APEC và bước ngoặt hạ tầng đưa Phú Quốc ra khỏi “vùng an toàn du lịch”
Phú Quốc APEC 2027 là giai đoạn đảo Ngọc dùng cú hích hội nhập để tái định vị mình, từ một điểm đến nghỉ dưỡng ven biển thành một đô thị hội tụ với hạ tầng đồng bộ, hệ sinh thái du lịch và dịch vụ tích hợp, đủ sức tổ chức các sự kiện quốc tế, thu hút dòng vốn, dòng người và tri thức ở tầm khu vực.
Quá trình chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC đang biến Phú Quốc thành một trong những đại công trường lớn nhất cả nước, với hàng loạt dự án giao thông, hội nghị, lưu trú và dịch vụ được triển khai cùng lúc. Đây không còn là câu chuyện “trang điểm” cho vài ngày hội nghị, mà là cuộc tái cấu trúc hạ tầng Phú Quốc theo chuẩn một đô thị quốc tế: nâng cấp Cảng hàng không quốc tế, mở rộng đại lộ ĐT.975 lên 62m với 10 làn xe, khởi công tuyến metro/LRT dài khoảng 18km, cùng trung tâm biểu diễn nghệ thuật 4.000 chỗ ngồi.
APEC 2027 đang trở thành điểm rơi hạ tầng hiếm có, khi khối lượng và cường độ đầu tư tương đương khoảng 4 năm phát triển trước đây, tạo ra một cú nhảy về quy mô đô thị và năng lực tổ chức sự kiện quốc tế. Nếu bỏ lỡ cơ hội này, Phú Quốc sẽ tự giới hạn mình trong vai trò “đảo nghỉ dưỡng đẹp nhưng mỏng về kinh tế”.
Trung tâm hội nghị APEC: phòng không cột lớn nhất thế giới và “cỗ máy MICE” của đảo
Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC là biểu tượng tham vọng mới của hạ tầng Phú Quốc, không chỉ vì kiến trúc mà vì vai trò là cỗ máy MICE chiến lược sau hội nghị. Tòa nhà có tổng diện tích sàn hơn 153.000m2, cao hơn 39m, tích hợp tầng hầm, 3 tầng nổi và tầng kỹ thuật, với mái uốn lượn như sóng biển sử dụng khoảng 12.000 tấn thép, vượt nhịp không cột đến 81m.
Điểm nhấn gây chú ý nhất là đại phòng trung tâm triển lãm rộng khoảng 11.050m2, sức chứa 10.000 người; với diện tích này, công trình đã vượt Caesars Forum ở Las Vegas để trở thành phòng không cột lớn nhất thế giới. Sau APEC, trung tâm được định vị là hạ tầng MICE đẳng cấp, đủ chuẩn tổ chức hội nghị quốc tế, triển lãm và sự kiện quy mô lớn, đi kèm Trung tâm Báo chí quốc tế phục vụ 3.000–4.000 phóng viên với hạ tầng truyền thông chuẩn quốc tế.
Nếu Đà Nẵng có trung tâm hội nghị tạo đà bứt phá sau APEC 2017, thì Phú Quốc đang đặt cược lớn hơn: biến trung tâm này thành động cơ kéo một chuỗi dịch vụ mới – từ khách sạn, ẩm thực đến kinh tế đêm – để giữ chân dòng khách MICE quanh năm, không chỉ theo mùa biển.
Từ đảo nghỉ dưỡng đến đô thị hội tụ: khi hạ tầng và hệ sinh thái du lịch gặp nhau
APEC 2027 không chỉ đưa Phú Quốc trở thành tâm điểm đối ngoại – kinh tế của khu vực, mà còn tạo ra một cuộc tăng tốc hiếm có về hạ tầng, đô thị, dịch vụ và năng lực tổ chức phát triển. Trong cấu trúc mới, đại lộ ĐT.975 là trục xương sống kết nối sân bay quốc tế, trung tâm hội nghị APEC và chuỗi resort, khách sạn hạng sang ở Nam đảo.
