Kỹ năng số chỉ có giá trị khi dùng được trong đời sống
Kỹ năng số cộng đồng là khả năng tiếp cận, sử dụng an toàn các thiết bị và dịch vụ số để giải quyết nhu cầu thiết thực trong đời sống, công việc và sản xuất. Vì thế, phổ cập kỹ năng số không thể dừng ở việc giới thiệu ứng dụng; người dân cần được thực hành và thấy rõ công nghệ giúp ích ra sao. Ở Thái Nguyên, các địa phương đang đưa nội dung này đến đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là tại vùng miền núi, bằng hướng dẫn trực tiếp và hoạt động đoàn thể.
Tại xóm Na Cà, xã Nghinh Tường, cán bộ hướng dẫn người dân dùng điện thoại thông minh, truy cập Internet và ứng dụng phục vụ sinh hoạt ngay trong các buổi họp xóm. Chị Nông Thị Viền đã học cách đăng ảnh, giới thiệu nông sản và livestream trên Facebook; nhờ đó, gia đình chị có thể tiếp cận khách hàng ở xa thay vì chỉ bán cho khách quen hoặc mang hàng ra chợ. Đây là thước đo thuyết phục hơn số buổi học: người dân có thêm cách tìm khách và mở rộng đầu ra.
Đào tạo phải phù hợp từng nhóm dân cư
Một lớp học chung khó đáp ứng mọi nhu cầu. Ở xã Phú Lương, mô hình “Chi hội Phụ nữ số” tại xóm Cộng Hòa thu hút hội viên người Tày, Nùng, Sán Chay và Sán Dìu. Nội dung đi từ sử dụng ứng dụng số, thanh toán không tiền mặt, nộp hồ sơ trực tuyến đến quay video, livestream, bán hàng trên sàn thương mại điện tử và tìm hiểu quy định thuế trong kinh doanh. Cách làm này gắn đào tạo kỹ năng số với công việc cụ thể của người học, thay vì xem kỹ năng công nghệ là kiến thức tách rời.
Ở xã Nghinh Tường, phổ cập được xác định là việc cần làm thường xuyên với sự tham gia của cán bộ cơ sở và đoàn thể. Điểm đáng chú ý là phương châm “cầm tay chỉ việc”: người dân tự thao tác, hỏi ngay khi gặp vướng mắc và học cách dùng VNeID, VssID hay các ứng dụng phục vụ đời sống. Khi người học được thực hành trên thiết bị của mình, khả năng ghi nhớ và tự sử dụng về sau sẽ cao hơn nghe hướng dẫn một chiều.
Tổ công nghệ số là cầu nối giữa tập huấn và người dân
Tại xã Ý Yên, giảng viên Trung tâm Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Ninh Bình hướng dẫn kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến và tiện ích số; đại diện Viettel Ninh Bình giới thiệu nền tảng đời sống số Tammi. Trọng tâm không chỉ là giúp học viên biết dùng nền tảng, mà còn chuẩn bị cho thành viên tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ và làm thủ tục hành chính điện tử.
Kế hoạch của xã đặt mục tiêu tập huấn toàn bộ thành viên tại 18 thôn, để lực lượng này trực tiếp hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến và tiện ích số, đồng thời giúp hình thành thói quen sử dụng dịch vụ trong sinh hoạt. Nội dung còn đề cập bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận diện lừa đảo qua cuộc gọi video giả, mạo danh cơ quan nhà nước, đường dẫn, mã QR hay ứng dụng không rõ nguồn gốc. Đây là phần thiết yếu: phổ cập công nghệ mà thiếu kỹ năng tự bảo vệ sẽ khiến người mới dùng đối mặt thêm rủi ro.
Chuyển đổi số cơ sở cần bắt đầu từ người làm việc tại cơ sở
Ngày 11-11-2026, xã Tây Thái Ninh tổ chức tập huấn cho bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác Mặt trận và thành viên các tổ công nghệ số cộng đồng. Lớp học do Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số phối hợp với địa phương triển khai; lãnh đạo xã nhấn mạnh yêu cầu trao đổi, thực hành và hướng dẫn trực tiếp để học viên vận dụng vào nhiệm vụ. Thành phần tham dự cho thấy chuyển đổi số cơ sở không thể chỉ giao cho cán bộ chuyên trách: những người thường xuyên tiếp xúc với dân cũng cần đủ kỹ năng để hỗ trợ.
Chương trình tập trung vào bốn nhóm: chuyển đổi số cấp xã, kỹ năng số cơ bản, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công việc và an ninh mạng. Tại Thái Nguyên, một khóa chuyên sâu khác dành cho hơn 100 cán bộ công nghệ thông tin và chuyển đổi số diễn ra từ ngày 21 đến 24-10-2026. Hai cấp đào tạo bổ trợ cho nhau: cán bộ chuyên môn được nâng năng lực xử lý công việc, còn lực lượng tại thôn, xã có thể hướng dẫn người dân. Hạ tầng viễn thông là điều kiện cần, nhưng nếu thiếu người biết sử dụng và hỗ trợ, dịch vụ số khó thành thói quen.
Bài học chung là đào tạo cần đi theo nhu cầu, có thực hành và duy trì sau lớp học. Từ quảng bá nông sản đến nộp hồ sơ trực tuyến, giá trị của công nghệ chỉ hiện rõ khi người dân tự làm được và biết tìm trợ giúp khi gặp khó. Đầu tư cho kỹ năng số cộng đồng vì vậy không phải phần phụ của chuyển đổi số: đó là cách biến hạ tầng và nền tảng thành lợi ích thiết thực, đồng thời giúp người dân tham gia an toàn hơn vào đời sống số.







