Bảy cây cầu sông Hồng: Dự án giao thông Hà Nội mang tính bước ngoặt
Bảy cây cầu sông Hồng là cụm dự án hạ tầng giao thông thủ đô gồm 7 cầu vượt sông Hồng và 17 dự án thành phần, được Hà Nội triển khai đồng loạt nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển đô thị hai bên bờ sông và giải quyết ùn tắc giao thông tại các cửa ngõ trọng điểm của thành phố.
Điểm mấu chốt của bảy cây cầu sông Hồng là quy mô chưa từng có trong lịch sử các dự án giao thông Hà Nội: 7 cầu, 17 dự án thành phần, tổng giá trị khối lượng xây lắp đã thực hiện khoảng 10.900 tỷ đồng, tương đương 29,1% giá trị hợp đồng. Đây không chỉ là những cây cầu mới, mà là một chương trình tái cấu trúc hạ tầng giao thông thủ đô theo trục sông. Việc đồng loạt triển khai 7 cầu vượt sông Hồng được định vị như đòn bẩy chiến lược để khép kín các tuyến vành đai, đặc biệt là Vành đai 3,5 và Vành đai 4, đồng thời hiện thực hóa quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.
Theo báo cáo tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, danh mục các dự án trọng điểm mà Hà Nội đang tập trung gồm 72 dự án về giao thông đường bộ, thủy lợi, thoát nước và môi trường với tổng mức đầu tư 230.388 tỷ đồng, trong đó kế hoạch vốn năm 2026 là 41.739 tỷ đồng. Cụm bảy cây cầu sông Hồng được đặt ở vị trí trung tâm trong danh mục này, với tỷ lệ giải ngân của nhóm dự án cầu vượt sông đạt tới 92,8% kế hoạch vốn, cho thấy quyết tâm chính trị gắn tiến độ với trách nhiệm của chủ đầu tư và hiệu quả sử dụng vốn.
Tiến độ 17 dự án thành phần: Chạy đua về đích 2027
Nếu phải chọn một cụm từ cho giai đoạn hiện nay, đó là “thi công đồng loạt trên đường găng”. Trong nhóm bảy cầu vượt sông Hồng, thành phố đang triển khai song song 17 dự án thành phần; toàn bộ đã hoàn thành cọc khoan nhồi trụ chính và chuyển sang thi công thân trụ, cầu dẫn, dầm và kết cấu phần trên. Nói cách khác, dự án đã đi qua giai đoạn khó nhất về kỹ thuật nền móng, bước vào chặng nước rút quyết định tiến độ thông xe kỹ thuật năm 2027.
Theo báo cáo cập nhật, cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở – hai mắt xích quan trọng trên tuyến Vành đai 4 – đã đạt khoảng 47–49% khối lượng xây dựng, hoàn thành 100% cọc khoan nhồi dưới lòng sông và đang tập trung vào bệ trụ, thân trụ, dầm Super-T và kết cấu đúc hẫng. Cầu Văn Phúc đạt khoảng 32%, Ngọc Hồi 24%, Tứ Liên 22%, Thượng Cát 17%, trong khi cầu Trần Hưng Đạo đạt khoảng 37–40% tùy hạng mục. Giá trị sản lượng xây lắp toàn bộ cụm cầu đã chạm mốc 10.900 tỷ đồng, phản ánh cường độ thi công cao trên tất cả các công trường.
Một câu nói có thể trích dẫn ở thời điểm này là: “Trong nhóm 7 cầu vượt sông Hồng, thành phố đang đồng thời triển khai 17 dự án thành phần, với khối lượng xây dựng đạt khoảng 10.900 tỷ đồng, tương đương 29,1% giá trị hợp đồng”. Đằng sau con số khô khan là hàng chục mũi thi công, hàng nghìn kỹ sư, công nhân trải dài từ bờ bắc xuống bờ nam sông Hồng, làm việc theo chế độ báo cáo tiến độ hằng tuần để kịp mục tiêu phục vụ Hội nghị APEC 2027.
Cầu Trần Hưng Đạo và Tứ Liên: Biểu tượng mới của trục sông Hồng
Trong bảy cây cầu sông Hồng, cầu Trần Hưng Đạo và cầu Tứ Liên nổi bật như hai công trình mang tính biểu tượng cho trục cảnh quan sông Hồng mới. Cả hai đều không chỉ là cầu vượt sông Hồng đơn thuần, mà là tổ hợp nút giao, hầm chui, đường dẫn phức tạp, đòi hỏi tổ chức thi công tinh vi và điều phối mặt bằng, vật liệu, thiết bị trên diện rộng. Đây là nơi Hà Nội thể hiện tham vọng kết hợp hạ tầng giao thông thủ đô với kiến trúc đô thị hiện đại, tạo điểm nhấn cho không gian hai bên bờ.
Tại cầu Trần Hưng Đạo, tiến độ đã chuyển dứt khoát từ giai đoạn móng, trụ sang gia công và lắp dựng kết cấu thép. 128/128 cọc khoan nhồi và 7/7 bệ trụ cầu chính dài khoảng 870m, gồm 6 nhịp vòm thép mỗi nhịp khoảng 145m, đã hoàn thành; các nhà thầu đang lắp đặt dầm dọc chủ, dầm ngang chữ I và gia công kết cấu thép còn lại. Trên công trường, 28 mũi thi công với khoảng 700 nhân sự cùng hơn 120 thiết bị hoạt động liên tục; riêng kết cấu thép cầu chính có khối lượng khoảng 26.275 tấn, được gia công tại 10 nhà máy với khoảng 1.000 người tham gia sản xuất. Cầu Tứ Liên cũng đã hoàn thành toàn bộ 84 cọc khoan nhồi trụ tháp, đang dựng thân tháp cao 185m và xử lý khối lượng lớn tại các nút giao Nghi Tàm, Trường Sa, hầm chui Quốc lộ 5.
