Giải ngân vốn đầu tư công: động lực tăng trưởng được lựa chọn
Giải ngân vốn đầu tư công tại TP.HCM là quá trình chuyển kế hoạch vốn đã được phân bổ cho các dự án nhà nước thành khối lượng công trình thực tế, nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế TP.HCM, cải thiện hạ tầng đô thị và tạo xung lực cho sản xuất, dịch vụ trong những tháng cuối năm. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật tài chính, mà là lựa chọn chính sách ưu tiên của chính quyền thành phố trước áp lực tăng trưởng và yêu cầu nâng cấp hạ tầng. Ngày 4/9, tại phiên họp đánh giá kinh tế – xã hội tháng 8 và 8 tháng, lãnh đạo TP.HCM đã yêu cầu tiếp tục tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là một trong những động lực quan trọng để duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế đô thị lớn nhất cả nước. Lựa chọn này mang tính chủ động rõ rệt, đặt đầu tư công lên vị trí trung tâm trong chiến lược tăng trưởng ngắn hạn.
Mục tiêu giải ngân 70% và cuộc đua vượt mốc 100.000 tỷ
Điểm nhấn quan trọng trong kế hoạch vốn đầu tư năm nay là mục tiêu giải ngân tối thiểu 70% kế hoạch vốn đầu tư công đến hết quý III, tương đương khoảng 103.320 tỷ đồng. Trong bối cảnh đến cuối tháng 8, thành phố đã giải ngân khoảng 85.141 tỷ đồng, đạt 57,7% kế hoạch và tăng 13,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ, mục tiêu 70% không phải là con số dễ dàng mà là một chuẩn hiệu suất có tính chất “vượt ngưỡng”. Thành phố phải giải ngân thêm khoảng 18.410 tỷ đồng trong riêng tháng 9 để cán đích. "Không đạt 70% sẽ không hoàn thành tốt nhiệm vụ" – thông điệp được Chủ tịch UBND TP.HCM đưa ra cho các sở, ngành, quận, huyện – cho thấy giải ngân đã trở thành KPI chính trị – hành chính, buộc bộ máy phải chuyển từ tư duy “giữ vốn an toàn” sang “biến vốn thành công trình".
Hạ tầng trọng điểm: nơi vốn công chuyển hóa thành sức bật kinh tế
Nếu giải ngân vốn đầu tư công là động lực, thì các dự án hạ tầng trọng điểm chính là nơi động lực đó được cụ thể hóa. TP.HCM đang tập trung vào các tuyến cao tốc như TP.HCM – Long Thành, TP.HCM – Mộc Bài, TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, với tỷ lệ bàn giao mặt bằng lần lượt 100%, 97,71% và 89,93%. Đây là những dự án có khả năng tái cấu trúc không gian kinh tế vùng, giảm chi phí logistics và kéo theo đầu tư tư nhân. Chủ tịch UBND thành phố khẳng định việc đẩy nhanh giải ngân tại các dự án đường sắt, hạ tầng cảng biển, đường giao thông và các công trình trọng điểm sẽ tạo tác động đáng kể đến tăng trưởng. Ở cấp quốc gia, áp lực cũng dồn vào các tuyến cao tốc khi bảy tuyến với 14 dự án và dự án thành phần ở miền Bắc đang gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng và vật liệu. Điều này cho thấy TP.HCM không đứng ngoài cuộc mà đang cố chủ động đi nhanh hơn mặt bằng chung.
Tăng tốc để bắt kịp áp lực giải ngân toàn quốc
Chiến lược tăng tốc giải ngân của TP.HCM cần được đặt trong bức tranh quốc gia: đến 20/8, cả nước mới giải ngân hơn 477 nghìn tỷ đồng, tương đương 46,7% kế hoạch năm. Sau hơn tám tháng, chưa đến một nửa kế hoạch vốn đầu tư công được giải ngân, tạo áp lực rõ rệt cho các cấp chính quyền khi thời gian còn lại của năm ngày càng thu hẹp. Trong bối cảnh này, việc TP.HCM nâng tỷ lệ lên 57,7%, cao hơn mức bình quân cả nước, và đặt mục tiêu 70% vào cuối quý III là một cách khẳng định vai trò “đầu tàu” trong tăng trưởng kinh tế. Chính phủ trung ương yêu cầu tăng cường phối hợp giữa bộ, ngành, địa phương, nhà đầu tư và nhà thầu để vốn đầu tư công thực sự chuyển thành hạ tầng hoàn chỉnh và động lực tăng trưởng kinh tế. TP.HCM đang đi đúng hướng khi biến yêu cầu đó thành chỉ tiêu cụ thể và sức ép hành chính trực tiếp lên từng phường, xã.
Điều hòa vốn, gắn trách nhiệm và bài toán tăng trưởng cuối năm
Điểm đáng chú ý trong chiến lược giải ngân vốn đầu tư công của TP.HCM là cách điều hành vốn gắn với trách nhiệm cá nhân và tập thể. Tỷ lệ giải ngân tại cấp phường, xã mới khoảng 46%, thấp hơn mức chung của thành phố. Thay vì chấp nhận “vùng trũng” giải ngân, thành phố chủ động đánh giá kết quả giải ngân như một chỉ số KPI, giao bí thư, chủ tịch địa phương phải trực tiếp chỉ đạo tiến độ. Đồng thời, cơ chế điều hòa vốn – chuyển vốn ra khỏi nơi không hấp thụ được sang nơi giải ngân tốt hơn – cho thấy một tư duy thực dụng, ưu tiên tiến độ và hiệu quả hơn là giữ kế hoạch cứng. Việc thành phố đã bố trí vốn bồi thường cho 147 dự án với tỷ lệ giải ngân hơn 65% ở mảng giải phóng mặt bằng cũng là bước đi quyết định để các dự án hạ tầng trọng điểm không bị “kẹt" ở khâu tiền đề. Đến cuối năm, nếu những biện pháp này được duy trì, giải ngân vốn đầu tư công hoàn toàn có thể trở thành động lực chính của tăng trưởng kinh tế TP.HCM.
