Biết cách phản ứng quan trọng không kém biết nguy cơ
Kỹ năng PCCC học sinh là kiến thức và thao tác giúp các em nhận biết nguy cơ cháy nổ, báo động, tìm đường thoát nạn và tự bảo vệ mình trước khi lực lượng chuyên môn có mặt. Trong tháng 10/2026, nhiều trường phối hợp với công an và lực lượng chữa cháy tổ chức tuyên truyền, huấn luyện và trải nghiệm thực hành, đưa nội dung an toàn ra khỏi phạm vi bài giảng lý thuyết. Tại THPT Đinh Tiên Hoàng, tỉnh Ninh Bình, chương trình hưởng ứng Tháng an toàn PCCC thu hút hơn 1.500 lượt cán bộ, giáo viên và học sinh; người tham gia được hướng dẫn nhận biết đám cháy, xử lý sự cố, dùng phương tiện chữa cháy cơ bản và sơ, cấp cứu người bị nạn. Quy mô lớn tạo điều kiện để nhiều người cùng tiếp cận kiến thức, nhưng giá trị cốt lõi nằm ở việc học sinh được tập thao tác trong tình huống có hướng dẫn.
Ở bậc tiểu học, hoạt động tại Trường Tiểu học Đức Long gắn kiến thức với những nguy cơ gần gũi: nhận diện nguồn gây cháy nổ trong sinh hoạt, sử dụng điện an toàn, phòng tránh tai nạn và học cách thoát hiểm khi có sự cố. Nội dung trực quan, phù hợp lứa tuổi giúp trẻ dễ hiểu hơn những lời nhắc chung chung về an toàn. Đây là hướng tiếp cận đáng làm thường xuyên: kỹ năng chỉ có ích khi học sinh nhớ được điều cần làm và biết mình không nên làm gì lúc hoảng loạn.
Từ tìm lối thoát đến thao tác chữa cháy ban đầu
Một buổi tập huấn hữu ích không dừng ở việc chỉ mặt nguy cơ. Tại hoạt động ngoại khóa dành cho 300 học sinh ở Sơn Hà, công an hướng dẫn cách phát hiện cháy, báo động, tìm lối thoát nạn và ứng phó linh hoạt. Học sinh trực tiếp dùng khăn hoặc chăn ướt xử lý đám cháy giả định từ bình gas, đồng thời tập dùng bình chữa cháy xách tay với đám cháy xăng dầu dưới sự giám sát chuyên môn. Các em cũng được nhắc hô hoán báo động, gọi 114 và ưu tiên thoát nạn an toàn. Những bước này cụ thể hơn nhiều so với yêu cầu chung rằng học sinh phải bình tĩnh.
Ở THPT Phạm Thái Bường, hơn 1.200 cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm sử dụng lăng, vòi chữa cháy, bình chữa cháy xách tay và thiết bị cứu nạn. Nội dung còn có di chuyển, thoát hiểm trong môi trường có khói, khí độc và cứu người từ trên cao bằng dây tự cứu hoặc đệm hơi. Thực hành chữa cháy cần đặt dưới hướng dẫn và điều kiện an toàn; mục tiêu không phải biến học sinh thành người chữa cháy chuyên nghiệp, mà giúp các em nhận biết giới hạn, biết gọi trợ giúp và chọn đường thoát phù hợp.
Kỹ năng an toàn cần bao quát nhiều tình huống
Một số chương trình mở rộng khỏi phạm vi cháy nổ để trang bị kỹ năng ứng phó với tai nạn khác. Tại Trường Tiểu học Quảng Hưng, 851 giáo viên và học sinh được hướng dẫn về PCCC, cứu nạn, cứu hộ và phòng chống đuối nước. Chương trình ở Trung tâm Anh ngữ Ocean Edu Triệu Sơn có 100 giáo viên, học sinh; còn tại Trường Phổ thông Nội trú TH&THCS Sa Loong, nội dung đuối nước được kết hợp với thực tập phương án chữa cháy và cứu nạn. Với nguy cơ đuối nước, học sinh được hướng dẫn nhận biết nơi nguy hiểm và nguyên tắc không tự xuống nước cứu người nếu thiếu kỹ năng, phương tiện phù hợp.
Các hoạt động diễn ra ở tiểu học, THCS và THPT, với quy mô từ một trường đến hơn 1.200 người; riêng chương trình tại THPT Đinh Tiên Hoàng ghi nhận hơn 1.500 lượt tham gia, còn một đợt tập huấn tại THPT Hùng Vương ở Lâm Đồng có gần 2.000 cán bộ, giáo viên và học sinh. Số người tham dự cho thấy sức lan tỏa, nhưng không thể thay cho chất lượng luyện tập. An toàn học đường chỉ vững hơn khi học sinh được nhắc lại kỹ năng, hiểu lúc nào cần tự thoát nạn và lúc nào phải chờ người có chuyên môn.
Đưa trải nghiệm thành năng lực tự bảo vệ
Điểm đáng ghi nhận của các buổi tập huấn là sự kết hợp giữa kiến thức, quan sát thiết bị và thao tác thực tế. Cách học này giúp học sinh làm quen với bình chữa cháy, lăng vòi, cách báo động và tìm lối thoát, đồng thời rèn khả năng giữ bình tĩnh khi có sự cố. Tuy nhiên, một buổi ngoại khóa không thể bảo đảm rằng mọi em sẽ phản ứng đúng trong tình huống thật; nhà trường cần xem đây là phần thực hành thiết yếu của giáo dục an toàn, không phải hoạt động chỉ để tham dự rồi kết thúc.
Kết luận, kỹ năng PCCC học sinh chỉ trở thành năng lực tự bảo vệ khi các em được hướng dẫn phù hợp lứa tuổi và có cơ hội thực hành an toàn. Từ cách thoát hiểm trường học, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu đến phòng tránh đuối nước, các chương trình đã đưa những kiến thức có thể cứu người vào môi trường học tập. Duy trì việc luyện tập và nhấn mạnh ưu tiên thoát nạn, gọi trợ giúp sẽ giúp hoạt động trải nghiệm đóng góp thực chất hơn cho an toàn học đường.
