Chính sách mới: bỏ bài tập về nhà, giữ trọng tâm ở lớp học
Chính sách giáo dục Hải Phòng mới về bài tập về nhà tiểu học là quy định tổ chức học 2 buổi/ngày, hướng dẫn học sinh hoàn thành toàn bộ nội dung học tập ngay tại lớp, không giao bài tập về nhà và tuyệt đối không ép buộc học sinh tham gia học thêm trong hay ngoài nhà trường, nhằm giảm tải học sinh và tạo thêm thời gian nghỉ ngơi, sinh hoạt gia đình, hỗ trợ phục hồi sức khỏe học sinh. Ngày 18/9, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng ban hành Văn bản 6048 về chấn chỉnh và tăng cường quản lý hoạt động trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn, trong đó điểm gây chú ý nhất là yêu cầu các lớp tiểu học học 2 buổi/ngày nhưng không giao bài tập về nhà. Đây không phải điều chỉnh kỹ thuật nhỏ, mà là bước thay đổi quan niệm: học là việc phải hoàn thành ở trường, còn gia đình là không gian nghỉ ngơi và nuôi dưỡng tuổi thơ. Hải Phòng đồng thời siết chặt dạy thêm, học thêm: các cơ sở giáo dục "tuyệt đối không dùng bất kỳ hình thức nào để ép buộc học sinh học thêm trong nhà trường và ngoài nhà trường". Quy định này cho thấy mục tiêu không chỉ là bớt vài trang bài tập, mà là cắt đứt vòng xoáy tăng tải vô hình đối với trẻ em tiểu học.
Hai buổi học mỗi ngày: giảm tải học sinh bằng cách dùng thời gian thông minh
Để việc bỏ bài tập về nhà tiểu học không biến thành nới lỏng chất lượng, Hải Phòng đặt trọng tâm vào tổ chức 2 buổi học/ngày một cách khoa học. Sở yêu cầu thời khóa biểu phải bố trí buổi 1 và buổi 2 hợp lý, không xen kẽ tiết học của hai buổi, tránh kéo dài căng thẳng liên tục cho học sinh và giáo viên. Một câu nói đáng chú ý trong hướng dẫn là: "Không giao bài tập về nhà không có nghĩa là giảm nhẹ yêu cầu học tập". Như vậy, giảm tải học sinh ở đây nằm ở chỗ dùng thời gian ở trường hiệu quả hơn: giáo viên có trách nhiệm giúp các em nắm vững kiến thức, rèn kỹ năng và hình thành thói quen tự học ngay trong lớp. Năm học 2025–2026, hơn 99% trường tiểu học toàn thành phố đã tổ chức học hai buổi/ngày ở tất cả các lớp, cho thấy hệ thống đã có nền tảng để chuyển tải nội dung sang ban ngày thay vì dồn về buổi tối. Về dạy thêm, Hải Phòng cấm dạy thêm với học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao và kỹ năng sống, đồng thời không cho phép dạy trước chương trình. Việc này đóng vai trò chốt chặn, ngăn các trường biến buổi 2 thành giờ luyện thi hay "học thêm trá hình", bảo vệ đúng tinh thần giảm tải.
Theo học 2 buổi/ngày: thêm thời gian nghỉ, thêm cơ hội nuôi dưỡng tuổi thơ
Điểm thuyết phục nhất của chính sách giáo dục Hải Phòng là nó trả lại buổi chiều và buổi tối cho tuổi thơ. Khi toàn bộ nội dung học tập được hoàn thành ở lớp, học sinh có "thêm thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt cùng gia đình". Sau hai buổi học, trẻ cần thời gian phục hồi thể lực và tinh thần; chính sách này thừa nhận nhu cầu đó là chính đáng, không phải sự lười biếng. Ở lứa tuổi tiểu học, giấc ngủ đầy đủ, hoạt động thể chất và những khoảng thư giãn đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển. Khoảnh khắc cùng cha mẹ chuẩn bị bữa cơm, chơi với anh chị hoặc đọc vài trang sách trước khi ngủ không thua kém giá trị vài bài toán thêm. Nếu trước đây, bài tập về nhà tiểu học len vào mọi góc thời gian, thì nay trẻ em Hải Phòng có cơ hội rõ ràng hơn để cân bằng học – chơi – nghỉ. Buổi học thứ hai được định hướng dành cho các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao, đọc sách, rèn kỹ năng sống và khám phá thế giới xung quanh. Điều này cho phép việc "giảm tải" diễn ra theo hướng lành mạnh: thay vì cắt nội dung, nhà trường chuyển trọng tâm từ luyện đề sang phát triển toàn diện, giúp sức khỏe học sinh và đời sống tinh thần hưởng lợi cùng lúc.
