Khi núi Bà Đen trở thành “bảo tàng gốm tâm linh” giữa mây trời
Triển lãm gốm tâm linh “Kinh gốm - Thanh âm thế gian” là không gian trưng bày 414 tác phẩm gốm Phật trên đỉnh núi Bà Đen, kết hợp workshop và các hoạt động trải nghiệm dành cho du khách yêu nghệ thuật, văn hóa và hành hương tâm linh.
Điểm đáng nói không phải chỉ là con số kỷ lục 414 tác phẩm, mà là cách toàn bộ đỉnh núi Bà Đen Tây Ninh – “Đệ nhất thiên sơn” cao 986 m – được biến thành một không gian đối thoại giữa đất, lửa và tinh thần Phật giáo. Triển lãm khai mạc ngày 8/8/2026 và kéo dài đến 30/9/2026, nhưng sức nặng của nó nằm ở thông điệp: nghệ thuật tâm linh không nên bị đóng khung trong nhà bảo tàng mà phải trở về với thiên nhiên, với cộng đồng hành hương. Đây là triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam, và điều đó đặt ra một chuẩn mực mới cho cách tổ chức sự kiện văn hóa ở những không gian linh thiêng.
414 tác phẩm gốm Phật: mỗi tượng là một lời kinh bằng đất
Tâm điểm của triển lãm gốm tâm linh này là 414 tác phẩm gốm Phật độc bản, được nghệ sĩ Nguyễn Tuấn – nghệ danh nghệ sĩ Tuấn Gốm – cùng các nghệ nhân làng gốm Phù Lãng tạo tác từ đất sét, lửa và hơi thở Phật pháp. 50 bộ “Kinh Gốm” với khuôn diện Phật khắc chìm 365 chữ Chú Đại Bi nhắc người xem rằng Phật pháp không nằm ở đâu xa, mà hiện hữu trong thân tâm mỗi ngày. 95 tượng Phật Mình Chim trở thành ẩn dụ cho hành trình giác ngộ giữa dòng chảy cuộc sống, còn 269 tượng Chú Tiểu và các tác phẩm gốm Phật khác tỏa ra thần thái an nhiên, nụ cười hoan hỷ.
Những con số này không chỉ là thống kê. Chúng cho thấy độ “tham vọng” của nghệ sĩ Tuấn Gốm trong việc dùng gốm Phật để nói về triết lý nhân sinh. Một câu phát biểu có thể trích dẫn ở đây là: “Triển lãm ‘Kinh gốm - Thanh âm thế gian’ trưng bày 414 tác phẩm gốm Phật, kết hợp workshop và các hoạt động trải nghiệm trên đỉnh núi Bà Đen, từ ngày 8/8 đến 30/9”. Mỗi tác phẩm là một lời kinh bằng đất, khiến người xem không chỉ chiêm bái mà còn tự soi lại chính mình.
Người thổi hồn vào đất và di sản Phù Lãng trên đỉnh núi
Đằng sau triển lãm là một hành trình cá nhân dài hơi của nghệ sĩ Tuấn Gốm. Sinh năm 1981 tại Hải Dương, tốt nghiệp Khoa Gốm, Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, anh không chọn ngả rẽ “trang trí” dễ dãi mà theo đuổi gốm Phật với một ngôn ngữ tạo hình riêng. Các triển lãm cá nhân như “Bản thảo người”, “Bữa tiệc nghệ thuật”, “Giấc mơ Phật”, “Tầm nhìn”, “Di cư” đã tạo nền cho lần trở lại đầy tham vọng trên núi Bà Đen.
Nhưng đây không chỉ là sân khấu của một nghệ sĩ. Làng gốm Phù Lãng – hơn 700 năm tuổi, nổi tiếng với chất gốm mộc, men da lươn và kỹ thuật nung lò than củi – được kéo lên tận tầng mây. Việc lựa chọn chất liệu gốm Phù Lãng không đơn thuần là hoài cổ; nó nối một di sản thủ công với không gian văn hóa tâm linh trên núi Bà Đen. Trong bối cảnh nhiều làng nghề mai một, việc đưa cả một truyền thống lò than, men da lươn lên đỉnh núi là một tuyên ngôn: di sản không phải đồ trưng bày trong bảo tàng, mà cần được sống cùng hàng nghìn bước chân hành hương.
Workshop gốm sứ và trải nghiệm: du khách không chỉ là khán giả
Triển lãm này sẽ mất đi một nửa ý nghĩa nếu chỉ dừng ở việc ngắm. Ban tổ chức đã chủ động biến nó thành một chuỗi trải nghiệm, với workshop gốm sứ cùng các nghệ nhân Phù Lãng, trình diễn nghệ thuật và hoạt động tương tác xuyên suốt thời gian từ 8/8 đến 30/9. Thay vì đứng sau vạch ngăn, du khách được chạm vào đất, nắn một pho tượng nhỏ, hiểu sự tỉ mỉ qua từng công đoạn tạo hình, phơi, nung đến hoàn thiện.
Những hoạt động này hướng đến nhiều nhóm người: khách tham quan tò mò, người yêu nghệ thuật, gia đình muốn cho con tiếp xúc nghề truyền thống, và cộng đồng Phật tử mong tìm một không gian an tĩnh giữa núi rừng. Các hoạt động trải nghiệm nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, đồng thời giới thiệu di sản, nghề thủ công và văn hóa bản địa đến du khách. Nói cách khác, triển lãm gốm tâm linh này biến núi Bà Đen Tây Ninh thành một “lớp học mở” về gốm, Phật giáo và bản sắc Nam Bộ.
Vì sao đây là cột mốc mới cho núi Bà Đen và du lịch văn hóa
Núi Bà Đen vốn đã nổi tiếng như một điểm hành hương, nhưng với “Kinh gốm - Thanh âm thế gian”, ngọn núi lửa đã tắt này đang được tái định nghĩa như một điểm đến văn hóa giàu bản sắc của Nam Bộ. Thông qua một triển lãm gốm tâm linh quy mô chưa từng có tại Việt Nam, nơi đây trở thành chỗ giao thoa giữa nghệ thuật đương đại, di sản làng nghề và đời sống tâm linh hiện đại. Không gian sắp đặt trên đỉnh núi, giữa mây trời và tiếng chuông chùa, tạo một trải nghiệm mà các trung tâm triển lãm trong đô thị khó có thể sánh kịp.
Theo một nhận định có thể trích dẫn, “Triển lãm sẽ kéo dài đến hết ngày 30/9/2026, và hứa hẹn là triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam”. Đây không chỉ là niềm tự hào của nghệ sĩ Tuấn Gốm hay làng Phù Lãng, mà còn là phép thử cho cách tổ chức sự kiện văn hóa dài ngày trên một địa hình đặc biệt. Nếu thành công, mô hình kết hợp triển lãm, workshop gốm sứ, du lịch tâm linh và trải nghiệm di sản này có thể trở thành hướng đi mới cho nhiều địa phương đang loay hoay tìm bản sắc. Đỉnh núi Bà Đen không còn chỉ là nơi chinh phục độ cao, mà là chỗ để mỗi người “leo” vào nội tâm mình qua những tác phẩm gốm Phật lặng lẽ mà giàu sức gợi.
