OCOP chỉ có giá trị khi sản phẩm bán được
Phát triển OCOP là quá trình nâng chất sản phẩm địa phương, chuẩn hóa sản xuất và xây dựng nhận diện để người mua có thể tin cậy, lựa chọn trên thị trường. Tại hội nghị đối thoại ngày 11/11, nông dân TP.HCM đặt trọng tâm vào những điều kiện thiết thực để làm được điều đó: vốn, đầu ra nông sản, duy trì mã số vùng trồng và ứng dụng công nghệ. Hội nghị do Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong và Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết cùng đại diện các cơ quan thành phố đồng chủ trì. Hội Nông dân thành phố ghi nhận hơn 100 ý kiến, kiến nghị từ cơ sở. Con số này cho thấy vướng mắc không nằm riêng ở khâu quảng bá. Nếu thiếu vốn để sản xuất ổn định và thiếu nơi tiêu thụ, danh hiệu OCOP khó chuyển thành doanh thu bền vững. Vì vậy, hỗ trợ thương hiệu phải đi cùng năng lực làm ra sản phẩm đạt chuẩn và khả năng đưa sản phẩm đến người mua.
Thương hiệu cần bắt đầu từ chất lượng và khả năng truy xuất
Các kiến nghị về kiểm nghiệm, bao bì, nhãn mác, mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ công nhận OCOP cho thấy chi phí tuân thủ là một rào cản cụ thể với hợp tác xã. Nguyễn Hồng Quyết, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Công nghệ cao Kim Long, đề nghị hỗ trợ các khoản này trong quá trình duy trì và công nhận lại sản phẩm OCOP. Đây là đề xuất hợp lý: thương hiệu nông sản không thể chỉ dựa vào câu chuyện hay thiết kế đẹp, mà phải có chất lượng kiểm chứng được và thông tin minh bạch. Thành phố nên giúp cơ sở sản xuất hoàn tất từng bước tiêu chuẩn hóa, thay vì dừng ở hỗ trợ một lần khi sản phẩm được công nhận. Làm được vậy, OCOP mới trở thành cam kết về chất lượng và nguồn gốc, có khả năng giữ niềm tin của người tiêu dùng qua nhiều mùa vụ.
Mã số vùng trồng và công nghệ là hạ tầng sản xuất
Duy trì mã số vùng trồng không phải thủ tục làm xong rồi cất hồ sơ; việc này đòi hỏi nhân lực, phần mềm và thiết bị phù hợp để cập nhật, quản lý dữ liệu. Đại diện các hợp tác xã kiến nghị thành phố hỗ trợ những năng lực đó, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận vốn ưu đãi để phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và nâng chất lượng sản phẩm. Đây là nền tảng để thương hiệu gắn với năng lực sản xuất thật: có vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát được quy trình và đáp ứng yêu cầu truy xuất. Trường hợp Bình Mỹ cho thấy vì sao cần hỗ trợ đồng bộ; địa phương có tiềm năng nhưng sản xuất còn phân tán, thiếu vốn, công nghệ và đầu ra. Vì vậy, ứng dụng công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giúp nông dân quản lý vùng trồng tốt hơn, không trở thành một yêu cầu mới mà cơ sở nhỏ khó theo kịp.
Kết nối thị trường phải đi cùng vốn và kế hoạch dài hạn
Muốn đầu ra nông sản vững, cần kết nối sản phẩm với siêu thị và thương mại điện tử, đồng thời phát triển logistics, kho lạnh và cơ chế bảo đảm hợp đồng bao tiêu. Đây là những đề xuất được nêu tại hội nghị, cho thấy người sản xuất cần hơn một đợt quảng bá: họ cần con đường tiêu thụ có thể dự tính và duy trì. Hướng đi nông nghiệp đa giá trị, kết hợp OCOP, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo, xúc tiến thương mại và tín dụng cũng đáng được triển khai thành chương trình gắn kết thay vì các hỗ trợ rời rạc. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, năng suất lao động nông nghiệp tăng khoảng 8% mỗi năm; mục tiêu ấy sẽ khó đạt nếu nông dân vẫn thiếu vốn, công nghệ và thị trường. Kết luận cần rõ: muốn nâng thương hiệu nông sản OCOP, TP.HCM phải nối liền hỗ trợ sản xuất với tiêu thụ, để chuẩn chất lượng có nơi bán và người làm nông có động lực duy trì.
