Quyết định 144 là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?
Quyết định 144/2026/QĐ-UBND của tỉnh Gia Lai là văn bản quy định toàn diện việc quản lý dạy thêm, học thêm, từ trách nhiệm của nhà trường, cơ sở dạy thêm, giáo viên đến quản lý kinh phí, thu tiền, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn tỉnh, nhằm bảo đảm quyền lợi và sự an toàn của học sinh.
Điểm mấu chốt là: dạy thêm học thêm 2026 ở Gia Lai được đặt lại trật tự, với nguyên tắc “tự nguyện, không ép buộc, không tận thu”. Quy định dạy thêm Gia Lai không chỉ nói chung chung về quản lý mà đi thẳng vào những vấn đề gây bức xúc lâu nay: ép học sinh học thêm, cắt xén chương trình chính khóa để tạo nhu cầu, thu tiền tràn lan trong nhà trường.
Từ ngày 20/10/2026, Quyết định 144 chính thức có hiệu lực, nghĩa là mọi trường phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên, tổ chức và cá nhân dạy thêm trên địa bàn đều phải tuân thủ khung mới. Nếu phụ huynh không nắm, rất dễ tiếp tục chấp nhận những khoản thu, những yêu cầu học thêm vốn đã bị cấm.
Tự nguyện học thêm: Quyền lựa chọn của học sinh và phụ huynh
Trọng tâm của dạy thêm học thêm 2026 là nguyên tắc tự nguyện học thêm, được nhắc đi nhắc lại trong cả Quyết định 144 lẫn Thông tư 29. Học sinh chỉ học thêm khi có nhu cầu, hoàn toàn tự nguyện và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý; nhà trường, tổ chức, cá nhân không được dùng bất kỳ hình thức nào để ép buộc.
Nghiêm cấm ép buộc, vận động, gây áp lực trực tiếp hoặc gián tiếp để học sinh học thêm, đồng thời cấm cắt giảm nội dung, hạ thấp yêu cầu cần đạt hay dạy chính khóa không đầy đủ để tạo nhu cầu học thêm. Đây là thông điệp rất rõ: giáo viên không được “giữ bài”, “giữ điểm” để kéo học sinh vào lớp học thêm của mình.
Về nội dung, các lớp dạy thêm phải phù hợp chương trình, không được dạy trước so với kế hoạch giáo dục của nhà trường, không làm ảnh hưởng thời gian nghỉ ngơi, sức khỏe và sự phát triển toàn diện của học sinh. Nói cách khác, nếu lớp học thêm khiến con bạn quá tải, xáo trộn lịch sinh hoạt, đó là dấu hiệu trái với tinh thần của quy định mới.
Cấm thu tiền dạy thêm trong nhà trường: Miễn phí nhưng không vô trách nhiệm
Điểm thay đổi mạnh nhất là quy định cấm thu tiền dạy thêm trong nhà trường. Hoạt động dạy thêm trong nhà trường phải dựa trên đăng ký tự nguyện của học sinh và không được thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là ranh giới rất rõ giữa hỗ trợ học tập trong trường với dịch vụ dạy thêm mang tính kinh doanh.
Hiệu trưởng và người đứng đầu cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy thêm đúng đối tượng, trên cơ sở đăng ký tự nguyện, không thu tiền của học sinh, công khai kế hoạch, chịu trách nhiệm về nội dung, thời lượng, xếp lớp, thời khóa biểu, chất lượng và kinh phí thực hiện. Kinh phí tổ chức được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp và các nguồn hợp pháp khác; không được vận động, thỏa thuận hoặc biến thành khoản đóng góp bắt buộc của cha mẹ học sinh dưới bất kỳ tên gọi nào.
Điều này có nghĩa, nếu nhà trường yêu cầu đóng tiền cho lớp “phụ đạo”, “củng cố”, “bồi dưỡng” trong trường, phụ huynh có quyền đặt câu hỏi và từ chối. Cấm thu tiền dạy thêm không chỉ là khẩu hiệu; đó là căn cứ pháp lý để phụ huynh bảo vệ túi tiền và quyền học tập bình đẳng của con.
Dạy thêm ngoài nhà trường: Được thu tiền nhưng phải minh bạch
Khác với trong trường, dạy thêm ngoài nhà trường vẫn được thu tiền, nhưng phải tuân thủ chặt chẽ quy định dạy thêm Gia Lai về đăng ký kinh doanh, công khai thông tin và bảo đảm an toàn cho người học. Cơ sở dạy thêm phải đăng ký theo quy định, công khai và cập nhật đầy đủ môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức, thời gian tổ chức, danh sách người dạy và mức thu tiền học thêm trước khi tuyển sinh theo mẫu của Thông tư 29.
Mức thu tiền học thêm ngoài nhà trường do người học hoặc cha mẹ, người giám hộ và cơ sở dạy thêm thỏa thuận theo pháp luật; nếu có nhiều hình thức thu phải thể hiện rõ theo tiết, buổi, tháng hoặc khóa học; không được thu cao hơn mức đã công khai, không được đặt thêm khoản thu bắt buộc không gắn với hoạt động đã thỏa thuận. Nói cách khác, phụ huynh có quyền so sánh, lựa chọn và từ chối những khoản thu mập mờ.
Giáo viên đang giảng dạy tại các cơ sở giáo dục khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo đầy đủ với hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức, thời gian dạy thêm và mối quan hệ với chủ thể đứng tên cơ sở dạy thêm. Điều này giúp hạn chế xung đột lợi ích và tình trạng giáo viên “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong hoạt động dạy thêm.
Công khai, minh bạch và trách nhiệm: Cách phụ huynh và giáo viên nên hành động
Quyết định 144 nhấn mạnh yêu cầu quản lý dạy thêm học thêm theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền; tăng cường hậu kiểm, kiểm tra theo dấu hiệu vi phạm, tiếp nhận phản ánh của người dân và kiểm tra chuyên đề, đồng thời không đặt thêm giấy phép, điều kiện hoặc thủ tục hành chính ngoài quy định pháp luật. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm nếu buông lỏng quản lý để xảy ra vi phạm.
Đối với dạy thêm trong nhà trường, kế hoạch phải được công khai; hiệu trưởng chịu trách nhiệm về mọi khâu từ nội dung đến kinh phí. Đối với dạy thêm ngoài nhà trường, cơ sở phải công khai đầy đủ thông tin và mức thu; không được thu cao hơn mức đã công khai, không được đặt thêm khoản thu bắt buộc. Sở Giáo dục và UBND cấp xã phải thiết lập, công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý kiến nghị, phản ánh về hoạt động dạy thêm, học thêm.
Về phía phụ huynh, cần chủ động hỏi rõ: lớp này có bắt buộc không, có thu tiền không, có công khai kế hoạch không. Nếu câu trả lời mập mờ, hãy cân nhắc phản ánh qua đường dây nóng. Về phía giáo viên, đã đến lúc xem dạy thêm là hoạt động hỗ trợ học sinh trên tinh thần tự nguyện, minh bạch, thay vì “nguồn thu thêm” dựa trên áp lực và bất bình đẳng.
