Sàng lọc sức khỏe học sinh: Không chỉ là một buổi khám tổng quát
Chương trình sàng lọc sức khỏe học sinh là mô hình chăm sóc sức khỏe học đường kết hợp kiểm tra thể chất, sàng lọc sức khỏe tâm thần trẻ em và tư vấn hướng dẫn giúp học sinh hiểu rõ tình trạng của bản thân để tự xây dựng lối sống, kế hoạch học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp trong tương lai.
Hơn 25.000 học sinh TP.HCM được tầm soát sức khỏe và định hướng nghề nghiệp miễn phí trong hành trình HIU CARE vừa chính thức khởi động. Ngày 14/9, 120 thầy cô và 2.750 học sinh Trường THPT Võ Thị Sáu, TP.HCM đã được khám, tư vấn, tầm soát sức khỏe, phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe thường gặp trong môi trường học đường. Đây không phải một hoạt động mang tính hình thức, mà là bước chuyển quan trọng trong cách hiểu về chương trình chăm sóc trường học: sức khỏe là dữ liệu nền để nhà trường, gia đình và bản thân học sinh đưa ra quyết định cho tương lai.
Quan điểm đáng nói ở đây là sàng lọc sức khỏe học sinh không thể dừng ở việc "đi khám cho có". Khi kết quả được ghi nhận trong hồ sơ sức khỏe và hỗ trợ nhà trường cập nhật dữ liệu theo quy định quản lý sức khỏe học sinh, hệ thống giáo dục có trong tay một bản đồ sức khỏe thực sự, thay vì những con số báo cáo khô cứng.
Khi chăm sóc sức khỏe gắn với nghị quyết và mục tiêu quốc gia
Điểm đặc biệt của HIU CARE là chương trình không xuất hiện một cách tự phát, mà được đặt trong mạch chính sách chung. Chương trình quán triệt tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Chỉ thị 17 của Thủ tướng và các kế hoạch triển khai của TP.HCM với mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời ngay trong năm 2026. Nói cách khác, học sinh không còn là khoảng trống trong bản đồ y tế cộng đồng.
Ở lứa tuổi học sinh, nhiều vấn đề sức khỏe bắt đầu xuất hiện hoặc âm thầm tiến triển: thị lực, tư thế ngồi, dinh dưỡng, sức khỏe tinh thần, thay đổi cơ thể tuổi dậy thì. Nếu không có chương trình chăm sóc trường học đủ bài bản, những vấn đề này thường chỉ được phát hiện khi đã gây hậu quả: chán học, đau mỏi kéo dài, giảm tập trung, thậm chí khủng hoảng tâm lý. Bởi vậy, việc HIU CARE được thiết kế như một hành trình chăm sóc sức khỏe học đường trên địa bàn TP.HCM, triển khai đợt 1 trong tháng 9 và 10 với quy mô hơn 25.000 học sinh và giáo viên, là tín hiệu cho thấy y tế và giáo dục đang đi chung một đường ray.
Sức khỏe tâm thần trẻ em: Dữ liệu nền cho định hướng nghề nghiệp
Điều đáng chú ý trong chương trình là cách học sinh tự nói ra nhu cầu của mình. Em Phạm Thanh Lam, học sinh lớp 12TA2 Trường THPT Võ Thị Sáu, chia sẻ mong muốn được khám cột sống, thị lực, răng hàm mặt và "đặc biệt là sức khỏe tinh thần". Câu nói này cho thấy thế hệ học sinh mới không còn xem sức khỏe tâm thần trẻ em là chuyện mơ hồ hay xa xỉ. Các em hiểu rằng trạng thái tâm lý và cảm xúc sẽ đi theo mình trong từng giờ học, từng kỳ thi, từng lựa chọn nghề nghiệp.
