Điện gió Đông Nam Á: không còn là thử nghiệm mà là nền tảng năng lượng mới
Điện gió Đông Nam Á là sự bùng nổ các dự án gió quy mô lớn được đầu tư, xây dựng và vận hành trên khắp khu vực nhằm cung cấp nguồn điện sạch, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và từng bước hình thành một hệ sinh thái năng lượng tái tạo khu vực gắn với liên kết lưới điện xuyên biên giới, an ninh năng lượng dài hạn và phát triển kinh tế xanh.Điểm mấu chốt của giai đoạn hiện nay là điện gió không còn mang tính thử nghiệm. Các dự án như Savan 1 Lào, tổ hợp nhà máy điện gió Đắk Lắk hay cánh đồng quạt gió Bạc Liêu cho thấy khu vực đã bước vào thời kỳ phát triển quy mô, nơi gió được “biến” thành tài sản hạ tầng chiến lược. Và quan trọng hơn, là sự lựa chọn có ý thức để thực hiện cam kết năng lượng sạch của các quốc gia Đông Nam Á.
Savan 1 Lào: dự án điện gió xuyên biên giới và câu chuyện 35 tỷ kWh
Nếu phải chọn một biểu tượng cho bước ngoặt năng lượng tái tạo khu vực, Savan 1 Lào là ứng viên hàng đầu. Với giai đoạn 1 công suất 300 MW, nhà máy cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh điện mỗi năm, tương đương gần 2,5 triệu kWh mỗi ngày được tạo ra từ Trung Lào rồi truyền về Việt Nam. Điều ấn tượng không chỉ nằm ở sản lượng, mà ở việc toàn bộ quá trình pháp lý, xây dựng và tuyến truyền tải 220 kV xuyên biên giới được hoàn thành trong khoảng 16 tháng – tốc độ hiếm thấy với một dự án điện gió trên bờ Đông Nam Á. Theo hợp đồng tô nhượng, Savan 1 sẽ vận hành 25 năm và dự kiến tạo ra khoảng 35 tỷ kWh điện trong toàn bộ vòng đời dự án. Đây không còn là một nhà máy đơn lẻ, mà là mô hình tài sản hạ tầng năng lượng tái tạo khu vực – nơi doanh nghiệp tư nhân Việt Nam bước vào “sân chơi khó” của liên kết lưới điện xuyên biên giới, đồng thời cụ thể hóa các hiệp định nhập khẩu điện giữa Việt Nam và Lào.
Nhà máy điện gió Đắk Lắk: củng cố an ninh năng lượng Trung – Tây Nguyên
Trong khi Savan 1 cho thấy chiều sâu liên kết khu vực, tổ hợp nhà máy điện gió Đắk Lắk lại khẳng định nội lực chuyển dịch xanh trên chính lãnh thổ Việt Nam. Dự án Krông Búk 1, Krông Búk 2, Cư Né 1 và Cư Né 2 được khởi công từ tháng 3/2021, hoàn thành đầu năm 2024 nhưng vận hành thương mại bị chậm do vướng thủ tục thuê đất, hành lang an toàn lưới điện và vị trí đặt trụ tua bin gió; chỉ sau khi các vướng mắc được tháo gỡ, nhà máy mới lần lượt đi vào hoạt động. Tổ hợp nhà máy điện gió Đắk Lắk có tổng công suất 200 MW với thiết kế cung cấp khoảng 640 triệu kWh cho hệ thống điện quốc gia mỗi năm. Theo mô tả của chủ đầu tư, việc đưa tổ hợp này vào vận hành không chỉ tăng nguồn điện sạch cho hệ thống, bảo đảm an ninh năng lượng khu vực miền Trung – Tây Nguyên, mà còn tạo nguồn thu ngân sách bền vững và giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Điện gió, vì thế, ở Đắk Lắk là câu chuyện về an ninh, việc làm và ngân sách chứ không chỉ là vài cột tua bin trên cao nguyên.
Cánh đồng quạt gió Bạc Liêu: từ nhà máy điện đến điểm du lịch sinh thái
Nếu Đắk Lắk đại diện cho điện gió gắn với an ninh năng lượng, thì Bạc Liêu chứng minh điện gió có thể trở thành động lực phát triển cộng đồng. Khởi công từ năm 2010 với mức đầu tư 1.000 tỷ đồng, cánh đồng quạt gió Bạc Liêu với 60 tháp tua bin dựng ngang mực nước biển nhanh chóng trở thành khung cảnh vừa thơ mộng vừa kỳ vĩ. Ban đầu, dự án hướng tới cung cấp năng lượng sạch cho miền Tây; sau đó, nơi đây trở thành một điểm đến nổi bật của du lịch Bạc Liêu. Nhà máy sản xuất khoảng 320 triệu kWh điện mỗi năm, đóng góp quan trọng cho nguồn điện của Việt Nam. Nhưng giá trị xã hội mới là điều khiến dự án đặc biệt: hệ thống đường dẫn, cầu gỗ, bến tàu và dịch vụ du lịch tạo thêm việc làm, giúp nhiều hộ dân ven biển chuyển từ đánh bắt sang kinh doanh dịch vụ. Cánh đồng quạt gió ở đây là minh chứng sống động cho xu hướng du lịch xanh, nơi khai thác năng lượng tái tạo song song với phát triển du lịch thân thiện môi trường được xem là hướng đi tất yếu.
Điện gió và cam kết năng lượng sạch của Đông Nam Á: từ cú sốc nắng nóng đến chiến lược dài hạn
Sự trỗi dậy của điện gió Đông Nam Á không diễn ra trong khoảng trống. Sau các mùa hè nắng nóng kéo dài và áp lực thiếu điện tại miền Bắc, yêu cầu đa dạng hóa cơ cấu nguồn, mở rộng liên kết khu vực và tăng khả năng bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Đồng thời, các quy hoạch điện mới được phê duyệt, nhấn mạnh việc đầu tư nguồn điện ở nước ngoài, phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng mới như nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tương lai. Trong bối cảnh đó, Savan 1 được đánh giá là dấu mốc của giai đoạn chuyển dịch: phát triển các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn bên ngoài lãnh thổ để tham gia vào hành lang năng lượng xanh hình thành giữa Việt Nam và khu vực. Cánh đồng quạt gió Bạc Liêu lại là minh chứng rõ ràng cho xu hướng du lịch xanh – du lịch bền vững trong thời kỳ biến đổi khí hậu, nơi năng lượng tái tạo song hành với phát triển cộng đồng. Những tua bin dự kiến sẽ còn quay đến tận 2050, gần trọn hành trình hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Câu hỏi không còn là “có nên phát triển điện gió?”, mà là “làm thế nào để điện gió trở thành trụ cột của chiến lược năng lượng sạch Đông Nam Á?”.
