Chỉ đạo khẩn của Bộ Giáo dục và thông điệp chính
Chỉ đạo khẩn về thiếu sách giáo khoa là yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, buộc các sở, trường phổ thông và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải rà soát, xác định chính xác số học sinh chưa đủ sách, cung ứng và điều chuyển kịp thời, đảm bảo toàn bộ nhu cầu sách giáo khoa năm học 2026–2027 được đáp ứng trước hạn chót 15/9 nhằm không làm gián đoạn việc học của học sinh. Điểm cốt lõi của công văn 6128/BGDĐT-GDPT là: không được để thiếu sách giáo khoa mà chưa có phương án xử lý, và trách nhiệm được nêu rõ cho từng mắt xích trong hệ thống – từ cơ sở giáo dục, sở giáo dục đến Nhà xuất bản. Đây không chỉ là một biện pháp tình thế, mà là bài kiểm tra về năng lực quản trị cung ứng sách 2026 và sự nghiêm túc trong thực hiện Bộ Giáo dục chỉ đạo.
Vì sao thiếu sách giáo khoa trở thành vấn đề phải xử lý ngay?
Việc Bộ Giáo dục đặt hạn chót 15/9 cho toàn bộ hệ thống không phải quyết định tự phát, mà xuất phát từ sức ép thực tế của năm học mới và chỉ đạo trực tiếp của Phó Thủ tướng tại cuộc họp ngày 09/9 về tình hình cung ứng sách giáo khoa. Trong bối cảnh chương trình, sách liên tục điều chỉnh, việc thiếu sách giáo khoa không còn là chuyện cá biệt ở vài trường vùng sâu, vùng xa, mà có nguy cơ trở thành điểm nghẽn trên diện rộng nếu không được kiểm soát. "Không để thiếu sách giáo khoa mà chưa có phương án xử lý" là câu cảnh báo thẳng thắn đặt ra trách nhiệm chính trị lẫn chuyên môn cho tất cả bên liên quan. Từ góc độ người viết, đây là bước đi muộn nhưng cần thiết: nếu không gắn trách nhiệm đến từng sở, từng trường, việc thiếu sách sẽ tiếp tục bị xem như "chuyện nhỏ" và học sinh sẽ là bên chịu thiệt.
Những việc các trường phải làm ngay để kịp hạn chót 15/9
Điểm mạnh nhất trong Bộ Giáo dục chỉ đạo lần này là không nói chung chung, mà yêu cầu từng cơ sở giáo dục phổ thông phải rà soát chi tiết đến từng lớp, từng môn, từng tên sách: đã đăng ký bao nhiêu, đơn vị phát hành giao bao nhiêu, trường nhận được bao nhiêu, học sinh đã nhận và còn thiếu bao nhiêu. Các sở phải khẩn trương xác định chính xác số học sinh chưa có đủ sách giáo khoa đến từng trường, từng xã, từng tỉnh, đồng thời thống kê số bản còn thiếu theo từng đầu sách, từng tập. Nói cách khác, mọi trường bắt buộc phải báo cáo tình trạng thiếu hụt sách như một dữ liệu quản lý bắt buộc, chứ không phải báo cáo hình thức. Đây là nền tảng để triển khai cung ứng sách 2026 hiệu quả: nếu số liệu đầu vào mơ hồ, mọi kế hoạch điều chuyển, phân bổ sẽ chỉ là dự tính trên giấy.
Vai trò của sở giáo dục và Nhà xuất bản trong chuỗi cung ứng
Sau khi tạo được bức tranh chính xác về thiếu sách giáo khoa, trọng trách dồn lên vai các sở giáo dục và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Các sở phải phối hợp với nhà xuất bản và các đơn vị phát hành để xác nhận nhu cầu, cung ứng ngay số sách còn thiếu, đồng thời điều chuyển sách từ nơi dư đến nơi thiếu. Về phía nhà xuất bản, công văn yêu cầu rà soát toàn bộ quá trình tiếp nhận đăng ký nhu cầu, chuẩn bị nguồn sách, phân bổ, vận chuyển, giao nhận và phát hành tại từng địa phương, đối chiếu với nhu cầu do sở xác nhận, làm rõ từng đầu sách và số lượng chưa được cung ứng, cũng như lượng sách tồn kho có thể điều chuyển. Đáng chú ý, báo cáo số liệu phải hoàn thành trước 12h00 ngày 10/9 – một thời hạn rất ngắn cho thấy mức độ cấp bách và cũng là phép thử thực tế đối với năng lực quản trị kho, dữ liệu của nhà xuất bản.
Tác động tới học sinh, phụ huynh và bước đi cần thiết sau hạn chót
Từ góc nhìn người học và phụ huynh, chỉ đạo này mang lại hai thay đổi quan trọng. Thứ nhất, các sở phải công khai danh sách điểm phân phối, cửa hàng có sách giáo khoa, số điện thoại liên hệ, đường dây nóng và phương án cung ứng, đồng thời thông báo kịp thời đến học sinh, cha mẹ học sinh. Thứ hai, trong thời gian chờ bản in, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải cung cấp miễn phí sách giáo khoa điện tử tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan, hướng dẫn để giáo viên, học sinh, phụ huynh dễ tiếp cận. Đây là một bước tiến về minh bạch và số hóa, nhưng không thể là giải pháp lâu dài: học sinh, nhất là vùng khó khăn, vẫn cần bản in để học tập ổn định. Sau hạn chót 15/9, điều quan trọng không chỉ là báo cáo "đã cung ứng đủ", mà là duy trì cơ chế rà soát định kỳ, phản ứng nhanh với mọi phản ánh thiếu sách để biến việc cung ứng sách giáo khoa thành một quy trình quản lý bền vững, không phải chiến dịch chữa cháy mỗi năm.