Khi một chương trình chăm sóc trường học được thiết kế để "không dừng ở việc hoàn thành một buổi khám định kỳ", mà hướng đến giúp mỗi học sinh có thêm thông tin để chủ động chăm sóc bản thân, nghĩa là sức khỏe – cả thể chất lẫn tinh thần – trở thành thông tin tham chiếu cho mọi quyết định lớn. Việc tầm soát sớm các vấn đề thị lực, tư thế, dinh dưỡng và sức khỏe tinh thần ở tuổi dậy thì tạo ra một bức tranh toàn diện: em này phù hợp môi trường nghề nghiệp đòi hỏi sức bền hay tỉ mỉ, em kia cần hạn chế công việc áp lực cao kéo dài. Định hướng nghề nghiệp nếu bỏ qua lớp thông tin này rất dễ trở thành lời khuyên chung chung, thậm chí gây hại.
Từ phòng khám học đường đến không gian trải nghiệm nghề nghiệp
HIU CARE cho thấy một bước tiến quan trọng: sàng lọc sức khỏe học sinh được triển khai song song với định hướng nghề nghiệp có chiều sâu. Học sinh không chỉ được khám, tư vấn, tầm soát sức khỏe, phát hiện sớm vấn đề và hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động, mà còn được tham gia khu vực trải nghiệm ngành nghề. Thay vì chỉ nghe giới thiệu, các em trực tiếp trao đổi với giáo sư, bác sĩ, giảng viên, sinh viên đang học và thực hành trong các lĩnh vực Y khoa, Răng Hàm Mặt, Dược, Điều dưỡng – Hộ sinh, Kỹ thuật phục hồi chức năng, Xét nghiệm, cũng như các ngành kinh tế, công nghệ, xã hội, ngôn ngữ.
Đây là mô hình kết nối giữa chăm sóc sức khỏe và định hướng nghề nghiệp hiếm hoi hiện nay: cùng một không gian, học sinh vừa biết mình đang ở trạng thái sức khỏe nào, vừa được nhìn thấy yêu cầu thực tế của từng ngành học. Em Hoàng Như Anh nhận xét chương trình trải nghiệm nghề nghiệp "rất hữu ích" vì giúp kiểm chứng xem bản thân có phù hợp với ngành khoa học sức khỏe hay không. Trong bối cảnh nhiều em chọn nghề theo phong trào, theo kỳ vọng gia đình, cách làm này giống như bắt buộc mỗi học sinh phải soi lại bản thân trước khi ký vào "hợp đồng" tương lai.
HIU CARE và xu hướng mới của chương trình chăm sóc trường học
Sau điểm khởi động tại Trường THPT Võ Thị Sáu, HIU CARE sẽ tiếp tục đến các trường Marie Curie, Hiệp Bình, Trưng Vương, Trần Hưng Đạo, Bùi Thị Xuân, Phong Phú, Lương Văn Can, Phú Nhuận, Nguyễn Văn Tăng… với quy mô hơn 25.000 học sinh và giáo viên. Hành trình này cho thấy mô hình kết nối giữa chăm sóc sức khỏe và định hướng nghề nghiệp không phải ý tưởng thử nghiệm nhỏ lẻ, mà là xu hướng mới đang được nhân rộng trong hệ thống giáo dục đô thị.
Nếu coi định hướng nghề nghiệp là chiếc la bàn, thì chương trình sàng lọc sức khỏe học sinh chính là bản đồ địa hình. Không thể khuyên học sinh chọn nghề mà không biết các em đang đối diện những giới hạn hay lợi thế sức khỏe nào. Điểm quan trọng hơn, khi học sinh được khám sức khỏe mỗi năm, có sổ sức khỏe điện tử, được tư vấn ngay tại trường, khái niệm "chương trình chăm sóc trường học" không còn là vài buổi nói chuyện ngoại khóa. Nó trở thành một hệ sinh thái, trong đó mỗi quyết định về học tập, nghề nghiệp đều đứng trên nền tảng lành mạnh hơn, khoa học hơn. Và đó là cách tốt nhất để các em bước vào tương lai mà không phải đánh cược bằng sức khỏe của chính mình.
