Kinh gốm – Thanh âm thế gian: khi di sản 800 năm được đưa lên mây
Triển lãm gốm tâm linh “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” là một không gian nghệ thuật sắp đặt gồm 414 tác phẩm điêu khắc gốm lấy cảm hứng Phật giáo, được trưng bày trên đỉnh Núi Bà Đen và kết nối trực tiếp di sản gốm Phù Lãng gần 800 năm với trải nghiệm du lịch văn hóa tâm linh đương đại.
Điều đáng nói không phải chỉ là con số 414 tác phẩm gốm tâm linh, mà là quyết định táo bạo đưa cả một “kinh gốm” từ xứ Kinh Bắc lên đỉnh núi cao nhất Nam bộ. Từ ngày 8/8 đến 30/9/2026, Núi Bà Đen không chỉ là điểm hành hương quen thuộc, mà trở thành phòng triển lãm ngoài trời khổng lồ, nơi đất – lửa – nghệ nhân – Phật pháp và người thưởng lãm gặp nhau trong cùng một trường năng lượng an lành. Ở đây, du lịch văn hóa không còn là khái niệm lý thuyết; nó hiện lên cụ thể trong từng tháp gốm, từng khuôn mặt Phật, từng chú tiểu nhỏ bé nhưng chứa đầy thông điệp về bình an và hỷ lạc.
Ba bộ sưu tập gốm: từ Kinh Gốm đến Phật Mình Chim
Trọng tâm của triển lãm là ba bộ sưu tập: “Kinh Gốm”, “Phật Mình Chim” và tượng chú tiểu – tất cả đều mang dấu ấn rõ nét của nghệ sĩ Nguyễn Tuấn và các nghệ nhân Phù Lãng. Đây không phải những sản phẩm gốm trang trí thông thường, mà là nỗ lực biến ngôn ngữ Phật giáo thành hình khối cụ thể, có thể chạm, có thể đi vòng quanh, có thể chiêm nghiệm cùng mây gió Núi Bà Đen.
Trong 50 tác phẩm “Kinh Gốm”, khuôn diện Đức Phật được tạo hình và khắc chìm toàn bộ 365 chữ của “Chú Đại Bi”, rồi thếp vàng trên nền men gốm, tạo nên lớp “kinh văn” thứ hai cho người xem – một lớp kinh nhìn thấy được, không chỉ đọc bằng mắt mà còn bằng tay, bằng cảm nhận không gian. Bộ “Phật Mình Chim” với 95 tác phẩm lại chơi với ranh giới tĩnh – động: khuôn mặt an nhiên kết hợp thân hình cánh chim khép, như một lời nhắc rằng giải thoát đôi khi là biết dừng lại trong chuyển động. Triển lãm này vì thế không né tránh sự thử nghiệm; nó cho thấy gốm Phù Lãng hoàn toàn có thể bước vào ngôn ngữ điêu khắc đương đại mà không đánh mất cội nguồn.
Tượng gốm chú tiểu: biểu tượng check-in mới của Núi Bà Đen
Nếu cần một biểu tượng để mô tả sức hút của triển lãm, đó chắc chắn là hơn 200 tượng gốm chú tiểu ngộ nghĩnh đang “gây bão” mạng xã hội. Thực tế, tổng cộng có 269 tượng chú tiểu được tạo hình trong nhiều trạng thái: ngồi thiền, ngủ gật, cười tít mắt, nâng chùa vàng hay say mê gõ trống, đánh đàn, gõ mõ. Những khuôn mặt tròn xoe, má phúng phính, đường nét giản dị nhưng biểu cảm phong phú biến quảng trường trên đỉnh núi thành một sân chùa tí hon, nơi du khách vừa cười vui vừa bất giác chậm lại để lắng nghe “thanh âm thế gian” theo nghĩa đen.
Những chú tiểu này không chỉ đẹp ở bức ảnh check-in, mà còn ở năng lượng mà chúng truyền tải. Du khách Phạm Thị Hoa đã nói rất trúng: ngắm tượng chú tiểu có thể cảm nhận rõ nguồn năng lượng an lành và niềm vui giản đơn trên đỉnh núi thiêng. Khi người trẻ xếp hàng tạo dáng bên tượng gốm chú tiểu, họ đang sống một hình thức du lịch văn hóa mới: tiếp cận Phật giáo không bằng những bài thuyết pháp dài dòng, mà bằng những nhân vật nhỏ bé, đáng yêu, khiến thiện tâm nảy mầm một cách tự nhiên.
Gốm Phù Lãng bước ra khỏi làng nghề: từ lò than củi đến workshop trên mây
Điểm đáng trân trọng nhất của triển lãm không chỉ nằm ở thành phẩm, mà ở hành trình đưa di sản gốm Phù Lãng ra khỏi lũy tre làng để đối thoại với công chúng trên Núi Bà Đen. Từ khâu chọn đất, chọn nước, tạo hình đến nung lò than củi hoàn toàn thủ công, mỗi tác phẩm là kết quả của những tháng ngày lao động bền bỉ của nghệ sĩ Nguyễn Tuấn và các nghệ nhân làng nghề Phù Lãng. Việc “vác” cả đất sét, nghề và nghệ nhân lên đỉnh núi cho workshop là lựa chọn mạnh mẽ: thay vì trưng bày tĩnh, ban tổ chức buộc người xem phải trở thành người làm, phải lấm tay với đất.
Trong các workshop, du khách nặn cốc, nặn tượng trên bàn xoay, để rồi nhận ra rằng một chiếc cốc tưởng như giản dị cũng đòi hỏi kỹ nghệ, sự nhẫn nại và cả tình yêu với gốm. Người ta thường nói bảo tồn là giữ nguyên; triển lãm này phản biện: bảo tồn là đưa di sản vào đời sống mới, để người trẻ có thể chạm, thử, thất bại rồi hiểu. Khi du khách rời Núi Bà Đen với đôi tay lấm đất nhưng lòng nhẹ đi, đó là lúc gốm Phù Lãng đã hoàn thành một sứ mệnh khác: giáo dục bằng trải nghiệm, không phải bằng khẩu hiệu.
Du lịch văn hóa trên Núi Bà Đen: tương lai thuộc về những trải nghiệm có chiều sâu
Triển lãm “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” là ví dụ thuyết phục rằng du lịch văn hóa chỉ thực sự sống khi gắn với trải nghiệm và chiều sâu tinh thần. Với 414 tác phẩm gốm tâm linh được sắp đặt trên đỉnh núi và dự kiến nhận kỷ lục “Triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam”, Núi Bà Đen đã bước thêm một bước dài trên con đường kết hợp văn hóa, tâm linh và nghệ thuật. Ở đó, hoạt động tham quan, chiêm bái, vui chơi không đứng riêng rẽ, mà hòa vào một không gian văn hóa liên tục được làm mới.
Theo ban tổ chức, triển lãm góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh tại Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, đồng thời tạo thêm trải nghiệm cho du khách. Từ các lễ hội, chợ phiên đến những triển lãm ký ức lịch sử, nay là nghệ thuật gốm Phù Lãng, Núi Bà Đen đang xây dựng hình ảnh một điểm đến không dừng ở tín ngưỡng, mà mở rộng thành “nóc nhà” cho các cuộc gặp gỡ giữa di sản và đời sống đương đại. Kết luận công bằng nhất dành cho triển lãm này là: nó chứng minh rằng khi các nhà làm du lịch tôn trọng di sản thủ công, du lịch văn hóa sẽ có cơ hội phát triển bền vững – và người hưởng lợi cuối cùng chính là cộng đồng nghệ nhân lẫn du khách.
