Từ đề nghị mở cửa thịt bò đến bài toán cân bằng lợi ích
Đàm phán thịt bò Uruguay Việt Nam là quá trình hai nước thương lượng mở cửa thị trường thịt bò Uruguay vào Việt Nam đồng thời tìm cách gắn kết với các lĩnh vực nông sản khác như trái cây, thủy sản, nhằm xây dựng quan hệ hợp tác thương mại Uruguay theo hướng cân bằng hơn về lợi ích và dòng chảy nông sản hai chiều. Ngày 18/8, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đã tiếp và làm việc với Thứ trưởng Matías Carámbula, đại diện Bộ Chăn nuôi, Nông nghiệp và Thủy sản Uruguay, cùng đoàn công tác. Cuộc gặp không chỉ là một lịch làm việc thông thường, mà là dấu mốc cho thấy Uruguay chuyển từ mong muốn chung sang một đề nghị cụ thể: ưu tiên mở cửa thị trường thịt bò sống và các sản phẩm từ bò vào Việt Nam. Vấn đề đặt ra là Việt Nam cần nắm cơ hội tiếp cận nguồn thịt bò chất lượng cao, nhưng không đánh đổi an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm cũng như sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi nội địa.
Vì sao Uruguay đẩy mạnh đàm phán thịt bò lúc này?
Uruguay chọn thời điểm này để thúc đẩy mở cửa thị trường thịt bò vì bối cảnh chính trị – thương mại đang thuận lợi. Trước cuộc làm việc tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hai bên vừa kết thúc Kỳ họp lần thứ IV Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, được Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đánh giá là cơ chế quan trọng để xác định định hướng thúc đẩy hợp tác. Khi các kênh đối thoại đã được kích hoạt, Uruguay nhanh chóng tận dụng để đưa thịt bò – sản phẩm thế mạnh – lên thành ưu tiên đàm phán. Theo phát biểu của Thứ trưởng Matías Carámbula, nước này nhìn thấy tiềm năng rõ rệt trong việc mở rộng thương mại nông sản với Việt Nam, trước mắt tập trung vào nhóm sản phẩm thịt. Chiến lược của Uruguay khá rõ ràng: dùng thịt bò làm “mũi nhọn” tiếp cận thị trường châu Á đang tăng nhu cầu, đồng thời cam kết đóng vai trò cầu nối cho hàng nông sản Việt Nam vào Mỹ Latinh. Đây là cách tiếp cận mang tính “đổi lợi ích lấy lợi ích”, nếu Việt Nam biết khai thác.
Cách Việt Nam tiếp cận đề nghị mở cửa thị trường thịt bò
Điểm đáng chú ý là Việt Nam không vội vàng chấp nhận đề nghị mở cửa thị trường thịt bò Uruguay, mà kiên định quy trình đánh giá nguy cơ nhập khẩu. Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cho biết ông đã giao các cơ quan chuyên môn rà soát hồ sơ, tài liệu do phía Uruguay cung cấp; việc xem xét mở cửa thị trường được thực hiện trên cơ sở khoa học, tuân thủ quy định về an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cách tiếp cận này thể hiện một thông điệp rõ ràng: Việt Nam sẵn sàng đón thêm nguồn cung thịt bò chất lượng, nhưng sẽ chỉ làm nếu lợi ích sức khỏe cộng đồng và an ninh dịch bệnh được bảo đảm. Đồng thời, Việt Nam chủ động gắn đề nghị thịt bò với yêu cầu hỗ trợ nhập khẩu thủy sản Việt Nam và trái cây vào Uruguay, nhất là các sản phẩm thế mạnh như cá tra và nhuyễn thể. Nếu đàm phán thành công, chuyện mở cửa thị trường thịt bò sẽ không là “một chiều”, mà trở thành đòn bẩy tăng kim ngạch nông sản hai bên.
Tăng tốc Biên bản ghi nhớ thủy sản: điểm cân bằng cần thiết
Song song với thịt bò, hai bên đã nhất trí đẩy nhanh đàm phán Bản ghi nhớ hợp tác thủy sản – một mảnh ghép quan trọng để tránh việc quan hệ thương mại nghiêng quá mạnh về một phía. Trong cuộc làm việc, Việt Nam và Uruguay thống nhất tiếp tục trao đổi, cử đầu mối phối hợp để sớm hoàn thiện dự thảo Bản ghi nhớ, tạo khuôn khổ thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực thủy sản. Về bản chất, đây là động thái mà Việt Nam dùng để bảo đảm rằng nếu mở cửa thịt bò Uruguay, thì nhập khẩu thủy sản Việt Nam, đặc biệt là cá tra và nhuyễn thể – những mặt hàng đã được Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh – sẽ được đặt lên bàn ở mức ưu tiên tương đương. Quan điểm hợp lý là không để đàm phán thịt bò tách rời khỏi chiến lược tổng thể về nông sản. Biên bản ghi nhớ thủy sản càng hoàn thiện nhanh, càng tạo thế đàm phán tốt hơn cho doanh nghiệp Việt Nam.
Triển vọng hợp tác thương mại Uruguay và dư địa mở rộng hai chiều
Ở tầng sâu hơn, câu chuyện thịt bò Uruguay Việt Nam chỉ là bước khởi đầu trong một giai đoạn hợp tác thương mại Uruguay mới với Việt Nam. Cuộc làm việc diễn ra đúng lúc hai nước đang tăng cường các cơ chế hợp tác kinh tế, thương mại, mở ra dư địa trao đổi nông sản và tạo điều kiện tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp hai bên. Hơn thế, triển vọng còn gắn với các đàm phán cấp cao hơn như Hiệp định Thương mại tự do giữa MERCOSUR và Việt Nam, cùng tiến trình Uruguay tham gia CPTPP. Nếu các hiệp định này tiến triển thuận lợi, thịt bò, trái cây và thủy sản chỉ là những nhóm hàng đầu tiên được hưởng lợi từ thuế quan và quy tắc xuất xứ thuận lợi hơn. Vấn đề không nằm ở việc có mở cửa thị trường thịt bò hay không, mà là mở trong thế trận nào: một thế trận đặt an toàn lên trên, gắn thịt với thủy sản, và dùng các khuôn khổ FTA để đảm bảo rằng quan hệ thương mại nông sản hai chiều phát triển cân bằng, bền vững.
