Giáo dục tiểu học Cần Thơ: từ đổi mới đến chiến lược phát triển năng lực
Giáo dục STEM tiểu học tại Cần Thơ là định hướng đưa khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào chương trình chính khóa, gắn với giáo dục kỹ năng công dân số và trí tuệ nhân tạo, nhằm phát triển năng lực học sinh và hình thành tư duy thực hành, giải quyết vấn đề ngay từ bậc tiểu học, thay cho cách dạy học chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức lý thuyết truyền thống.
Điểm đáng chú ý là thành phố không coi STEM như phong trào ngắn hạn, mà đặt nó ở vị trí trọng tâm trong chiến lược phát triển năng lực học sinh tiểu học. Hội nghị tổng kết năm học và triển khai nhiệm vụ mới diễn ra chiều 26/8 cho thấy định hướng rất rõ: Cần Thơ chọn con đường giáo dục gắn với kỹ năng thực hành học sinh và công nghệ số, thay vì chỉ chạy theo thành tích thi đua. Đây không chỉ là một bước điều chỉnh chương trình, mà là sự dịch chuyển tư duy quản lý giáo dục ở cấp cơ sở.
Những kết quả nổi bật: STEM, kỹ năng số và thành tích học sinh
Nếu nhìn vào các con số, có thể thấy giáo dục tiểu học Cần Thơ đã bước qua một ngưỡng mới về chất lượng và quy mô. Toàn thành phố có 487 trường tiểu học, trong đó 482 trường công lập và 5 trường ngoài công lập, cùng 29 trường liên cấp có cấp tiểu học, với 254.833 học sinh ở 8.674 lớp, bình quân 29,38 học sinh mỗi lớp. Quan trọng hơn, 100% trẻ 6 tuổi được huy động ra lớp và trên 99% học sinh hoàn thành chương trình tiểu học. Đây là nền tảng để các định hướng đổi mới không bị “mất chân” vì vấn đề phổ cập.
Các trường tiểu học đã chủ động điều chỉnh nội dung dạy học tích hợp STEM/STEAM, giáo dục kỹ năng công dân số và thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo phù hợp với thực tiễn địa phương. Kết quả được phản ánh rõ ở sân chơi quốc tế và trong nước: học sinh tiểu học thành phố giành 14 giải Robothon quốc tế tại Indonesia (1 Vô địch, 1 Nhì, 5 Ba, 7 Khuyến khích) và 132 giải iSMART Ambassador, cùng nhiều giải cao ở Trạng nguyên tiếng Việt và Olympic tiếng Anh trên Internet. Những con số này cho thấy khi giáo dục gắn với thực hành và trải nghiệm công nghệ, học sinh tiểu học không hề “quá nhỏ” để khẳng định năng lực trên các sân chơi lớn.
Nền tảng nhân lực và chuyển đổi số: điều kiện để STEM không chỉ là khẩu hiệu
Điểm khác biệt của Cần Thơ là không tung ra các khẩu hiệu đẹp về giáo dục STEM, rồi để thầy cô tự bơi. Thành phố đang có 16.264 người trong toàn cấp, gồm 1.030 cán bộ quản lý, 13.368 giáo viên và 1.866 nhân viên; trong đó 100% cán bộ quản lý đạt chuẩn, 93,11% giáo viên đạt chuẩn theo quy định. Đây là lực lượng đủ mạnh để gánh các chương trình tích hợp mới, miễn là đi kèm phân công nhiệm vụ gắn trách nhiệm quản trị, như yêu cầu của lãnh đạo Sở.
Cùng với đó, chuyển đổi số trong quản lý là bước đi cho thấy Cần Thơ hiểu rõ mình đang đổi mới ở thời điểm nào. "100% học bạ số cho học sinh tiểu học" và "100% cán bộ quản lý được cấp chữ ký số" không chỉ là thành tích kỹ thuật, mà là sự thay đổi cách theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh. Khi dữ liệu học tập được số hóa, các sáng kiến phát triển năng lực học sinh – từ giáo dục STEM tiểu học tới các chương trình kỹ năng công dân số – có cơ sở để đánh giá hiệu quả, thay vì chỉ dựa vào cảm tính hoặc phong trào.
Sắp xếp lại mạng lưới trường và định hướng đổi mới giáo dục 2026-2027
Năm học 2026-2027 được chính lãnh đạo ngành nhận định là "năm học rất đặc biệt" đối với giáo dục Cần Thơ. Lý do không chỉ vì tiếp tục đẩy mạnh giáo dục STEM và kỹ năng thực hành học sinh, mà còn vì thành phố đã vừa sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục tiểu học từ hơn 480 cơ sở công lập trước đây thành 102 trường. Việc tổ chức lại quy mô như vậy luôn tiềm ẩn nguy cơ xáo trộn, nhưng Cần Thơ đặt ra nguyên tắc khá rõ: không để sự thay đổi làm gián đoạn việc dạy và học, và phải lấy chất lượng học sinh làm thước đo cuối cùng.
Theo định hướng, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và các bộ phận chuyên môn phải tăng trách nhiệm, gắn phân công nhiệm vụ với trách nhiệm trong quản trị, điều hành. Tập thể lãnh đạo Sở cùng chuyên môn cam kết lắng nghe, tìm giải pháp, ghi nhận sáng kiến từ nhà trường và đội ngũ, nhằm nâng cao hiệu lực quản trị và phát huy tốt hơn nguồn lực tại chỗ, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học 2026-2027. Nói cách khác, đổi mới giáo dục 2026-2027 không chỉ nằm ở chương trình học, mà nằm ở cách vận hành cả hệ thống trường học sau sắp xếp.
Cam kết của địa phương: vì một thế hệ học sinh tiểu học có năng lực thực hành
Nhìn xuyên suốt các chính sách, giải pháp và thành tích, có thể thấy giáo dục tiểu học Cần Thơ đang chọn xây dựng thế hệ học sinh có năng lực thực hành, chứ không chỉ biết làm bài kiểm tra. Từ việc tích hợp STEM/STEAM, kỹ năng công dân số, trí tuệ nhân tạo trong kế hoạch giáo dục, đến chăm lo tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1, đảm bảo chính sách cho trẻ khuyết tật và trẻ có hoàn cảnh khó khăn, thành phố đang cố gắng để không có nhóm học sinh nào bị bỏ lại phía sau trong bước chuyển sang giáo dục năng lực.
Những kết quả đạt được được chính lãnh đạo ngành ghi nhận là thành quả của sự quan tâm của chính quyền cơ sở, sự phối hợp của các cấp, sự đồng hành của cha mẹ học sinh và đặc biệt là nỗ lực, tâm huyết, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên toàn ngành. Đây là cam kết chính trị và xã hội khá rõ ràng cho lộ trình đổi mới giáo dục 2026-2027: khi STEM, kỹ năng thực hành và chuyển đổi số được xem là trọng tâm, Cần Thơ đang tự đặt mình dưới áp lực phải chứng minh rằng giáo dục tiểu học có thể tạo ra những công dân số tương lai ngay từ những bài học đầu đời.
