Tăng tốc hạ tầng miền Trung: câu chuyện không còn là tiền mà là điểm nghẽn
Tăng tốc các dự án hạ tầng giao thông ở Quảng Trị và Quảng Ngãi là quá trình hai địa phương đồng thời tháo gỡ nút thắt giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu và nâng lên năng lực thi công để các tuyến quốc lộ, đường ven biển và cao tốc quan trọng được hoàn thành đúng, thậm chí trước tiến độ, tạo trục kết nối mới cho cả miền Trung. Ở thời điểm này, tiền không còn là vấn đề duy nhất; thách thức nằm ở cách chính quyền, nhà thầu, người dân phối hợp để biến tỷ lệ giải ngân thành những ki-lô-mét đường bê tông nhựa cụ thể trên thực địa. Đó là lý do phải nhìn hai tỉnh như hai “phòng thí nghiệm” chính sách: ai tháo nút thắt nhanh hơn sẽ mở cửa tăng trưởng sớm hơn.
Quảng Trị: gỡ ba nút thắt để quốc lộ 15D bứt tốc
Quảng Trị đã xác định ba điểm nghẽn cốt lõi của hạ tầng giao thông là giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và năng lực thi công, rồi buộc từng khâu phải “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ”. Cách làm này thể hiện rõ nhất trên dự án quốc lộ 15D Quảng Trị đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn, tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng, dài 21,05 km, triển khai giai đoạn 2025 – 2027. Đến giữa tháng 8, toàn tuyến đã giải phóng mặt bằng 18,47/21,05 km, tương đương khoảng 87%, trong khi lũy kế giải ngân đạt 44,63% tính đến 27/8. Đây không chỉ là con số kế toán; nó cho thấy tiền đang được chuyển thành khối lượng thi công thực, chứ không nằm “chờ thủ tục”.
Điểm đáng nói là tỉnh không né tránh những việc khó như thanh lý tài sản trên đất rừng, xác minh nguồn gốc đất lúa, đất ở, đất trồng cây và lập phương án bồi thường. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam yêu cầu các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu phối hợp chặt chẽ, xử lý từng vướng mắc tại hiện trường. Song song, tỉnh yêu cầu rà soát hợp đồng trên toàn tuyến, đánh giá nhà thầu gắn với năng lực nhân sự và tổ chức thi công. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây: "Từ giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu đến năng lực nhà thầu, các phần việc được yêu cầu xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và giải pháp xử lý". Cách siết trách nhiệm này là thông điệp: ai kéo lùi tiến độ sẽ bị đưa ra khỏi cuộc chơi.
Đường ven biển và hành lang Đông – Tây: Quảng Trị dồn lực kết nối vùng
Song hành với quốc lộ 15D, Quảng Trị đang tăng tốc các tuyến ven biển – những mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây. Dự án đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 2.731 tỷ đồng, dài khoảng 48 km; đến 26/8 đã bàn giao 44,44 km mặt bằng (92,6%) và giá trị xây lắp đạt 50,29%. Với phần còn lại 3,56 km, các địa phương được giao hạn hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 9 và 10. Đây là cách đặt “deadline chính trị” để kỹ thuật không bị kéo dài vô tận. Cùng lúc, tuyến ven biển Cửa Tùng – Cửa Việt dài 5,76 km đã bàn giao 3,74 km mặt bằng (65%), giá trị xây lắp đạt 19,95%, phần còn lại vướng chủ yếu ở xác minh đất và tái định cư.
Quảng Trị không chỉ nhấn ga thi công mà còn chủ động giải bài toán vật liệu, nhất là đất đắp, đồng thời siết lại tiêu chí đánh giá nhà thầu dựa trên năng lực quản lý, thi công thực tế. Tỉnh yêu cầu các nhà thầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tăng ca, tăng kíp, tận dụng thời tiết thuận lợi để bù tiến độ. Theo chính quyền tỉnh, việc đẩy nhanh những dự án này sẽ "sớm hoàn thiện mạng lưới hạ tầng kết nối các khu vực động lực, tạo dư địa mới cho phát triển kinh tế – xã hội". Nói cách khác, những ki-lô-mét đường ven biển hôm nay sẽ quyết định sức hút đầu tư, du lịch và công nghiệp ven bờ trong nhiều năm tới.
