớp đều có giáo viên. Trường Tiểu học Thanh Liêm phải giảm từ 59 lớp xuống còn 55 lớp để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên trong năm học mới; nhờ đó 55 lớp đã được bố trí đủ 55 giáo viên dạy các môn văn hoá. Tại các trường trung học cơ sở, nhà trường dồn lớp, tăng sĩ số, ký hợp đồng với giáo viên đã giảng dạy các năm trước nhằm bổ sung đủ giáo viên đứng lớp. Về bản chất, những giải pháp này là cách “căng kéo” hệ thống đến giới hạn: sĩ số tăng đồng nghĩa gánh nặng quản lý lớp học và áp lực công việc đối với giáo viên nặng hơn, còn học sinh phải chấp nhận ít không gian tương tác hơn. Nhưng trong bối cảnh thiếu giáo viên năm học chưa thể giải quyết ngay bằng biên chế mới, đây vẫn là lựa chọn ít gây tổn hại nhất cho mục tiêu ổn định hoạt động dạy học.
Kế hoạch tuyển dụng giáo viên 2026: liệu có đủ kéo hệ thống trở lại cân bằng?
Các kế hoạch tuyển dụng giáo viên 2026 xuất hiện như một cam kết rõ ràng rằng địa phương không muốn mãi sống chung với thiếu hụt. Ngày 8/6, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2055/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch tuyển dụng viên chức giáo dục với 1.789 chỉ tiêu, dự kiến hoàn thành trong quý III. Sau khi có quyết định giao biên chế năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với Sở Nội vụ và UBND cấp xã rà soát nhu cầu sử dụng viên chức, từ đó tham mưu phương án tuyển dụng giáo viên phù hợp với từng vị trí việc làm. Song song, ngành giáo dục Bắc Ninh xây dựng kế hoạch tuyển dụng 100 giáo viên mầm non làm việc tại cơ sở công lập ở 35 xã, phường trên địa bàn, nhằm bổ sung đội ngũ giáo viên đạt chuẩn đạo đức và chuyên môn cho các trường mầm non đang thiếu người. Nếu việc tuyển dụng diễn ra đúng tiến độ và chọn được người phù hợp, những con số biên chế mới này có thể kéo hệ thống trở lại trạng thái cân bằng hơn, giảm dần sự phụ thuộc vào hợp đồng ngắn hạn và giải pháp dồn lớp.
Từ chữa cháy đến chiến lược dài hạn về nhân lực giáo dục
Nhìn toàn cảnh, các địa phương đang kết hợp hai hướng đi: vừa chữa cháy bằng dồn lớp, ký hợp đồng, luân chuyển giáo viên, vừa xây dựng chiến lược dài hạn thông qua tái cơ cấu mạng lưới trường học và tuyển dụng chính thức. Việc điều tiết, bố trí giáo viên theo vị trí việc làm, sát với quy mô và nhu cầu thực tế từng cơ sở đã được xác định là giải pháp trọng tâm, góp phần bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp và ổn định hoạt động dạy học ngay từ đầu năm học. Tuy nhiên, nếu không gắn với chính sách giữ chân người giỏi, bồi dưỡng năng lực trong bối cảnh đổi mới chương trình và chuyển đổi số, hệ thống sẽ tiếp tục phải “vá” lỗ hổng nhân sự hằng năm. Điều các địa phương cần lúc này không chỉ là thêm chỉ tiêu, mà là một tầm nhìn nhân lực giáo dục coi ổn định đội ngũ giáo viên là nền tảng cho mọi cải cách, thay vì là khâu bị động xử lý sau cùng.
