Cửa khẩu Lào Cai: “động cơ” mới của xuất nhập khẩu biên giới
Cửa khẩu Lào Cai là cửa khẩu quốc tế ở khu vực biên giới phía Bắc, nơi diễn ra hoạt động xuất nhập khẩu biên giới với tần suất cao, hàng hóa lưu thông liên tục qua cầu biên giới, đóng vai trò như một điểm trung chuyển quan trọng của thương mại xuyên biên giới giữa các địa phương vùng biên và thị trường quốc tế, đồng thời hỗ trợ đáng kể cho chuỗi cung ứng nông sản, công nghiệp nhẹ và vật tư phục vụ sản xuất trong nước. Điểm đáng nói không phải chỉ là lưu lượng xe hay số doanh nghiệp, mà là nhịp hoạt động được giữ ổn định, không để xảy ra ùn tắc kéo dài, đảm bảo chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp. Điều này cho thấy cửa khẩu Lào Cai đang chuyển mình từ một điểm thông quan thuần túy thành mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế vùng biên, nơi năng lực quản lý nhà nước và nhu cầu thị trường gặp nhau một cách thực chất.
Vì sao hoạt động thông quan đang trơn tru hơn bao giờ hết?
Sự bứt phá về kim ngạch thương mại qua cửa khẩu Lào Cai không phải là câu chuyện may mắn, mà là kết quả của một loạt quyết sách và điều phối cụ thể. Theo lãnh đạo hải quan cửa khẩu, trung bình mỗi ngày có khoảng 400 phương tiện thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu, nhưng không xảy ra ùn tắc kéo dài nhờ điều tiết luồng phương tiện và xử lý nhanh tình huống phát sinh. Khoảng 90% tờ khai được phân luồng xanh, rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí cho doanh nghiệp trong khi vẫn giữ được kỷ cương quản lý. Đằng sau đó là sự chỉ đạo quyết liệt của cơ quan trung ương với các công văn, chỉ thị tháo gỡ vướng mắc cho nông sản. Văn bản ngày 15/7 của Cục Hải quan về tạo thuận lợi cho nông sản xuất khẩu là một ví dụ cho thấy chính sách đã bắt kịp nhịp thị trường thay vì để doanh nghiệp tự "xoay xở".
Từ sầu riêng đến máy móc: cấu trúc dòng hàng và tác động thực tế
Cấu trúc dòng hàng qua cửa khẩu Lào Cai cho thấy rõ lợi thế và rủi ro của mô hình thương mại xuyên biên giới hiện nay. Ở chiều xuất khẩu, nông sản – đặc biệt là sầu riêng – đang là ngôi sao, với giá trị tăng hơn 11 lần so với cùng kỳ năm trước. Kèm theo đó là trái cây tươi, gỗ ván bóc, sắn khô, giày dép…, phản ánh sức cạnh tranh của nông nghiệp và công nghiệp nhẹ vùng nội địa. Ở chiều nhập khẩu, phân bón, rau củ quả, than cốc, hóa chất, máy móc thiết bị và điện năng phục vụ sản xuất tiếp tục chiếm ưu thế. Với doanh nghiệp, lợi ích rất cụ thể: luồng xanh chiếm tỷ lệ cao giúp giảm thời gian nằm chờ tại kho bãi; điều tiết phương tiện hợp lý giúp nông sản tươi được thông quan nhanh, hạn chế hư hỏng và mất chất lượng. Đây là tác động trực tiếp lên chi phí và lợi nhuận, thay vì chỉ là những con số kim ngạch trên báo cáo.
Duy trì nhịp thông suốt ngay trong dịp nghỉ lễ: một phép thử năng lực logistics
Nếu muốn đánh giá thực chất năng lực logistics của một cửa khẩu, hãy nhìn vào cách họ vận hành trong dịp cao điểm. Kỳ nghỉ lễ Quốc khánh vừa qua là một phép thử, và cửa khẩu Lào Cai đã vượt qua với hoạt động xuất nhập khẩu duy trì ổn định, thông suốt. Trong vài ngày nghỉ, có hàng trăm doanh nghiệp, hộ kinh doanh tham gia thủ tục trên hệ thống thông quan tự động, hàng nghìn tờ khai được xử lý mà không phát sinh vướng mắc. Lực lượng hải quan tăng cường kiểm tra, giám sát kho bãi, kho ngoại quan, đồng thời phối hợp chặt chẽ với biên phòng, kiểm dịch, các lực lượng liên quan để phòng ngừa buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Việc duy trì tuần tra, kiểm soát nhưng không làm chậm dòng hàng cho thấy mô hình vận hành đã bắt đầu đạt tới sự cân bằng khó khăn giữa bảo đảm an ninh thương mại và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Chiến lược cho hành lang logistics vùng biên: cơ hội đi kèm yêu cầu cao hơn
Cửa khẩu Lào Cai đang khẳng định vai trò là một trong những cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng khu vực phía Bắc, góp phần thúc đẩy thương mại biên giới và định hình hành lang logistics khu vực. Đây không còn là câu chuyện riêng của một địa phương, mà là bài kiểm tra cho chiến lược tổ chức thương mại xuyên biên giới trong bối cảnh phía thị trường nhập khẩu – ở đây là Trung Quốc – đang tăng cường quản lý và kiểm tra nông sản nhập khẩu. Thời gian tới, hoạt động xuất nhập khẩu tại cửa khẩu được đánh giá là tiếp tục diễn ra bình thường, với xu hướng xuất khẩu nông sản tăng lên khi vào cao điểm thu hoạch ở các vùng trồng lớn. Nhưng cơ hội chỉ biến thành lợi ích nếu doanh nghiệp nghiêm túc tuân thủ yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và xuất xứ; còn cơ quan chức năng tiếp tục cải cách thủ tục, chuyển đổi số và phối hợp liên ngành. Nếu thiếu một trong hai yếu tố, hành lang logistics vùng biên sẽ khó giữ được nhịp tăng trưởng hiện nay và càng khó trở thành trụ cột trong chiến lược kinh tế khu vực.
