OCOP phải tạo giá trị, không chỉ thêm danh hiệu
Chương trình OCOP là cách tổ chức phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương bằng việc chuẩn hóa chất lượng, nâng năng lực sản xuất và kết nối với thị trường để tăng thu nhập cho cộng đồng nông thôn. Vì thế, giá trị của một sản phẩm OCOP không thể chỉ đo bằng số sao hay số lượng mặt hàng được công nhận; thước đo đáng tin cậy hơn là sản phẩm có bán được, tạo việc làm và giữ lại giá trị kinh tế tại quê nhà hay không. Thanh Hóa đang chuyển trọng tâm từ hoàn thiện tiêu chí nông thôn mới sang phát triển kinh tế nông thôn, nâng thu nhập và chất lượng sống. Thay vì làm từng phần rời rạc, địa phương hướng tới khai thác lợi thế sản xuất, hình thành vùng hàng hóa, tăng hiệu quả hợp tác xã và thúc đẩy liên kết giữa người dân, hợp tác xã với doanh nghiệp. Đây là bước chuyển đúng: hạ tầng khang trang chưa đủ nếu sản xuất thiếu sinh kế và đầu ra. OCOP có ý nghĩa khi trở thành một mắt xích trong chuỗi tạo giá trị, chứ không phải đích đến trên giấy.
Từ hỗ trợ thiết bị đến xây dựng thương hiệu OCOP
Tại Đà Nẵng, ngành Công Thương kết hợp hỗ trợ đổi mới công nghệ với xúc tiến thương mại. Từ đầu năm, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tiếp nhận 50 đề án của các chủ thể OCOP và cơ sở công nghiệp nông thôn đề xuất đầu tư công nghệ hiện đại; hơn 20 cơ sở đã được duyệt hỗ trợ trong đợt đầu, còn hồ sơ khác tiếp tục được xem xét ở đợt hai. Cùng với nâng cấp dây chuyền, các chương trình kết nối giao thương và hội chợ giúp sản phẩm đặc trưng tiếp cận thị trường rộng hơn. Cơ sở trầm hương Thế Hiển cho thấy vì sao hỗ trợ máy móc có thể tạo khác biệt: chuyển từ làm thủ công sang dùng thiết bị hiện đại giúp tăng năng suất và cải thiện chất lượng nhang, vòng, nước hoa, rượu, trà trầm. Các sản phẩm đã đạt OCOP 3 sao; cơ sở còn liên kết với người dân để gây dựng vùng nguyên liệu dó bầu ổn định. Muốn thương hiệu OCOP bền lâu, cần đi cùng lúc từ nguyên liệu, quy trình và chất lượng đến câu chuyện thương hiệu và khả năng bán hàng.
Chính sách đồng hành phải tháo đúng điểm nghẽn
Thanh Hóa có khoảng 699 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 63 sản phẩm 4 sao và 634 sản phẩm 3 sao. Con số này cho thấy phong trào đã mở rộng, nhưng số lượng không bảo đảm sản phẩm duy trì chất lượng hay tìm được thị trường. Nhiều doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ sản xuất còn thiếu nguồn lực cho máy móc, nhà xưởng, kiểm nghiệm; việc giữ độ đồng đều giữa các lô hàng, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu phân phối cũng là trở ngại. Chính sách công nên hỗ trợ đúng những khâu mà chủ thể khó tự giải quyết: hướng dẫn tiêu chuẩn, kết nối thông tin, quảng bá và mở đường tới kênh tiêu thụ. Trong năm 2025, Văn phòng Điều phối Chương trình nông thôn mới Thanh Hóa tổ chức ba đợt xúc tiến, hỗ trợ gần 20 chủ thể tham gia sự kiện tại Hà Nội, An Giang và Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2026, 51 sản phẩm được chọn làm chín video quảng bá trên màn hình điện tử và biển quảng cáo ngoài trời. Đây là sự đồng hành thiết thực, miễn là hỗ trợ gắn với nhu cầu và năng lực thực tế của từng cơ sở.
Với cơ sở nhỏ, sản xuất tốt mới là nửa chặng đường; đưa sản phẩm tới người mua và tạo niềm tin mới giúp doanh thu duy trì. Vì vậy, xúc tiến thương mại cần đi cùng chuẩn hóa sản phẩm, dữ liệu và nhận diện, thay vì chỉ dừng ở những lần trưng bày. Thanh Hóa cũng định hướng mở rộng điểm giới thiệu, bán hàng tại khu du lịch, làng nghề và nơi có khả năng kết nối lượng khách lớn. Khi thị trường thay đổi nhanh, các kênh số bổ sung cho hội chợ và điểm bán truyền thống, giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng rộng hơn. Vai trò của cơ quan nhà nước không phải kinh doanh thay chủ thể, mà là tạo môi trường, hướng dẫn và kết nối cơ hội.

Đòn bẩy kinh tế nông thôn cần sức bật từ thị trường
Hỗ trợ chỉ phát huy tác dụng khi chủ thể chủ động cải tiến và theo đuổi chất lượng ổn định. Một cơ sở chăn nuôi gà ác lấy trứng ở Đà Nẵng đã phát triển đàn từ 3.000 con năm 2018 lên 10.000 con, đạt sản lượng hơn 5.500 quả mỗi ngày và tạo việc làm cho năm lao động địa phương. Cơ sở đặt mục tiêu nâng sản phẩm trứng gà ác từ OCOP 3 sao lên 4 sao. Câu chuyện này gợi ra một nguyên tắc: tăng quy mô có ý nghĩa khi đi cùng đầu ra, chất lượng và sinh kế tại chỗ. Phát triển OCOP vì vậy cần một chuỗi chính sách nhất quán: tổ chức vùng nguyên liệu, hỗ trợ công nghệ, hướng dẫn tiêu chuẩn, xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm tới đúng khách hàng. Khi sản phẩm bán được với giá trị cao hơn, việc làm và thu nhập quay lại cộng đồng, OCOP mới thật sự trở thành đòn bẩy cho kinh tế nông thôn. Danh hiệu là điểm khởi đầu; sức sống của thương hiệu và lợi ích người dân mới là kết quả cần theo đuổi.