Điểm đáng nói là cả hai dự án đều phải giải bài toán tiến độ hai tầng: tại nhà máy và trên công trường. Kết cấu thép được gia công ở nhiều địa phương, vận chuyển bằng đường bộ, đường thủy, đưa lên sà lan rồi cẩu vào vị trí lắp dựng giữa sông Hồng; mọi khâu phải khớp thời gian, nếu không, chỉ một mắt xích chậm sẽ kéo lùi toàn bộ tiến độ. Đây là kiểu tổ chức thi công mà nếu thành công, sẽ nâng chuẩn quản lý dự án cho các dự án giao thông Hà Nội trong tương lai, nhất là khi thành phố dự kiến quy hoạch thêm 5 cầu vượt sông Hồng trên trục đại lộ cảnh quan giai đoạn 2026–2038.
Mở rộng không gian đô thị, giải bài toán ùn tắc cho Hà Nội
Điểm quan trọng nhất của bảy cây cầu sông Hồng không nằm ở con số phần trăm tiến độ, mà ở cách chúng tái định nghĩa cấu trúc đô thị Hà Nội. Việc đồng loạt triển khai 7 cầu lớn được thiết kế để xóa bỏ rào cản chia cắt địa lý giữa hai bờ sông, giải quyết ùn tắc tại các cửa ngõ, đồng thời khép kín các tuyến vành đai trọng điểm như Vành đai 3,5 và Vành đai 4. Nói thẳng, nếu không có các cầu này, mọi nỗ lực mở rộng đô thị về phía bắc và phía đông sông Hồng chỉ dừng ở mức quy hoạch trên giấy.
Theo quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, thành phố muốn biến dòng sông lịch sử thành trục cảnh quan trung tâm, xanh – hiện đại, mở ra không gian phát triển bứt phá trong thập kỷ mới. Bảy cây cầu sông Hồng hiện tại là lớp hạ tầng đầu tiên của chiến lược đó, tạo khung kết nối để sau này bổ sung thêm 5 cầu vượt sông Hồng khác như Liên Trung, Tàm Xá, Cự Khối, Bát Tràng, Khuyến Lương. Khi các cầu nối liền với hệ thống đường hướng tâm, đường vành đai, người dân từ các huyện phía bắc, phía đông sẽ tiếp cận trung tâm nhanh hơn, giảm áp lực lên các cầu hiện hữu như Chương Dương, Vĩnh Tuy, Thanh Trì.
Tác động thực tế với người dân sẽ rất cụ thể: thời gian di chuyển từ các khu đô thị mới bên kia sông vào nội đô giảm đáng kể; luồng hàng hóa giữa Hà Nội với các tỉnh lân cận được rút ngắn; các khu vực hiện còn là đất bãi ven sông có cơ hội trở thành không gian đô thị mới. Đó là lý do không thể nhìn bảy cây cầu sông Hồng như những dự án đơn lẻ, mà phải coi chúng là “xương sống” của hạ tầng giao thông thủ đô trong giai đoạn mở rộng không gian phát triển.
Đích 2027 và bài kiểm tra năng lực quản trị dự án
Mục tiêu thông xe kỹ thuật các cầu vượt sông Hồng vào năm 2027 không chỉ là mốc tiến độ, mà là bài kiểm tra năng lực quản trị dự án của Hà Nội. Thành phố đặt mục tiêu mở cầu Trần Hưng Đạo cho xe chạy kỹ thuật vào tháng 5/2027; các cầu Tứ Liên, Văn Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở, Ngọc Hồi vào tháng 6–7/2027; cầu Thượng Cát vào tháng 10/2027. Trong đó, cầu Hồng Hà phấn đấu thông xe kỹ thuật tháng 7/2027 và hoàn thành toàn bộ vào tháng 10/2027, còn một số dự án khác dự kiến hoàn thành trước tháng 11/2027.
Để đạt được các mốc này, UBND thành phố đang giám sát tiến độ theo “đường găng”, yêu cầu báo cáo cập nhật hằng tuần, gắn trách nhiệm cá nhân của chủ đầu tư với tỷ lệ giải ngân và khối lượng thực hiện. Tính đến cuối tháng 9, các dự án trọng điểm đã giải ngân 33.621/41.739 tỷ đồng, đạt 80,6% kế hoạch vốn; riêng lĩnh vực giao thông đường bộ đạt 83%, cầu vượt sông đạt 92,8%. Con số này cho thấy bức tranh hai mặt: 20 dự án đã giải ngân từ 98% trở lên, trong đó 11 dự án đạt 100%, nhưng vẫn còn 12 dự án dưới 50% cần tháo gỡ vướng mắc.
Nhìn rộng hơn, bảy cây cầu sông Hồng là phép thử xem Hà Nội có thể chuyển từ tư duy “làm từng công trình đơn lẻ” sang “quản lý một chương trình hạ tầng tích hợp” hay không. Nếu giữ được nhịp tiến độ, đảm bảo chất lượng và an toàn, đây sẽ là tiền lệ tốt cho các dự án vành đai, đường hướng tâm, cũng như 5 cầu vượt sông Hồng tiếp theo trong giai đoạn 2026–2038. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ kéo dài nào cũng sẽ làm suy giảm niềm tin của người dân vào khả năng tổ chức các dự án giao thông Hà Nội quy mô lớn. Lựa chọn nằm ở cách thành phố xử lý những nút thắt hiện nay: giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, điều phối thi công đa mũi và kỷ luật tiến độ.
