AI bước vào phòng làm việc của cán bộ công chức
AI cán bộ công chức là xu hướng đào tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhằm hỗ trợ xử lý thông tin, soạn thảo văn bản, quản lý hồ sơ và thực hiện dịch vụ công trực tuyến nhanh hơn, chính xác hơn, qua đó nâng cao chất lượng cải cách hành chính và chuyển đổi số công chức ở cấp cơ sở. Khi xã Tân Định và phường Phước Thới tổ chức tập huấn trí tuệ nhân tạo cho toàn bộ hệ thống chính trị, câu chuyện không còn là thử nghiệm công nghệ mà là quyết định thay đổi cách vận hành nền hành chính từ gốc rễ. Nếu cán bộ tuyến xã, phường biết dùng AI để làm việc, người dân sẽ là những người cảm nhận rõ nhất sự khác biệt: thủ tục ít rườm rà hơn, hồ sơ được xử lý nhanh hơn, và giao tiếp với chính quyền trở nên minh bạch, có căn cứ dữ liệu hơn.
Tân Định: AI gắn chặt với dịch vụ công trực tuyến
Điểm đáng chú ý ở xã Tân Định là AI không được giới thiệu như một khái niệm trừu tượng, mà gắn trực tiếp với công việc hàng ngày của cán bộ cấp xã. Lớp tập huấn tập trung vào hai mảng: một là ứng dụng AI trong cải cách hành chính, soạn thảo văn bản, quản lý hồ sơ, xử lý dữ liệu, tổng hợp báo cáo; hai là hướng dẫn cách nộp hồ sơ trực tuyến, sử dụng hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh, Cổng Dịch vụ công quốc gia và tài khoản VNeID mức độ 2 để số hóa hồ sơ, thanh toán trực tuyến. Cách tiếp cận này cho thấy quan điểm rất thực tế: AI phải giúp cán bộ làm tốt hơn những việc họ đang làm, chứ không phải thêm một tầng thủ tục. Khi cán bộ được thực hành xử lý tình huống, lỗi thường gặp và học cách hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến, AI trở thành công cụ để xã Tân Định mở rộng dịch vụ công trực tuyến đến tận cộng đồng.
Phước Thới: đào tạo bài bản, nhấn mạnh kỹ năng và trách nhiệm
Phường Phước Thới chọn cách đi đường dài: phối hợp với một trường đại học công nghệ để tổ chức khóa tập huấn trí tuệ nhân tạo cho cán bộ, công chức, người lao động trong toàn phường. Không chỉ cán bộ ủy ban mà cả lực lượng công an, quân sự, đơn vị sự nghiệp, trạm y tế, trường học đều tham gia, cho thấy tầm nhìn AI phải thấm vào mọi mảng công vụ. Nội dung đào tạo nhấn mạnh kiến thức nền tảng về AI, các ứng dụng phổ biến trong công việc, cách dùng công cụ AI để soạn thảo tài liệu, tổng hợp, phân tích, xử lý thông tin, cùng kỹ năng xây dựng câu lệnh (prompt) để nâng cao chất lượng kết quả. Quan trọng hơn, khóa học đặt nặng nguyên tắc bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm trong thực thi công vụ. Đây là điểm mà nhiều nơi dễ bỏ qua: nếu AI hỗ trợ xử lý hồ sơ, báo cáo, thì mỗi sai sót về bảo mật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người dân.
Tác động thực tế: từ năng suất công việc đến trải nghiệm của người dân
Cả hai mô hình tập huấn ở Tân Định và Phước Thới đều hướng đến mục tiêu rất rõ: nâng cao năng suất và chất lượng công việc trong giải quyết thủ tục hành chính. Khi cán bộ biết dùng AI để tổng hợp báo cáo, xử lý dữ liệu, soạn thảo văn bản, họ tiết kiệm thời gian cho những việc máy làm tốt, để tập trung hơn vào khâu đánh giá, ra quyết định và giao tiếp với người dân. Theo mô tả từ các chương trình tập huấn, AI được kỳ vọng giúp "tiết kiệm thời gian, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong giải quyết công việc". Đối với người dân, lợi ích nằm ở chỗ dịch vụ công trực tuyến được thực hiện trơn tru hơn: cán bộ hiểu hệ thống, biết xử lý lỗi, có kỹ năng hướng dẫn cộng đồng nộp hồ sơ và thanh toán trực tuyến. Nếu những thay đổi này được duy trì, trải nghiệm làm thủ tục hành chính sẽ chuyển từ "mất công đi lại" sang "chủ động trên môi trường số".
Tập huấn AI: bước khởi đầu cho chuyển đổi số công chức
Điều đáng bàn không phải là việc một vài lớp tập huấn trí tuệ nhân tạo được tổ chức, mà là cách chúng báo hiệu một thay đổi cấu trúc: chuyển đổi số công chức bắt đầu từ cấp địa phương. Khi xã Tân Định xác định mục tiêu "góp phần nâng cao hiệu quả công việc, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân" thông qua đào tạo AI và dịch vụ công trực tuyến, đó là lời khẳng định rằng cải cách hành chính không thể chỉ dừng ở việc đơn giản hóa thủ tục trên giấy. Phường Phước Thới xem khóa học AI là hoạt động thiết thực để "thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, từng bước đổi mới phương thức làm việc, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp". Nếu các địa phương khác coi đây là chuẩn mực mới, việc học AI sẽ trở thành một phần bắt buộc trong đào tạo công chức, mở đường cho một nền hành chính số toàn diện, nơi dữ liệu, thuật toán và trách nhiệm công vụ gắn chặt với nhau.
