AI bước vào phòng họp và lớp học: chủ động đào tạo thay vì chạy theo công nghệ
Đào tạo AI cán bộ và giáo viên là quá trình các tỉnh thành xây dựng năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ công vụ và nhà giáo, nhằm tích hợp ứng dụng AI vào quản lý hành chính, thiết kế chính sách và tổ chức lớp học STEM, qua đó biến chuyển đổi số tỉnh thành từ khẩu hiệu sang thay đổi thực tế trong từng văn bản, từng tiết học và từng dịch vụ công. Đây không phải câu chuyện mua sắm phần mềm, mà là tái định hình cách tư duy, cách làm việc và cách dạy học quanh một công cụ mới – AI – với trọng tâm là trách nhiệm con người. Điểm đáng chú ý là nhiều địa phương đã thôi nhìn AI như xu hướng xa vời, mà biến nó thành chủ đề chính thức trong kế hoạch đào tạo. Việc Lào Cai mở hội nghị cấp tỉnh và An Giang huấn luyện giảng viên cho thấy thông điệp rõ ràng: nếu cán bộ và giáo viên không được đào tạo ngay từ bây giờ, mọi dự án chuyển đổi số tỉnh thành sẽ mắc kẹt ở khâu thực thi – nơi con người vẫn là yếu tố quyết định.
Lào Cai: đào tạo lãnh đạo gắn với thử nghiệm 4 mô hình AI hành chính
Tại Lào Cai, đào tạo AI cán bộ không dừng ở vài buổi giới thiệu công nghệ mà được đặt trong khuôn khổ chuyển đổi số chính quyền hai cấp. Sáng 8/9, Tỉnh ủy tổ chức Hội nghị bồi dưỡng kiến thức khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho cán bộ lãnh đạo, quản lý tỉnh, với 3 chuyên đề sâu về trí tuệ nhân tạo. Nội dung tập huấn nhấn mạnh vai trò hỗ trợ của AI trong tóm tắt, tra cứu, phân tích hồ sơ, trích xuất nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, dự thảo văn bản chứ không thay thế thẩm quyền con người. Mô hình ứng dụng ở cấp xã cho thấy khối lượng công việc khổng lồ mà AI có thể giúp làm nhẹ: trong 8 tháng, Đảng ủy xã Lâm Thượng tiếp nhận gần 3.000 văn bản đến và ban hành hơn 1.800 văn bản đi. Việc nghiên cứu dùng AI Agent để đọc, phân loại văn bản, đề xuất phân luồng và tổng hợp báo cáo là lựa chọn mang tính tất yếu nếu không muốn cán bộ bội thực giấy tờ. Quan trọng hơn, quy tắc vận hành “AI đề xuất, cán bộ kiểm tra, người có thẩm quyền quyết định” giúp duy trì trách nhiệm con người, tránh rơi vào cái bẫy “đổ lỗi cho máy” khi xảy ra sai sót.
Trợ lý Nhân dân, giám sát thông minh và LaoCaiWork: ứng dụng AI hành chính phải phục vụ người dùng cuối
Việc Lào Cai thử nghiệm 4 mô hình ứng dụng AI từ tháng 9 cho thấy tỉnh không chỉ nói về chuyển đổi số tỉnh thành trên giấy, mà đang biến các ý tưởng thành công cụ cụ thể. Trợ lý Nhân dân ở Trung tâm Phục vụ hành chính công được thiết kế để hỗ trợ người dân xác định thủ tục, hướng dẫn thành phần hồ sơ, nhận diện và trích xuất thông tin từ giấy tờ, kiểm tra sơ bộ tính đầy đủ, thống nhất của thông tin và gợi ý điền biểu mẫu, kể cả bằng giọng nói. Đây là một bước dịch chuyển quan trọng: công nghệ không ở sau lưng cán bộ mà trực tiếp đối thoại với người dân. Song song, Trung tâm tri thức hình ảnh và giám sát thông minh tại phường Yên Bái, Sa Pa sẽ dùng AI để giám sát, phát hiện, cảnh báo và phân tích hình ảnh phục vụ an ninh, quản lý đô thị, mỗi địa phương có thể lắp mới tối đa 50 camera. Mô hình Trợ lý AI văn bằng, chứng chỉ trong giáo dục thì tập trung số hóa, chuẩn hóa dữ liệu và hỗ trợ tra cứu, xác minh. Cuối cùng, LaoCaiWork được thử nghiệm như một lớp hỗ trợ phối hợp, giao việc, theo dõi tiến độ xử lý công việc tại Văn phòng UBND và Sở Khoa học và Công nghệ. Cả 4 mô hình đều được triển khai có thời hạn và đánh giá trước khi quyết định hoàn thiện, dừng hoặc nhân rộng, với báo cáo tổng hợp phải hoàn thành trước ngày 30/11. Cách làm này đáng khen ở chỗ coi AI là công cụ thử nghiệm có thể bị loại bỏ nếu không hiệu quả, thay vì giải pháp thần kỳ phải dùng bằng mọi giá.
