Thông điệp cốt lõi: 30/8 không phải là ngày mua sách, mà là hạn chót hoàn thành cung ứng
Deadline sách giáo khoa 30/8 là mốc thời gian Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương phải bảo đảm đã bổ sung đủ, phân phối xong sách giáo khoa 2026-2027 tới các trường, để mọi học sinh có sách học ngay từ đầu năm học, chứ không phải là ngày phụ huynh mới bắt đầu đi mua sách lẻ tẻ ngoài thị trường. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản số 5655/BGDĐT-GDPT gửi các sở giáo dục và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, yêu cầu bảo đảm cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026-2027. Điều này diễn ra trong bối cảnh nhiều phụ huynh căng thẳng vì phải xếp hàng dài, săn đủ bộ sách cho con nhưng vẫn thiếu đầu sách, gây lo lắng ngay trước thềm chuẩn bị năm học mới.
Về phía nguồn cung, tính đến giữa tháng 8, nhà xuất bản đã in và phát hành 220 triệu bản sách giáo khoa và 76 triệu vở bài tập, sách tham khảo, vượt kế hoạch đặt hàng ban đầu của các địa phương. Riêng tại TP.HCM, 24,5 triệu bản sách giáo khoa đã đến tay phụ huynh, học sinh và nhà trường, đạt tỷ lệ phân phối 98%. Con số này cho thấy sách không hề “biến mất”, mà vấn đề nằm ở khâu tổ chức, đăng ký và bổ sung. Nếu phụ huynh tiếp tục bị động, đổ xô ra hiệu sách theo tâm lý “ai nhanh thì được”, những điểm nghẽn cũ sẽ lặp lại dù nguồn sách trên toàn hệ thống đang được in bổ sung thêm 9 triệu bản và tiếp tục thêm 2,4 triệu bản nữa.
Bộ Giáo dục đang yêu cầu gì và vì sao lại gắt với các mốc thời gian?
Cốt lõi của chính sách lần này là Bộ Giáo dục không chấp nhận tình trạng “thiếu sách mà chưa có phương án xử lý”. Sau những ngày không khí mua sách “nóng” lên tại nhà sách và trên mạng xã hội, với cảnh phụ huynh xếp hàng dài vẫn không đủ bộ sách, Bộ buộc phải siết lại tiến độ: trước ngày 25/8, các sở phải tổng hợp nhu cầu bổ sung sách giáo khoa của từng trường và gửi về Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Quy trình được thiết kế theo chuỗi: trường học rà soát, sở giáo dục tổng hợp, nhà xuất bản in – phân phối, và tất cả phải hoàn thành vòng bổ sung này trước 30/8 để bảo đảm cung ứng đầy đủ cho các trường phổ thông trên địa bàn. Các địa phương còn được yêu cầu điều phối sách giữa các cơ sở giáo dục “nơi thừa hỗ trợ nơi thiếu”, tận dụng sách đã cung ứng, sách thư viện và sách cũ còn dùng được. Mục tiêu công khai là “bảo đảm mọi học sinh có sách giáo khoa phục vụ học tập ngay từ đầu năm học”, và để làm được điều đó, nếu các mốc 25/8 và 30/8 không được tôn trọng, mọi lời cam kết đều dễ biến thành hình thức.
Trách nhiệm của sở và trường: không chỉ là đặt sách, mà là tính đủ mọi kịch bản
Điểm đáng chú ý nhất trong văn bản của Bộ là yêu cầu rà soát tới từng trường, từng lớp, từng môn, từng đầu sách. Các trường phải đối chiếu số lượng sách giáo khoa 2026-2027 đã đăng ký với số đã được trang bị hoặc cung ứng, chỉ ra rõ còn thiếu bao nhiêu, thiếu ở khối lớp nào, môn nào, bộ sách nào. Từ đó, mỗi đơn vị phải xây dựng phương án cụ thể và thời gian hoàn thành việc bổ sung sách học, thay vì chờ “điều kỳ diệu” từ cấp trên.
