Từ cuộc gặp ngoại giao đến phép thử đầu tư
Hợp tác đầu tư Hoa Kỳ tại Hải Phòng là nỗ lực kết nối doanh nghiệp và viện nghiên cứu Mỹ với các dự án công nghệ, sản xuất và logistics của thành phố, nhằm đưa vốn cùng năng lực chuyên môn vào những lĩnh vực ưu tiên. Ngày 29/10, Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung tiếp và làm việc với Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Jennifer Wicks, đề nghị Đại sứ quán làm cầu nối để doanh nghiệp Mỹ khảo sát môi trường đầu tư địa phương.
Đây là thời điểm có tính toán: Hải Phòng đang hiện thực hóa mô hình Khu Thương mại Tự do, hướng tới mở rộng không gian kinh tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và trở thành trung tâm logistics quốc tế. Nhưng lời mời gọi vốn chỉ có ý nghĩa nếu thành phố biến lợi thế cảng biển, công nghiệp và kết nối giao thông thành điều kiện cụ thể để nhà đầu tư triển khai dự án. Đại sứ Wicks cho biết Đại sứ quán sẽ tiếp tục thúc đẩy các tập đoàn và viện nghiên cứu Mỹ khảo sát, xúc tiến đầu tư và hợp tác dài hạn với Hải Phòng.
Bán dẫn Hải Phòng cần hơn những lời cam kết
Hai bên trao đổi về công nghệ cao và công nghiệp bán dẫn, trong đó Hải Phòng nêu định hướng thu hút có chọn lọc dự án chip, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và năng lượng sạch. Cách tiếp cận này có lý: thành phố không chỉ nhắm đến nhà máy, mà còn muốn kéo theo hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Thành phố mong các tập đoàn Mỹ đầu tư trực tiếp, góp vốn liên kết hoặc lập trung tâm nghiên cứu và phát triển tại khu công nghiệp, khu kinh tế và Khu Thương mại Tự do. Tuy nhiên, bán dẫn Hải Phòng sẽ khó tạo thành cụm ngành nếu chỉ dừng ở danh mục lĩnh vực hấp dẫn. Bước tiếp theo cần là các cuộc khảo sát và đề xuất dự án cụ thể, đi cùng năng lực đào tạo phù hợp. Nhu cầu tuyển dụng khoảng 400.000 lao động tại các khu công nghiệp, khu kinh tế giai đoạn 2026–2030 khiến liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo trở thành một phần thiết yếu của bài toán đầu tư.
Cảng biển thông minh là phần còn lại của lợi thế
Với một thành phố cảng, công nghệ cao không nên chỉ được hiểu là chip hay trung tâm dữ liệu. Hải Phòng cũng muốn doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia phát triển kho bãi tự động hóa, chuỗi cung ứng lạnh và cảng biển thông minh, đồng thời xem xét hợp tác công – tư trong điện gió ngoài khơi và năng lượng tái tạo. Đây là hướng đi có tính liên kết: năng lực cảng, logistics và năng lượng có thể bổ trợ cho mục tiêu thu hút sản xuất công nghệ.
Thành phố giới thiệu các dự án hạ tầng kết nối cảng Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn, đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cùng việc mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cát Bi. Những công trình này tạo bối cảnh để mời gọi đầu tư, nhưng cảng thông minh còn đòi hỏi hệ thống vận hành, dữ liệu và dịch vụ logistics được kết nối hiệu quả. Vì vậy, giá trị của hợp tác sẽ được đo bằng khả năng biến công nghệ thành năng lực khai thác và kết nối chuỗi cung ứng, chứ không chỉ bằng tên gọi của dự án.
Từ kết nối đến dự án: bước tiếp theo cần rõ ràng
Kỳ vọng trước mắt là Đại sứ quán tiếp tục đưa doanh nghiệp và viện nghiên cứu Mỹ đến khảo sát, xúc tiến đầu tư; Hải Phòng đồng thời tạo điều kiện để các bên tìm hiểu môi trường kinh doanh và tháo gỡ vướng mắc liên quan khuôn khổ pháp lý. Thành phố cũng đề xuất mở rộng hợp tác đào tạo với Trường Đại học Hàng hải Việt Nam và các cơ sở khác, tập trung vào tự động hóa, cơ điện tử, quản trị chuỗi cung ứng và chuyển đổi số nhà máy thông minh.
Một hoạt động phối hợp khác được nêu là việc Hoa Kỳ dự kiến cử hai tàu phản ứng nhanh tham gia Triển lãm quốc phòng quốc tế tại Việt Nam vào cuối năm 2026 và cập cảng Hải Phòng; phía Đại sứ mong thành phố hỗ trợ các điều kiện hậu cần theo quy định. Đây là nội dung riêng, không thay thế chương trình xúc tiến đầu tư, nhưng có thể duy trì tiếp xúc thực chất giữa hai bên.
Hải Phòng đã nêu khá rõ những gì muốn hợp tác: bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics và cảng thông minh. Kết quả sẽ phụ thuộc vào việc lời mời được nối tiếp bằng khảo sát, phương án pháp lý rõ ràng, dự án khả thi và kế hoạch nhân lực. Đó mới là thước đo cho thấy cuộc gặp có thể chuyển thành dòng đầu tư dài hạn.
