Tầm soát sức khỏe học sinh: từ kiểm tra định kỳ đến chiến lược phát triển nhân lực
Tầm soát sức khỏe học sinh kết hợp định hướng nghề nghiệp là mô hình chăm sóc sức khỏe học đường trong đó khám định kỳ, phát hiện sớm vấn đề sức khỏe và trải nghiệm ngành nghề được thiết kế song song, giúp học sinh hiểu thể chất, tinh thần của mình để lựa chọn con đường học tập và nghề nghiệp phù hợp, lâu dài.
Điểm nhấn quan trọng của mô hình này là hành trình HIU CARE, nơi hơn 25.000 học sinh tại TPHCM được tầm soát sức khỏe và định hướng nghề nghiệp miễn phí. Ngày 14/9, chương trình chính thức khởi động tại Trường THPT Võ Thị Sáu, với 120 thầy cô và 2.750 học sinh được khám, tư vấn và tầm soát sức khỏe. Không phải là một hoạt động “đến hẹn lại khám” cho đủ hồ sơ, HIU CARE đặt tầm soát sức khỏe học sinh vào đúng vị trí: nền tảng của chiến lược phát triển nguồn nhân lực tương lai. "Đợt 1 của HIU CARE 2026 được triển khai trong tháng 9 và 10, với quy mô dự kiến hơn 25.000 học sinh và giáo viên".
Phát hiện sớm vấn đề sức khỏe: đầu tư nhỏ, lợi ích lớn
Muốn nói đến định hướng nghề nghiệp một cách nghiêm túc, trước tiên phải nói đến sức khỏe. Ở tuổi học đường, những vấn đề về thị lực, tư thế ngồi học, dinh dưỡng, sức khỏe răng miệng, tai mũi họng và cả các thay đổi thể chất, tâm lý tuổi dậy thì thường diễn tiến âm thầm. Nếu tầm soát sức khỏe học sinh chỉ dừng ở vài chỉ số chiều cao, cân nặng, chúng ta sẽ bỏ lỡ giai đoạn vàng để phát hiện sớm vấn đề sức khỏe và can thiệp kịp thời.
Trong HIU CARE, học sinh được khám nội – ngoại khoa, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, đánh giá thể trạng và cả sức khỏe tinh thần. Việc kiểm tra định kỳ vì thế không chỉ nhằm ghi nhận các chỉ số sức khỏe mà còn giúp phát hiện sớm những dấu hiệu cần lưu ý. Ở góc độ chính sách, chương trình cũng bám sát mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và có sổ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời. Đây là bước dịch chuyển từ tư duy “khám cho có” sang “quản lý sức khỏe suốt đời”, bắt đầu ngay từ ghế nhà trường.
Chăm sóc sức khỏe học đường để học sinh hiểu mình trước khi chọn nghề
Điểm tiến bộ của mô hình HIU CARE là coi chăm sóc sức khỏe học đường như một hành trình giáo dục, chứ không phải dịch vụ y tế ngắn hạn. Học sinh được giải thích về các chỉ số, được trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế, hiểu tín hiệu từ cơ thể và biết khi nào cần điều chỉnh lối sống hay đi khám chuyên sâu. Khi các em học cách quan sát, lắng nghe cơ thể, tầm soát sức khỏe học sinh trở thành bài học năng lực tự chăm sóc – một năng lực sống cốt lõi.
Đáng chú ý, chương trình không bỏ quên sức khỏe tâm thần – yếu tố thường bị xem nhẹ trong môi trường học đường. Học sinh được quan tâm từ cột sống, thị lực, răng hàm mặt đến sức khỏe tinh thần. Chính sự kết hợp giữa chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần giúp các em hiểu rõ giới hạn, điểm mạnh, điểm yếu của bản thân. Thầy cô tại trường cũng nhận được khám, tư vấn và tầm soát phù hợp, qua đó xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh hơn. Khi sức khỏe trở thành chủ đề đối thoại bình thường giữa thầy – trò – nhân viên y tế, việc định hướng nghề nghiệp sau này cũng bớt áp lực và sát thực tế hơn.
Định hướng nghề nghiệp: nối tiếp tự nhận thức từ sức khỏe đến lựa chọn tương lai
Nếu chỉ khám bệnh mà không mở cửa cho tương lai, chương trình tầm soát sẽ thiếu một nửa giá trị. HIU CARE đã khắc phục khoảng trống này bằng khu vực trải nghiệm ngành nghề, nơi định hướng nghề nghiệp được xây trên nền hiểu biết về sức khỏe cá nhân. Sau khi kiểm tra sức khỏe, học sinh có thể ngay lập tức trao đổi với giảng viên, bác sĩ, sinh viên về các ngành Y khoa, Răng Hàm Mặt, Dược, Điều dưỡng – Hộ sinh, Kỹ thuật phục hồi chức năng, Kỹ thuật xét nghiệm và nhiều nhóm ngành kinh tế, công nghệ, xã hội, ngôn ngữ.
Hoạt động này không chỉ “giới thiệu ngành học” theo kiểu tuyên truyền. Học sinh được nghe chia sẻ thực tế về yêu cầu nghề, môi trường làm việc, từ đó đối chiếu với sức khỏe thể chất và tinh thần của mình. Một em có vấn đề cột sống hay thị lực, chẳng hạn, sẽ cân nhắc khác khi đứng trước các ngành đòi hỏi thao tác tay mắt tinh vi hoặc thời gian làm việc kéo dài. Thông qua chuỗi hoạt động này, chăm sóc sức khỏe học đường được đặt trong một không gian rộng hơn, nơi học sinh vừa được quan tâm đến sức khỏe thể chất, tinh thần, vừa có thêm cơ hội tìm hiểu nghề nghiệp và chuẩn bị cho những lựa chọn sau bậc THPT.
Từ mô hình HIU CARE đến chiến lược dài hạn về nguồn nhân lực
HIU CARE không chỉ là chương trình riêng của một trường đại học mà là thí điểm quan trọng cho cách chúng ta xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao ngay từ trường phổ thông. Năm nay, sự tham gia trực tiếp của bệnh viện đại học cùng đội ngũ giảng viên, bác sĩ và sinh viên khối khoa học sức khỏe làm rõ giá trị của mô hình Viện – Trường trong chăm sóc sức khỏe học đường. Sau điểm khởi động tại Trường THPT Võ Thị Sáu, chương trình sẽ tiếp tục đến các trường như Marie Curie, Hiệp Bình, Trưng Vương, Trần Hưng Đạo, Bùi Thị Xuân, Phong Phú, Lương Văn Can, Phú Nhuận, Nguyễn Văn Tăng… với quy mô hơn 25.000 học sinh và giáo viên trong đợt 1.
Khi mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và có sổ sức khỏe điện tử được cụ thể hóa ngay trong nhà trường, chúng ta đang tạo ra thế hệ lao động mới hiểu sức khỏe của chính mình, biết chủ động chăm sóc và chọn nghề phù hợp. Sức khỏe là nền tảng để học sinh học tập, rèn luyện và theo đuổi những mục tiêu trong tương lai. Kết hợp tầm soát sức khỏe học sinh, phát hiện sớm vấn đề sức khỏe với định hướng nghề nghiệp không chỉ là ý tưởng “hay” mà phải trở thành chuẩn mới của hệ thống giáo dục – y tế nếu chúng ta nghiêm túc với mục tiêu nâng chất nguồn nhân lực quốc gia.