Song song hạ tầng, Phú Quốc đang xây dựng hệ sinh thái du lịch theo hướng tích hợp. 7 tháng đầu năm, đảo đã đón hơn 6,8 triệu lượt khách, trong đó trên 1,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 53% so với cùng kỳ. Mô hình nghỉ dưỡng tích hợp tại Bãi Dài, với tổ hợp kết hợp lưu trú, ẩm thực, hội họp, sự kiện, giải trí và vui chơi có thưởng, đang cho thấy lợi thế trong việc đáp ứng cùng lúc nhu cầu của khách MICE và khách quốc tế.
Kinh tế đêm được xem là cấu phần ngày càng quan trọng của hệ sinh thái du lịch, kéo dài thời gian chi tiêu và tăng giá trị trên mỗi du khách. Nếu Phú Quốc muốn bước lên vai trò đô thị hội tụ – nơi gặp nhau của du lịch, thương mại – dịch vụ, kinh tế biển, vốn và công nghệ – thì việc gắn hạ tầng MICE với hệ sinh thái đêm sẽ là bài kiểm tra thực chất, thay vì chỉ dựa vào cảnh quan và nghỉ dưỡng truyền thống.
Lợi ích và sức ép lên đời sống người dân trong cuộc “chạy nước rút” hạ tầng
Đằng sau những con số đầu tư ấn tượng là đời sống của hàng chục nghìn cư dân đảo. Đối với người dân địa phương, nhịp độ xây dựng dày đặc trước APEC mang theo hai mặt: cơ hội việc làm mới và sức ép thích ứng. Khi hạ tầng Phú Quốc được nâng cấp, người dân không chỉ thấy thêm công trình, mà còn phải thay đổi cách làm ăn, từ dịch vụ nhỏ lẻ sang tham gia chuỗi giá trị lớn hơn, gắn với MICE, kinh tế đêm và du lịch cao cấp.
Các dự án mới được hưởng lợi từ việc nằm trong không gian đô thị đã vận hành, có thể sớm khai thác và kinh doanh thay vì phải chờ cả khu hoàn thiện. Điều này mở ra cơ hội cho các hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ bám theo trục ĐT.975 và vùng Nam đảo, nơi đang hưởng lợi trực tiếp từ cú hích APEC.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn là nhu cầu thị trường dài hạn có theo kịp tốc độ mở rộng hạ tầng và nguồn cung lưu trú mới hay không. Nếu không có chiến lược thu hút sự kiện và nhà đầu tư sau APEC, người chịu rủi ro đầu tiên sẽ là những lao động và hộ kinh doanh địa phương, những người đã thay đổi kế sinh nhai theo làn sóng hạ tầng mới.
Sau APEC: làm sao để hạ tầng không trở thành “di sản bỏ quên”?
APEC 2027 là phép thử đồng thời cho chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng Phú Quốc. Phép thử không dừng ở việc đón một tuần lễ cấp cao suôn sẻ, mà ở câu chuyện những gì hòn đảo giữ lại và phát huy sau đó. Như một chuyên gia nhận định, “những công trình mới phải tiếp tục tạo ra giá trị; những kết nối được mở ra phải tiếp tục mang về dòng khách, dòng vốn, tri thức và công nghệ”.
Một số hạng mục như nhà ga VIP sân bay dự kiến hoàn thành ngay trước hội nghị, trong khi Trung tâm Hội nghị APEC đặt mục tiêu xong phần vỏ vào quý IV và hoàn thiện nội thất cuối quý I năm sau. Nhưng thách thức lớn hơn bắt đầu sau đó: làm thế nào để sân bay mở rộng, mạng lưới giao thông, trung tâm hội nghị và hàng nghìn phòng khách sạn mới được khai thác hiệu quả trong nhiều năm, tạo giá trị bền vững cho người dân và ngành du lịch.
Câu hỏi mà các nhà đầu tư tự đặt ra là các dự án này sẽ tiếp tục tạo ra giá trị gì cho Phú Quốc sau hội nghị kết thúc. Nếu Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng kiến tạo một chiến lược dài hạn – từ lịch sự kiện quốc tế, chính sách thu hút vốn đến nâng chuẩn dịch vụ – APEC có thể trở thành điểm khởi đầu cho một quỹ đạo phát triển mới, nơi Phú Quốc chuyển vai từ đảo du lịch sang đô thị hội tụ cạnh tranh ở tầm khu vực.