Quảng Ngãi: nâng cấp quốc lộ 24B và tăng tốc đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh
Trong khi Quảng Trị dồn lực cho hành lang Đông – Tây, Quảng Ngãi lại chọn trục ven biển và các tuyến ngang ra cảng làm mũi đột phá. Dự án nâng cấp quốc lộ 24B biến tuyến đường này thành đường cấp III đồng bằng, vận tốc thiết kế 80 km/h, nền đường rộng 17,4 m với 4 làn xe chạy, bám theo tim đường hiện hữu và mở rộng sang hai bên, mặt đường bê tông nhựa cấp cao A1. Dự án còn xây nút giao khác mức bằng cầu vượt 5 nhịp dài hơn 143 m, rộng 17,4 m, có đường gom để xóa cảnh chờ tàu tại nút giao đường sắt Bắc – Nam. Khi hoàn thành, tuyến sẽ có làn phân tách rõ ràng, hai làn cơ giới ở giữa và làn hỗn hợp hai bên.
Điểm nhìn nhận quan trọng là Quảng Ngãi không chỉ sửa một vài điểm đen giao thông mà nâng cấp toàn diện năng lực vận tải. Cùng với việc xây mới cầu Bà Tá rộng 17,4 m, dài 51 m và cầu Bà Mẹo dài 38 m, rộng 17,4 m, tuyến được chỉnh lại để bỏ khúc cua gấp qua đồng ruộng, giảm nguy cơ tai nạn và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng nâng cao năng lực vận tải, tăng kết nối vùng, giảm tai nạn và "góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải, phục vụ phát triển khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ". Đây là chiến lược nâng cấp một trục để kéo cả vùng, chứ không chỉ phục vụ một huyện hay một khu công nghiệp đơn lẻ.
Đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh: dự án 5.600 tỷ đồng chạy đua tiến độ
Trên trục ven biển, Quảng Ngãi đang chạy đua thời gian với dự án đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh, tổng chiều dài 109 km, tổng vốn khoảng 5.600 tỷ đồng, nằm trong quy hoạch tuyến đường ven biển Việt Nam và chia làm hai giai đoạn. Đây là một trong những dự án đường ven biển Dung Quất quan trọng nhất, kết nối khu kinh tế Dung Quất với các vùng du lịch, đô thị ven biển phía nam tỉnh. Ở giai đoạn IIa, thành phần 1, đến nay đã bàn giao mặt bằng đạt 90% chiều dài tuyến; lũy kế giá trị thực hiện đạt 91% giá trị hợp đồng và đã thảm bê tông nhựa 11,4/13,28 km, đạt 85% chiều dài. Giai đoạn IIb cũng đã bàn giao mặt bằng 88% và thực hiện 90% giá trị hợp đồng.
Động lực để dự án bứt tốc nằm ở cách tỉnh xử lý giải phóng mặt bằng giao thông. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Công Hoàng trực tiếp kiểm tra thực địa, yêu cầu chủ đầu tư phối hợp chặt với địa phương, tập trung tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ. Trung tâm Phát triển quỹ đất được giao giải quyết dứt điểm các trường hợp đã phê duyệt bồi thường nhưng chưa nhận tiền, đồng thời khẩn trương phê duyệt phần còn lại trước ngày 15/9, bảo đảm hoàn thành giai đoạn IIa, thành phần 1 trong năm 2026 và thông tuyến toàn bộ theo chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh. Chiến lược ở đây rất rõ: dùng kỷ luật tiến độ và quyết liệt trong giải phóng mặt bằng để biến một dự án ven biển dài 109 km thành trục phát triển mới cho cả tỉnh.
