Phòng cháy chữa cháy trường học: từ khẩu hiệu đến kỹ năng sống bắt buộc
Phòng cháy chữa cháy trường học là tổng hợp các hoạt động giáo dục, tập huấn và tổ chức thực hành nhằm giúp học sinh, giáo viên nhận diện nguy cơ cháy nổ, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, thoát nạn an toàn và hỗ trợ cứu nạn trong giới hạn cho phép, qua đó xây dựng môi trường giáo dục an toàn, chủ động trước mọi tình huống khẩn cấp. Tháng 10 vừa qua cho thấy một chuyển biến rõ rệt: thay vì coi PCCC là việc của lực lượng chuyên trách, nhiều cơ sở giáo dục đã xem đây là một phần của giáo dục an toàn nhà trường, gắn với từng tiết học, từng buổi sinh hoạt. Gần 1.000 học sinh, giáo viên được tham gia các chương trình đào tạo phòng chống cháy, trải nghiệm thực tế và thực hành kỹ năng an toàn cứu nạn học sinh không còn là con số tượng trưng mà là tín hiệu cho thấy nhà trường đang nghiêm túc với sự an toàn của chính mình.
Gần 1.000 học sinh, giáo viên bước vào “lớp học lửa và khói”
Điểm đáng chú ý nhất của đợt cao điểm này là quy mô và cách tổ chức. Sáng 19/10, Đội chữa cháy và CNCH khu vực Mỹ Thới phối hợp Trung tâm Giáo dục thường xuyên An Giang 2 tổ chức chương trình tuyên truyền, trải nghiệm, thực hành kỹ năng PCCC và CNCH cho gần 1.000 học sinh và giáo viên của Trung tâm. Trước đó một tuần, sáng 12/10, Công an xã Cẩm Khê cũng phối hợp với Trường THPT Phương Xá tổ chức chương trình tuyên truyền, giáo dục và tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Đây không phải những buổi nói chuyện suông. Học sinh được phân tích nguyên nhân cháy nổ, nhận diện nguy cơ trong sinh hoạt, học tập, được hướng dẫn kỹ năng thoát nạn an toàn trong môi trường có khói, khí độc và cách bảo đảm an toàn cho bản thân, người xung quanh.
Từ lý thuyết đến thao tác: kỹ năng an toàn cứu nạn học sinh phải được “tập như thật”
Điểm mạnh của các chương trình lần này là không dừng ở giáo dục an toàn nhà trường trên giấy. Ở An Giang, học sinh và giáo viên trực tiếp phun nước tiêu điểm, chữa cháy khay xăng, dùng bình chữa cháy dập tắt đám cháy do rò rỉ khí gas, thực hành rải vòi chữa cháy. Ở Phương Xá, nội dung tập huấn chú trọng xử lý tình huống giả định, trao đổi, hỏi – đáp ngay tại hiện trường. Nhờ đó, các em không chỉ nghe về kỹ năng an toàn cứu nạn học sinh mà còn tự tay thao tác, hiểu cảm giác đối mặt lửa, khói, áp lực thời gian. "Thông qua các tình huống thực hành, học sinh và giáo viên được hướng dẫn cách sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, thực hiện các thao tác xử lý khi phát hiện đám cháy và trang bị kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân, hỗ trợ người xung quanh". Đây là kiểu đào tạo phòng chống cháy mà trường học cần: cụ thể, có mồ hôi và cả chút run tay.
Khi công an và nhà trường cùng xây giáo dục an toàn nhà trường
Một thay đổi quan trọng khác là cách các bên phối hợp. Đội chữa cháy và CNCH khu vực Mỹ Thới, Công an xã Cẩm Khê không đứng ngoài mà bước vào sân trường, cùng giáo viên xây dựng chương trình, cùng học sinh thực hành. Nhờ đó, phòng cháy chữa cháy trường học không còn là vài tấm poster treo hành lang mà trở thành chuỗi hoạt động có kế hoạch, có người chịu trách nhiệm. Theo đánh giá tại Cẩm Khê, hoạt động tuyên truyền, tập huấn đã góp phần tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa công an và nhà trường trong bảo đảm an ninh, an toàn trường học, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh. Quan trọng hơn, lực lượng chuyên môn cam kết "thời gian tới tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và hướng dẫn kỹ năng PCCC, CNCH tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn". Đây là lời hứa mà phụ huynh có quyền đòi hỏi phải được thực hiện đến nơi đến chốn.
Kết luận: An toàn không phải môn phụ
Nhìn từ những chương trình đã diễn ra, có thể nói đào tạo phòng chống cháy trong trường học đang đi đúng hướng: gắn với thực hành, có sự tham gia của lực lượng chuyên trách, hướng tới xây dựng môi trường học đường an toàn. Tuy vậy, nếu dừng lại ở vài đợt tập huấn trong năm, mọi nỗ lực sẽ nhanh chóng bị quên lãng. Phòng cháy chữa cháy trường học cần được tích hợp vào kế hoạch năm học, có lịch diễn tập định kỳ, có đánh giá lại kỹ năng an toàn cứu nạn học sinh sau mỗi hoạt động. Khi một học sinh có thể bình tĩnh báo động, dùng bình chữa cháy, tự thoát nạn và hỗ trợ bạn bè trong giới hạn an toàn, khi giáo viên hiểu rõ quy trình ứng phó, lúc đó giáo dục an toàn nhà trường mới thực sự hoàn chỉnh. An toàn không phải môn phụ; đó là điều kiện tiên quyết để mọi môn học khác có ý nghĩa.
