Đưa pháp luật từ lớp học vào đời sống
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quy định, nhận biết rủi ro và hình thành cách ứng xử có trách nhiệm trong những tình huống thường gặp ở lớp học, gia đình và cộng đồng. Vì vậy, pháp luật sẽ có ý nghĩa hơn khi được dạy bằng câu chuyện các em có thể hình dung và thực hành, thay vì chỉ ghi nhớ điều khoản.
Ngày 7/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức chương trình hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 tại Trường Tiểu học và THCS Chu Văn An, phường Tây Hồ, kết hợp hội thi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh năm học 2026–2027. Chương trình diễn ra trước Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, dịp kỷ niệm 80 năm Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên. Điểm đáng chú ý không chỉ là thông điệp về việc chấp hành quy định, mà còn là cách biến thông điệp ấy thành hoạt động để học sinh tham gia.
Tình huống thực tế làm bài học dễ nhớ
Cuộc thi có bốn đội đại diện các cụm trường trung học phổ thông số 1, 2, 3 và 4. Các phần thi gồm chào hỏi với chủ đề “Dấu ấn học đường” và sân khấu hóa những câu chuyện pháp luật. Thay vì chỉ đọc lại kiến thức, các đội thể hiện cách xử lý tình huống về phòng cháy, chữa cháy, phòng chống ma túy, an toàn giao thông và ứng xử trên không gian mạng.
Cách tổ chức này khiến việc học sinh tìm hiểu luật trở nên gần với lựa chọn hằng ngày: đi đúng phần đường, đội mũ bảo hiểm, tránh thuốc lá điện tử, ứng xử có trách nhiệm trên mạng và biết phòng tránh nguy cơ cháy nổ. Khi phải nhập vai, giải thích và xử lý một tình huống, học sinh có cơ hội kết nối quy định với hậu quả thực tế. Đó là hướng tuyên truyền sinh động, có sức gợi nhớ hơn một bài học chỉ dừng ở việc truyền đạt khái niệm.
Kết thúc hội thi, Trường THPT Phan Đình Phùng, thuộc cụm THPT số 1, giành giải Nhất. Kết quả ghi nhận nỗ lực của đội thi, đồng thời cho thấy sân chơi có thể khuyến khích học sinh trình bày hiểu biết và vận dụng kiến thức pháp luật.
Pháp luật cần hiện diện trong sinh hoạt mỗi ngày
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh giáo dục pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên, cần có mặt trong giờ học, hoạt động ngoại khóa và sinh hoạt hằng ngày tại nhà trường. Nhận định này đúng với mục tiêu lâu dài: một cuộc thi có thể tạo hứng thú, nhưng thói quen tuân thủ chỉ hình thành khi học sinh gặp những bài học tương tự trong nhiều hoàn cảnh.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chu Văn An Vũ Hạnh Nguyên đề xuất đưa vào bài giảng những vấn đề sát với đời sống học đường như giao thông, ma túy, thuốc lá điện tử, bạo lực học đường, phòng cháy chữa cháy và an toàn trên môi trường mạng. Cách tiếp cận ấy đặt pháp luật trong trường học vào đúng vị trí: không phải nội dung xa rời học sinh, mà là công cụ giúp các em nhận diện nguy cơ, bảo vệ bản thân và tôn trọng quyền của người khác.
Vai trò nêu gương của người lớn cũng không thể thiếu. Hành vi ứng xử và chấp hành quy định của thầy cô, cán bộ quản lý có thể trở thành bài học trực quan; song song, các trường có thể làm mới cách truyền đạt bằng hình ảnh, video ngắn, podcast và công cụ số để phù hợp với học sinh.
Từ một hội thi đến nếp sống có trách nhiệm
Chương trình tại Chu Văn An cho thấy hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật có thể vượt khỏi khuôn khổ nghi thức khi đặt học sinh vào trung tâm và gắn kiến thức với tình huống cụ thể. Cuộc thi với bốn đội, các màn sân khấu hóa và chủ đề gần gũi đã tạo cơ hội để các em vừa thể hiện hiểu biết, vừa tập cách đưa ra lựa chọn an toàn.
Giá trị của giáo dục pháp luật không nằm ở việc học sinh nhớ được bao nhiêu điều khoản trong một ngày, mà ở việc các em biết áp dụng điều đã học khi tham gia giao thông, giao tiếp trên mạng hay đối mặt với nguy cơ trong trường học. Muốn vậy, tuyên truyền cần được duy trì đều đặn và đi cùng hành động gương mẫu của người lớn.
Thông điệp sau chương trình vì thế khá rõ: khi pháp luật được giải thích bằng ngôn ngữ đời sống và thực hành qua tình huống, học sinh có thêm cơ hội biến hiểu biết thành thói quen. Đây là hướng đi đáng duy trì để xây dựng trường học và cộng đồng an toàn, văn minh.
