Từ con số 108 đến một mùa khai giảng đặc biệt ở vùng biên
Trường học vùng biên là hệ thống các trường phổ thông, đặc biệt là trường nội trú biên giới, được xây dựng tại các xã giáp ranh để bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục, ăn ở và sinh hoạt an toàn cho học sinh khu vực khó khăn, xa trung tâm, giao thông cách trở, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển với các vùng khác.
Trọng tâm của năm học 2026-2027 là sự xuất hiện đồng loạt của 108 trường nội trú biên giới cấp tiểu học và trung học tại các xã biên giới đất liền, hoàn thành giai đoạn 1 của chương trình xây dựng trường học vùng biên. Không chỉ là những công trình mới, đây là lời cam kết rằng trẻ em ở nơi núi cao, dốc dài, suối sâu cũng có quyền được học trong điều kiện an toàn và tử tế. Sáng 5/9, lễ khai giảng năm học 2026-2027 đồng thời là lễ khánh thành hệ thống trường nội trú liên cấp ở biên giới, tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên phạm vi cả nước. Điều đó biến ngày khai giảng thành mốc son: từ nay, học trò vùng biên không chỉ “đi học”, mà “bước vào một môi trường học tập mới” đúng nghĩa.
Cơ sở vật chất giáo dục khang trang: từ giấc mơ đến lớp học
Nếu trước đây, trường học vùng biên thường gắn với hình ảnh phòng học tạm, nhà nội trú chật hẹp, thiếu điện nước, thì nay bức tranh đã đổi màu. Những ngôi trường mới tại các xã biên giới đang dần hiện hữu, khang trang, rộng rãi, đầy đủ phòng học, ký túc xá, nhà ăn, khu vệ sinh, điện, nước và hệ thống an toàn phòng cháy chữa cháy được chú trọng. “Các hạng mục thiết yếu như phòng học, nhà ở bán trú, nhà ăn, khu vệ sinh, điện, nước đều được ưu tiên hoàn thành trước ngày khai giảng” là thông điệp cho thấy cơ sở vật chất giáo dục lần này không còn dừng ở mức tối thiểu mà hướng đến chuẩn mực an toàn và lâu dài.
Ở nhiều trường nội trú biên giới, sân thể thao đa năng, khu sinh hoạt chung, không gian thư viện được đầu tư bài bản, tạo nên môi trường học tập lẫn sinh hoạt phong phú. Đây không phải “trang trí” mà là phần cốt lõi để học sinh ở nội trú cả tuần vẫn được rèn luyện thể chất, giao lưu và bớt cảm giác xa nhà. Cơ sở vật chất tốt không chỉ bảo vệ các em khỏi mưa gió, mà còn gửi đi một thông điệp thẳng thắn: học sinh vùng biên xứng đáng được hưởng điều kiện học tập tử tế như bất kỳ nơi nào khác.
Cơ hội học tập mở rộng cho hơn 100 nghìn học sinh vùng biên
Đằng sau con số 108 trường là hơn 108.353 học sinh sẽ được hưởng lợi trong năm học 2026-2027, trong đó 71.109 em học nội trú và 37.244 em học bán trú hoặc đi về. Ở nhiều xã biên giới, quãng đường đến trường từng là rào cản lớn nhất: trẻ phải băng rừng, lội suối, cha mẹ thấp thỏm vì con đi học như đi đường xa xứ. Việc xây dựng trường nội trú biên giới không chỉ thêm phòng học, mà đồng thời giải quyết bài toán chỗ ở, sinh hoạt, quản lý và tổ chức học tập cho học sinh vùng khó.
Tại Lai Châu, 5 trường nội trú đã tuyển được 5.318/5.320 học sinh, đạt 99,96% chỉ tiêu; trong đó có 4.557 nội trú và 761 bán trú, cho thấy sức hút rõ ràng của mô hình này đối với phụ huynh và học sinh. Ở Cao Bằng, tỷ lệ tuyển sinh tại các trường trong giai đoạn 1 đã vượt 93%, hơn 60% là học sinh nội trú. Khi trường ở gần, có ký túc xá an toàn, bữa ăn đủ chất và thầy cô túc trực, việc đến lớp không còn là “cuộc chiến với địa hình” mà trở thành lựa chọn thực tế, bền vững của mỗi gia đình. Cơ sở vật chất giáo dục được nâng lên đồng nghĩa con đường đến tri thức được nới rộng thêm từng ki-lô-mét.
Niềm tin và ước mơ mới từ lớp học biên cương
Những ngôi trường nội trú biên giới mới không chỉ hiện đại về vật chất; quan trọng hơn, chúng gieo thêm niềm tin và ước mơ học tập cho trẻ vùng khó. Hình ảnh dãy phòng học mới sơn, ký túc xá sạch sẽ, nhà ăn ấm sáng là minh chứng rằng nhà nước và cộng đồng không bỏ quên biên cương. Ở nhiều huyện vùng cao, các em dân tộc thiểu số lần đầu được học trong một môi trường mà mọi điều kiện đều được tính đến: từ chỗ ngủ ấm, bữa ăn đủ, đến y tế học đường và công tác chăm sóc đời sống tinh thần. “Ngôi trường mới nơi biên giới đang mở ra nhiều cơ hội hơn để học sinh dân tộc nuôi dưỡng ước mơ và vươn lên bằng tri thức” là nhận định phản ánh đúng kỳ vọng mà những công trình này mang lại.
Dĩ nhiên, xây xong trường không đồng nghĩa nhiệm vụ hoàn tất. Cần đội ngũ giáo viên ổn định, cán bộ quản lý, nhân viên y tế, nuôi dưỡng, cùng nguồn lực để vận hành lâu dài. Một khi lớp học đã sẵn sàng, trách nhiệm kế tiếp là giữ cho những ngọn đèn trong trường học vùng biên luôn sáng: chương trình dạy phù hợp, phương pháp gần gũi, và sự đồng hành của cộng đồng. Nhưng có một điều có thể khẳng định: với hơn 100 trường nội trú biên giới vừa khánh thành, con đường đến trường của trẻ em vùng biên đã bớt hiểm trở, còn con đường ước mơ thì rộng mở hơn bao giờ hết.