Các sở không được phép chỉ lo cho những trường đã đăng ký từ đầu năm, mà phải chủ động gom nhu cầu của những trường mới thành lập, mới đưa vào hoạt động, trường nội trú vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, các trường thuộc 109 trường liên cấp nội trú, những trường được tổ chức lại hoặc điều chỉnh quy mô sau sắp xếp. Cùng với đó là nhu cầu phát sinh mua thêm sách từ học sinh, cha mẹ học sinh. Nếu các cơ sở giáo dục coi việc rà soát là thủ tục giấy tờ, bỏ sót những nhóm trường “ngoại lệ” này, nguy cơ thiếu sách sẽ không nằm ở thành phố lớn mà ở chính những nơi học sinh cần được ưu tiên hỗ trợ.
Tác động đến gia đình: chủ động với nhà trường, không lao vào “cuộc đua hiệu sách”
Về mặt nguyên tắc, nếu hệ thống vận hành đúng, phụ huynh không cần và không nên biến việc mua sách thành “cuộc săn” căng thẳng mỗi mùa chuẩn bị năm học mới. Bộ đã yêu cầu các sở chỉ đạo nhà trường thông tin công khai kế hoạch chuẩn bị và cung ứng sách giáo khoa, để giáo viên, học sinh, cha mẹ an tâm. Đồng thời, chính sách hỗ trợ, cấp, cho mượn sách giáo khoa phải được thực hiện đầy đủ; sách thư viện và các nguồn sách khác phải được khai thác hiệu quả để bảo đảm tất cả học sinh đều có sách ngay từ đầu năm học.
Trong trường hợp chưa có đủ sách giấy, học sinh và phụ huynh có thể tạm thời sử dụng sách giáo khoa điện tử miễn phí do nhà xuất bản cung cấp trên trang taphuan.nxbgd.vn/tap-huan. Về phía các em, việc chủ động làm quen trước với nội dung sách giáo khoa 2026-2027 qua bản điện tử cũng là cách chuẩn bị năm học mới hiệu quả, giảm bớt áp lực “chưa có sách là chưa học được”. Thay vì đổ xô lên mạng xã hội than phiền hoặc nối thêm các hàng dài trước nhà sách, các gia đình cần chuyển trọng tâm sang phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, nắm rõ kế hoạch và kênh cung ứng sách chính thức của trường.
Kết luận: Muốn không còn cảnh xếp hàng mua sách, phải thay đổi từ hôm nay
Điểm tích cực là hệ thống đang có sách, đang in thêm sách và có lộ trình bổ sung rõ ràng từ nay đến sau 30/8, bao gồm cả 9 triệu bản đang in thêm và 2,4 triệu bản tiếp tục được in để đáp ứng nhu cầu phát sinh. Vấn đề còn lại không nằm ở dây chuyền in, mà là ở cách chúng ta – từ cơ quan quản lý, nhà trường đến phụ huynh – tổ chức và phối hợp. "Tình trạng thiếu sách giáo khoa nhưng chưa có phương án xử lý sẽ không được chấp nhận" là lời nhắc rất cụ thể về trách nhiệm.
Nếu các mốc rà soát trước 25/8 và hoàn tất cung ứng trước 30/8 được thực hiện nghiêm túc, cảnh nháo nhào đi mua sách những ngày cuối tháng 8 có thể chấm dứt. Để điều đó trở thành hiện thực, phụ huynh cần theo sát thông tin từ nhà trường, tận dụng sách thư viện, sách cũ còn dùng được, và sẵn sàng cho con dùng sách điện tử trong thời gian chờ bổ sung. Chuẩn bị năm học mới không nên bắt đầu ở quầy tính tiền của nhà sách, mà ở kế hoạch chung, minh bạch và kịp thời của cả hệ thống giáo dục – với sự tham gia tỉnh táo của từng gia đình.