An Giang: AI đi vào bài báo khoa học và quản lý tài liệu, một bước nâng chuẩn cho giới nghiên cứu
Trong khi Lào Cai đẩy mạnh ứng dụng AI hành chính, An Giang chọn một hướng song song: nâng năng lực AI cho giới nghiên cứu và giảng viên. Sáng 8/9, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh này tổ chức hội nghị tập huấn kỹ năng viết bài báo khoa học dựa trên kết quả đề tài nghiên cứu. Điểm khác biệt nằm ở phần mở rộng về công cụ số: các đại biểu được hướng dẫn quy trình xây dựng bài báo chuẩn từ dữ liệu thực tế, đồng thời được giới thiệu công cụ tìm kiếm, quản lý tài liệu và cách dùng AI trong thời đại số. Nếu nhiều nơi đang tranh cãi xem AI có làm hỏng văn phong khoa học hay không, lựa chọn của An Giang khá thực tế: dạy người viết cách tránh lỗi tư duy logic, chủ động kiểm soát chất lượng thay vì để AI viết thay. Quan điểm này rất phù hợp với tinh thần chung của đào tạo AI cán bộ: AI là trợ lý, không phải tác giả. Về dài hạn, khi giới nghiên cứu quen với việc dùng AI để sàng lọc, phân tích và quản lý tài liệu, chất lượng bài báo khoa học và tốc độ công bố có thể cải thiện mà không đánh đổi sự trung thực học thuật.
AI giáo dục STEM ở Lào Cai: không chỉ thêm công cụ, mà thay đổi cách dạy và học
Nếu ở khối hành chính, AI giúp giảm áp lực văn bản thì trong giáo dục, Lào Cai đang dùng AI để mở rộng không gian học tập. Từ ngày 8–12/9, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với UNICEF và Trung tâm Vietnet-ICT tổ chức khóa tập huấn “Ứng dụng mô hình thiết kế tự động cho sản phẩm công nghệ STEM bằng micro:bit” trong khuôn khổ dự án “Tinkering with Tech and AI in Viet Nam”, với 150 cán bộ quản lý, giáo viên từ 50 trường vùng sâu, vùng dân tộc thiểu số tham dự. “1.000 bộ công cụ micro:bit do UNICEF tài trợ sẽ được chuyển tới 50 trường ở Lào Cai để hỗ trợ dạy học STEM” là một tuyên bố cho thấy chương trình không dừng ở thí điểm nhỏ lẻ, mà có quy mô đủ lớn để tạo ra thay đổi nhận thấy trong lớp học. Trong 5 ngày, người tham gia thực hành tư duy thiết kế, lập trình micro:bit trong môi trường trực quan, học cách kết nối công cụ CreateAI với khung năng lực AI cho học sinh phổ thông Việt Nam, rồi dựa vào đó thiết kế hoạt động STEM, bài học sử dụng micro:bit và AI để giải quyết vấn đề của cộng đồng và trẻ em. Quan trọng hơn, lãnh đạo ngành giáo dục nhấn mạnh khóa học này nhằm thay đổi tư duy dạy học: từ dùng công nghệ để trình chiếu, giáo viên phải học cách dùng công nghệ, đặc biệt là AI, để thiết kế hoạt động học linh hoạt. Chương trình từ 2026 sẽ bước sang giai đoạn mới, tập trung vào năng lực AI và mở rộng sang Lào, Ukraine, Uzbekistan. Điều đó đặt Lào Cai và các trường được hưởng lợi vào mạng lưới học tập quốc tế, nơi AI giáo dục STEM không còn là ngoại lệ mà trở thành chuẩn mới.
