Hợp tác nghiệp vụ trước chuyển động số
Hợp tác báo chí Việt Thái là sự phối hợp giữa các tổ chức nghề nghiệp hai nước nhằm trao đổi nghiệp vụ, kinh nghiệm và cách ứng phó với những thay đổi của môi trường truyền thông. Ngày 26/10 tại Hà Nội, đoàn Hội Nhà báo Thái Lan do bà Norrinee Ruangnoo, Chủ tịch Liên đoàn Báo chí Thái Lan và Hội Nhà báo Thái Lan, dẫn đầu đã đến thăm, làm việc với Hội Nhà báo Việt Nam. Cuộc gặp có ý nghĩa bởi chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của từng tòa soạn: công nghệ đổi nhanh, còn công chúng ngày càng tiếp cận tin tức qua những kênh mới. Ông Lê Quốc Minh, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết quan hệ giữa hai tổ chức ngày càng gắn bó, vượt ra ngoài chuyên môn báo chí để mở rộng sang văn hóa và thể thao. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của hợp tác lúc này sẽ nằm ở những trao đổi cụ thể giúp người làm báo nâng cao năng lực nghề nghiệp.
AI trong báo chí cần đi cùng nguyên tắc
AI đang tác động đến cả khâu sản xuất nội dung, phân phối thông tin lẫn tương tác với độc giả; vì vậy, thảo luận về công nghệ cần đi cùng câu hỏi về trách nhiệm và chuẩn mực nghề nghiệp. Đây không phải một chủ đề xa vời để bàn cho có: các hội nhà báo cần giúp phóng viên và tòa soạn hiểu công cụ có thể hỗ trợ việc gì, đồng thời nhận diện những rủi ro cần kiểm soát. Hội Nhà báo Việt Nam đã đưa ra 10 quy định về sử dụng AI trong tòa soạn tại Diễn đàn Báo chí Việt Nam diễn ra tháng 6, đồng thời tổ chức các lớp đào tạo về AI cho khoảng 3.500 nhà báo. Quy mô này cho thấy ứng dụng AI trong báo chí đã trở thành một nội dung đào tạo nghiệp vụ, không chỉ là thử nghiệm công nghệ. Trao đổi Việt–Thái có thể hữu ích nhất khi kinh nghiệm được chuyển thành hướng dẫn thực hành và được cập nhật cùng nhịp thay đổi của nghề.
Sức ép nền tảng là bài toán cạnh tranh
AI không phải sức ép duy nhất. Đại diện Hội Nhà báo Thái Lan cho biết các đại diện báo chí nhiều nước gần đây tập trung trao đổi cả về tác động của AI lẫn khả năng thích ứng, cạnh tranh trước sức ép từ Facebook, Google và các mạng xã hội khác. Với các cơ quan báo chí, đây là vấn đề về năng lực giữ kết nối với độc giả trong khi nền tảng số có ảnh hưởng lớn đến cách thông tin được phân phối và tiếp cận. Chỉ bàn về công nghệ trong nội bộ tòa soạn sẽ chưa đủ; cần chia sẻ cả cách tổ chức hoạt động và duy trì sức cạnh tranh trong môi trường thay đổi. Các nguồn thông tin không nêu giải pháp cụ thể mà từng bên đã áp dụng, nên điều đáng chú ý ở cuộc gặp là việc xác định đây là thách thức chung cần tiếp tục trao đổi. Đó là hướng đi thực tế hơn những tuyên bố chung chung về đổi mới.
Từ ghi nhớ hợp tác đến trao đổi thường xuyên
Bà Norrinee Ruangnoo cho biết hai hội duy trì hoạt động trao đổi trên cơ sở biên bản ghi nhớ hợp tác; bà cũng nhấn mạnh nhu cầu gặp gỡ thường xuyên, chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường hiểu biết và thúc đẩy hợp tác bền vững. Những nội dung về AI và sức ép nền tảng số cần được tiếp tục thảo luận trong thời gian tới. Đây là điểm then chốt: một cuộc gặp chỉ mở ra cơ hội, còn hợp tác báo chí có ý nghĩa khi duy trì được đối thoại và biến trao đổi thành năng lực nghề nghiệp. Mối quan hệ Việt–Thái đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực, nhưng trước thay đổi công nghệ, ưu tiên nên là tạo thêm không gian để người làm báo chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Kết luận không nằm ở việc AI hay nền tảng nào sẽ định hình tương lai, mà ở khả năng hai hội cùng giúp báo chí thích ứng mà vẫn giữ được trách nhiệm với công chúng.
