Tài chính khí hậu Đông Nam Á: Anh muốn trở thành người chơi trung tâm
Tài chính khí hậu Đông Nam Á là dòng vốn được thiết kế để hỗ trợ các nền kinh tế trong khu vực giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh thông qua đầu tư vào năng lượng tái tạo, hạ tầng bền vững và các giải pháp kinh tế ít carbon. Trong bối cảnh đó, Tổ chức Đầu tư Quốc tế Anh (BII) – định chế tài chính phát triển thuộc sở hữu 100% của Chính phủ Vương quốc Anh – đang gửi một thông điệp rất rõ: Anh muốn đứng ở trung tâm cuộc chơi đầu tư xanh Anh tại ASEAN. Cam kết huy động 1,6 tỷ USD cho tài chính khí hậu Đông Nam Á trong 5 năm tới không chỉ là một con số tượng trưng; nó là chiến lược định vị lại vai trò của Anh trong chuỗi tài chính khí hậu toàn cầu, nơi cạnh tranh về vốn xanh ngày càng gay gắt.
Năm thị trường trọng điểm: Vì sao Việt Nam và nhóm ASEAN-5 được chọn?
BII xác định 5 thị trường ưu tiên gồm Việt Nam, Indonesia, Philippines, Malaysia và Thái Lan cho chiến lược tài chính khí hậu Đông Nam Á. Đây không phải danh sách ngẫu nhiên, mà là tập hợp những nền kinh tế vừa tăng trưởng nhanh, vừa có cường độ phát thải cao, lại đang đứng trước áp lực chuyển dịch năng lượng mạnh nhất trong khu vực. Nguồn vốn của BII sẽ tập trung vào năng lượng tái tạo và các dự án hạ tầng bền vững, nhằm hỗ trợ các nước này chuyển từ mô hình phát điện phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sang nền kinh tế dựa trên năng lượng tái tạo. Nói cách khác, Anh đang đặt cược vào nhóm ASEAN-5 như những “phòng thí nghiệm” cho chiến lược đầu tư xanh Anh: nếu chuyển đổi thành công ở đây, mô hình này có thể được nhân rộng ra phần còn lại của khu vực.
Trọng tâm đầu tư: Năng lượng tái tạo, hạ tầng bền vững và kinh tế xanh
Điểm đáng chú ý nhất trong chiến lược này là sự nhất quán về ưu tiên: tài trợ năng lượng tái tạo và hạ tầng bền vững được đặt ở trung tâm. Nguồn vốn của BII sẽ hỗ trợ sản xuất và truyền tải năng lượng tái tạo, hạ tầng xe điện, quản lý chất thải và hạ tầng nước, qua đó góp phần xây dựng một nền kinh tế xanh, sạch và bền vững cho khu vực. Đây chính là cách tiếp cận tài chính khí hậu Đông Nam Á mang tính hệ thống: không chỉ rót vốn vào các dự án điện mặt trời hay gió riêng lẻ, mà còn tài trợ cho hạ tầng hỗ trợ – từ lưới điện đến logistics cho xe điện. Một phần đáng kể nguồn vốn sẽ được triển khai thông qua sáng kiến British Climate Partners (BCP), tập trung vào các nền kinh tế châu Á tăng trưởng nhanh và phát thải cao. Cách làm này cho thấy Anh không muốn dừng ở vai trò nhà tài trợ, mà muốn trở thành kiến trúc sư của hệ sinh thái phát triển bền vững ASEAN.
Việt Nam trong chiến lược: Từ VPBank, HDBank đến hệ sinh thái ngân hàng xanh
Việt Nam không chỉ là một trong 5 thị trường trọng điểm; đây còn là nơi BII đã có trải nghiệm thực tế với hệ thống ngân hàng. Trong danh sách các khoản đầu tư tại Đông Nam Á giai đoạn 2023–2025, BII nhắc đến VPBank và HDBank như hai đối tác then chốt. Với VPBank, BII tham gia khoản vay hợp vốn tập trung vào tài chính xanh, tài chính xã hội và hạ tầng thiết yếu. Với HDBank, BII cam kết đầu tư vào chương trình trái phiếu xanh quốc tế, nguồn vốn được dùng để tài trợ các dự án điện mặt trời, xe điện, công trình xanh và giải pháp tiết kiệm năng lượng. Đây là thông điệp rõ ràng: BII coi ngân hàng thương mại là kênh truyền dẫn vốn xanh hiệu quả nhất vào nền kinh tế thực. Nếu Việt Nam biết tận dụng, hệ sinh thái ngân hàng xanh sẽ trở thành bệ phóng cho các doanh nghiệp trong nước tiếp cận tài trợ năng lượng tái tạo và hạ tầng bền vững với chi phí cạnh tranh.
Cơ hội và điều kiện kèm theo cho phát triển bền vững ASEAN
Chiến lược huy động 1,6 tỷ USD của BII là cơ hội hiếm có để đẩy nhanh phát triển bền vững ASEAN, nhưng không phải dòng vốn “vô điều kiện”. BII đầu tư thông qua các khoản cho vay, góp vốn cổ phần và quỹ đầu tư nhằm tạo tác động phát triển, đồng thời bảo đảm hiệu quả tài chính. Trong giai đoạn 2026–2031, ít nhất 40% tổng giá trị các cam kết đầu tư mới của BII sẽ dành cho tài chính khí hậu. Điều đó có nghĩa là các dự án muốn tiếp cận vốn phải chứng minh được cả hai yếu tố: lợi ích khí hậu đo được và khả năng sinh lời. Về phía Anh, Ngoại trưởng Ed Miliband khẳng định cuộc khủng hoảng khí hậu là vấn đề an ninh quốc gia và BII giữ vai trò then chốt trong nỗ lực thu hút thêm vốn tư nhân cho mục tiêu khí hậu và phát triển. Cán cân quyền lợi vì thế khá rõ: ASEAN nhận được nguồn lực để tăng tốc chuyển dịch xanh, còn Anh củng cố vị thế là đối tác tài chính khí hậu Đông Nam Á có ảnh hưởng lâu dài.
