Giải ngân đầu tư công: cuộc chạy đua với thời hạn cuối năm
Giải ngân đầu tư công là việc thanh toán vốn ngân sách cho khối lượng công trình, dự án đã thực hiện theo kế hoạch được giao; kết quả phụ thuộc vào tiến độ thi công, hoàn thiện thủ tục và khả năng xử lý vướng mắc tại công trường. Với Quảng Ninh 2026, đây không còn là nhiệm vụ hành chính đơn thuần mà là phép thử về năng lực biến kế hoạch vốn thành công trình và động lực tăng trưởng.
Ngày 31/10, Bí thư Thành ủy Quản Minh Cường yêu cầu các sở, ngành và địa phương giải ngân đủ 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao đầu năm trước 31/12/2026. Mốc này thể hiện quyết tâm cao, nhưng áp lực cũng lớn: đến 29/10, tỷ lệ giải ngân theo kế hoạch Thủ tướng giao đạt 80%, dù tổng số vốn giải ngân đã bằng 91% chỉ tiêu cả năm theo cách tính được báo cáo. Thành phố đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng cả năm trên 13%, nên chậm trễ ở các dự án có thể làm suy yếu một trong những động lực thực hiện mục tiêu ấy.
Con số tiến triển, nhưng khối lượng còn lại không nhỏ
Bức tranh giải ngân được cập nhật ngày 6/11 cho thấy cả tiến bộ lẫn khoảng trống cần xử lý. Đến hết tháng 10, toàn thành phố giải ngân 19.040 tỷ đồng, tương đương 97,67% chỉ tiêu giải ngân cả năm nhưng mới đạt 58,21% kế hoạch vốn năm 2026 sau điều chỉnh. Riêng vốn năm 2026, kết quả đạt 17.240 tỷ đồng, bằng 88,44% kế hoạch Thủ tướng giao đầu năm; vốn kéo dài từ năm trước mới đạt 47,42%.
Hai tỷ lệ 97,67% và 58,21% phản ánh hai căn cứ kế hoạch khác nhau, không nên đánh đồng thành một thước đo duy nhất. Thành phố còn khoảng 2.200 tỷ đồng cần giải ngân để đạt chỉ tiêu, trong khi vốn kéo dài và một số chương trình mục tiêu quốc gia, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vẫn chậm. Vì vậy, kết quả chung khả quan chưa đủ để bảo đảm về đích: phần vốn khó thường đòi hỏi xử lý hồ sơ, mặt bằng và điều phối thi công sát hơn.
Đợt thi đua 90 ngày phải tạo chuyển biến tại công trường
Hưởng ứng đợt thi đua “90 ngày đêm tăng tốc, bứt phá”, Quảng Ninh tập trung đồng thời vào thi công, giải phóng mặt bằng và thanh toán khối lượng đã hoàn thành. Đây là cách tiếp cận đúng: chỉ thúc hồ sơ thanh toán mà công trường không tạo thêm khối lượng thì mục tiêu khó bền vững; ngược lại, thi công xong nhưng nghiệm thu, quyết toán chậm cũng khiến vốn chưa thể giải ngân.
Lãnh đạo thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 100% chỉ tiêu giải ngân trước ngày 15/12, sớm hơn hạn 31/12, với khoảng 2.200 tỷ đồng còn lại. Để biến mốc phấn đấu thành kết quả, việc đôn đốc cần đi tới từng dự án, từng gói thầu, xác định phần việc hoàn thành theo tuần và tháng. Các chủ đầu tư được yêu cầu kiểm tra tiến độ, bảo đảm nhà thầu có đủ nhân lực, thiết bị, vật tư; khối lượng đã xong cần được nghiệm thu và lập hồ sơ thanh toán ngay, không dồn việc vào cuối năm.
Gỡ mặt bằng, giữ chất lượng và chốt trách nhiệm
Tiến độ dự án là mắt xích quyết định của mục tiêu giải ngân: vốn chỉ có thể được thanh toán khi công việc đủ điều kiện hoàn thành và hồ sơ được xử lý. Thành phố cho biết nhiều dự án đã hoàn thành, dự án chuyển tiếp đang thi công; các dự án khởi công mới đã hoàn tất thủ tục đầu tư, đấu thầu và dự kiến khởi công trong quý IV. Tuy nhiên, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, đấu thầu và điều chỉnh dự án vẫn cần được rà soát, xử lý dứt điểm, thay vì để vướng mắc kéo dài giữa các đơn vị.
Tăng tốc không thể đồng nghĩa với hạ chuẩn. Lãnh đạo thành phố yêu cầu việc đẩy nhanh giải ngân phải gắn với chất lượng công trình, khối lượng thực tế và hiệu quả sử dụng vốn. Đây là điểm cần giữ vững khi sức ép thời hạn tăng lên: nghiệm thu đúng quy định, xử lý kịp thời dự án chậm do nguyên nhân chủ quan và phối hợp rõ trách nhiệm về mặt bằng, thủ tục. Song song với hoàn thành kế hoạch năm 2026, thành phố cũng chuẩn bị kế hoạch đầu tư công năm 2027 và kế hoạch trung hạn 2026–2030.
Quảng Ninh có cơ sở để đặt mục tiêu cao, nhưng không thể chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân tổng thể. Thước đo thực chất trong những tuần cuối năm là công trường có tiến triển, mặt bằng được bàn giao, hồ sơ thanh toán được hoàn tất và chất lượng được bảo đảm. Nếu đợt thi đua 90 ngày tạo ra những chuyển biến cụ thể ấy, mốc 100% sẽ là kết quả của quản trị tiến độ, không phải cuộc chạy nước rút trên giấy.