Không ép học thêm: cắt nguồn áp lực vô hình lên sức khỏe học sinh
Một chính sách bỏ bài tập về nhà sẽ yếu đi nhiều nếu hệ thống dạy thêm vẫn mặc sức phình to. Ở đây, Hải Phòng đã đi xa hơn khi yêu cầu các cơ sở giáo dục "tuyệt đối không dùng bất kỳ hình thức nào để ép buộc học sinh học thêm trong và ngoài nhà trường". Đây là bước thẳng tay với văn hóa học thêm bắt buộc vốn gây áp lực dai dẳng lên sức khỏe học sinh. Với tiểu học, các trường không được tổ chức dạy thêm ngoài các hoạt động nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống; trẻ mầm non cũng bị cấm dạy trước chương trình lớp 1. Điều này giúp thu hẹp kỳ vọng sớm, tránh kéo trẻ nhỏ vào cuộc chạy đua thành tích ngay từ mẫu giáo. Song song, các trường phải thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của phụ huynh, hoàn thành trước ngày 25/9/2026, để xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Khi nguồn ép buộc học thêm bị chặn từ phía nhà trường và chính quyền địa phương cùng giám sát, cơ hội để chính sách giảm tải học sinh đi vào đời sống thực tế – chứ không chỉ nằm trên giấy – trở nên rõ ràng hơn.
Lợi ích đã rõ, thách thức vẫn còn: chính sách chỉ hiệu quả nếu trường lớp thay đổi thực sự
Nhìn tổng thể, chính sách bỏ bài tập về nhà tiểu học của Hải Phòng là một bước đi dũng cảm: nó tin rằng một ngày học hiệu quả phải "đi cùng một buổi tối được nghỉ ngơi, để trẻ có đủ sức khỏe và niềm vui tiếp tục đến trường". Việc công khai thực đơn, mức thu và các khoản chi bữa ăn bán trú, cho phép phụ huynh giám sát chất lượng suất ăn, cho thấy nỗ lực chăm lo sức khỏe học sinh cả trong và ngoài tiết học. Tuy vậy, không thể coi đây là giải pháp thần kỳ. Nếu giáo viên vẫn quen dạy dồn dập, nếu buổi thứ hai bị biến thành giờ luyện đề hoặc các hoạt động nặng nề, học sinh vẫn có thể kiệt sức dù không mang sách về nhà. Chính sách giáo dục Hải Phòng chỉ thực sự "giảm tải" khi trường lớp biết tổ chức tiết học nhẹ nhàng mà hiệu quả, tôn trọng khác biệt khả năng từng em và bảo vệ thời gian nghỉ như một quyền chứ không phải phần thưởng. Bước sang năm học 2026–2027, khi mô hình 2 buổi/ngày gần như phổ cập và quy định mới đi vào ổn định, câu trả lời cho câu hỏi "giảm tải có thực sự giúp học sinh phục hồi sức khỏe?" sẽ phụ thuộc vào cách từng trường thực thi. Nếu giữ vững tinh thần không bài tập về nhà, không ép học thêm và ưu tiên nghỉ ngơi, Hải Phòng có cơ hội trở thành hình mẫu cho một cách dạy học biết tôn trọng tuổi thơ thay vì chạy theo thành tích.
