Đưa phát hiện sớm đến gần người bệnh
Tầm soát đái tháo đường là hoạt động kiểm tra sức khỏe nhằm nhận diện bệnh và các nguy cơ biến chứng, giúp người dân được tư vấn, theo dõi và can thiệp sớm thay vì chờ triệu chứng xuất hiện. Ngày 24/10, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu phối hợp Boehringer Ingelheim (Đức), Sở Y tế TP.HCM và các đơn vị y tế tổ chức chương trình “Hành trình sức khỏe - Bảo vệ tim mạch, thận, chuyển hóa cho người đái tháo đường” tại phường Chánh Phú Hòa, đưa hoạt động tầm soát và tư vấn đến gần 1.200 người dân.
Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô, mà là hướng tiếp cận: kiểm tra nguy cơ ngay tại cộng đồng, nơi người bệnh có thể được đánh giá và nghe tư vấn trước khi biến chứng tiến triển. Chương trình tập trung vào bệnh thận mạn cùng các vấn đề tim mạch, thận và chuyển hóa ở người mắc đái tháo đường và nhóm nguy cơ cao. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm, bởi quản lý bệnh không thể chỉ dừng ở chỉ số đường huyết.
Bệnh thận mạn thường bị phát hiện muộn
Khoảng trống lớn nhất trong chăm sóc người bệnh là phát hiện và theo dõi chưa liên tục. TS.BSCKII. Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng ban đầu không rõ; trong khi nhận thức về biến chứng tiểu đường còn hạn chế và hoạt động quản lý tại cộng đồng vẫn thiên về điều trị.
Quy mô vấn đề khiến việc chờ có triệu chứng trở thành một canh bạc không đáng có: Việt Nam có hơn 8,7 triệu người mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 12,8% dân số, nhưng chỉ 4,5–15,5% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 3. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới, khoảng 20–40% người mắc đái tháo đường có thể phát triển biến chứng thận, trong đó có bệnh thận mạn tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối. Những con số ấy cho thấy tầm soát cần trở thành một phần của chăm sóc định kỳ, nhất là với người đồng thời mắc tăng huyết áp.
Kiểm tra, tư vấn và hướng dẫn phòng ngừa
Tại chương trình, người dân được kiểm tra sức khỏe tổng quát, đánh giá các yếu tố nguy cơ tim mạch, thận và rối loạn chuyển hóa, đồng thời được bác sĩ tư vấn và cấp phát thuốc miễn phí. Đội ngũ y tế cũng chia sẻ kiến thức nhận diện nguy cơ, hướng dẫn dinh dưỡng, vận động và chăm sóc sức khỏe theo hướng khoa học. Với người tham gia, giá trị thiết thực nằm ở cơ hội trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế và hiểu bước tiếp theo cần làm, thay vì chỉ nhận một kết quả kiểm tra.
Tuy vậy, một buổi tầm soát không thể thay thế việc theo dõi lâu dài hay chẩn đoán của bác sĩ. Phát hiện dấu hiệu nguy cơ chỉ hữu ích khi người dân tiếp tục kiểm tra theo hướng dẫn và được kết nối với chăm sóc phù hợp. Với người mắc đái tháo đường, đánh giá toàn diện cần tính đến nguy cơ tim mạch, suy tim và bệnh thận mạn, thay vì chỉ tập trung vào kiểm soát đường huyết.
Thước đo thành công là sự tiếp nối
Chương trình có ý nghĩa khi mở rộng được cách chăm sóc chủ động: nhận diện nguy cơ, phát hiện sớm rồi quản lý liên tục ngay từ cộng đồng. Theo kế hoạch được nêu, Long Châu và Boehringer Ingelheim sẽ tiếp tục đồng hành trong các hoạt động vì cộng đồng, hướng tới chuyển từ điều trị khi bệnh đã biểu hiện sang phát hiện sớm và quản lý chủ động. Các đơn vị cũng cho biết sẽ nhân rộng chương trình tại nhiều địa phương, với mục tiêu tăng cơ hội chẩn đoán kịp thời và khuyến khích kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Gần 1.200 lượt tiếp cận là khởi đầu đáng ghi nhận, nhưng không nên là đích đến. Để giảm gánh nặng biến chứng tiểu đường, tầm soát phải được nối với theo dõi và chăm sóc bền bỉ. Khi người bệnh hiểu nguy cơ tim mạch, biết bệnh thận mạn có thể âm thầm tiến triển và chủ động tái khám, một hoạt động cộng đồng mới tạo ra thay đổi thực chất.
