Từ Kỳ họp tại Hà Nội đến tham vọng kết nối MERCOSUR
Kỳ họp lần IV Ủy ban Hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam – Uruguay là cuộc họp cấp cao giữa hai nước nhằm rà soát hợp tác hiện có, thống nhất mở rộng thương mại song phương, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản, và đặt nền tảng cho việc đàm phán Hiệp định MERCOSUR như một bước đi chiến lược để gắn kết ASEAN với thị trường chung Nam Mỹ. Ngày 18/8/2026 tại Hà Nội, cuộc họp được đồng chủ trì bởi Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Phan Thị Thắng và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Uruguay Valeria Csukasi, với sự tham dự của nhiều bộ, ngành hai nước, cho thấy quyết tâm chính trị rõ rệt trong việc nâng cấp hợp tác kinh tế hai nước. Việc ký Biên bản Kỳ họp và trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Xúc tiến Thương mại và Uruguay XXI đã biến các tuyên bố chính trị thành khuôn khổ hành động cụ thể, thay vì chỉ dừng ở ý chí.
Việt Nam – Uruguay: cấu trúc thương mại bổ sung và cửa mở cho nông sản
Điểm đáng chú ý của quan hệ Việt Nam Uruguay thương mại là tính bổ sung rõ rệt trong cơ cấu hàng hóa, tạo ra chuỗi giá trị hai chiều cùng có lợi: Việt Nam cung ứng hàng công nghiệp, điện tử, tiêu dùng, còn Uruguay cung cấp nguyên liệu phục vụ sản xuất và xuất khẩu. Theo nhận định của Thứ trưởng Phan Thị Thắng, mức tăng trưởng kim ngạch ấn tượng cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn. Trong bối cảnh Uruguay đã trở thành một trong 10 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh, việc chú trọng xuất nhập khẩu nông sản mang ý nghĩa chiến lược: nông sản không chỉ là mặt hàng truyền thống mà còn là kênh để hai nước kiểm nghiệm mức độ mở cửa thị trường và khả năng chấp nhận tiêu chuẩn lẫn nhau. Hai đồng chủ tịch thống nhất tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa hàng hóa, hướng tới cân bằng cán cân xuất nhập khẩu – một mục tiêu đầy tham vọng nhưng hợp lý nếu nhìn vào cấu trúc bổ sung hiện nay.
Hiệp định MERCOSUR và bước chuyển từ song phương sang liên khu vực
Điểm nhấn mang tính dài hạn của Kỳ họp là cam kết thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại ưu đãi Việt Nam – MERCOSUR (Hiệp định MERCOSUR). Hai bên đánh giá cao tinh thần hợp tác, thiện chí và quyết tâm trong quá trình đàm phán, đồng thời nhấn mạnh nỗ lực để vòng đàm phán đầu tiên diễn ra thành công, tạo nền tảng cho các vòng tiếp theo. Đây là bước chuyển từ hợp tác song phương sang liên khu vực: Việt Nam không chỉ làm sâu thêm Hợp tác kinh tế hai nước, mà còn sử dụng Uruguay như một điểm trung chuyển chiến lược vào thị trường chung Nam Mỹ, trong khi Uruguay coi Việt Nam là cửa ngõ ASEAN. Việc gắn Hiệp định MERCOSUR với bài toán mở cửa thị trường nông sản cho thấy hai nước lựa chọn đánh vào lĩnh vực có sức chịu tác động chính trị thấp nhưng hiệu quả kinh tế cao, qua đó xây dựng lòng tin trước khi mở rộng sang các ngành công nghệ, dịch vụ, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo.
MOU Cục Xúc tiến Thương mại – Uruguay XXI: tăng lực cho doanh nghiệp
Nếu Kỳ họp là khuôn khổ chính sách, thì Bản ghi nhớ hợp tác chiến lược giữa Cục Xúc tiến Thương mại và Uruguay XXI chính là cánh tay thực thi, với thời hạn hợp tác ba năm hướng trực tiếp tới cộng đồng doanh nghiệp. MOU đặt mục tiêu củng cố quan hệ trên nền vị thế chiến lược: Việt Nam là cửa ngõ ASEAN, Uruguay là điểm trung chuyển của MERCOSUR. Nội dung hợp tác đi thẳng vào các nhu cầu thực tế: chia sẻ thông tin thị trường, hỗ trợ đoàn giao thương đa ngành, trợ giúp doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm, đồng tổ chức hội thảo, khóa đào tạo về đầu tư và chuyển giao công nghệ. Việc hai Thứ trưởng trao Bản ghi nhớ ngay trong khuôn khổ Kỳ họp gửi một thông điệp rõ ràng: doanh nghiệp không phải chờ đợi lâu để biến các cam kết về Việt Nam Uruguay thương mại thành cơ hội cụ thể, nhất là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông sản đang được ưu tiên mở cửa ở cả hai chiều.
Kế hoạch hành động và thách thức trong việc hiện thực hóa cơ hội
Hai bên nhất trí phối hợp chặt chẽ để xây dựng kế hoạch hành động cụ thể nhằm triển khai hiệu quả các nội dung đã thống nhất tại Kỳ họp – từ mở cửa thị trường nông sản, đa dạng hóa hàng hóa, đến cân bằng cán cân xuất nhập khẩu. Đây là bước đi cần thiết để tránh lặp lại tình trạng thỏa thuận chính trị đi trước, thực thi đi sau. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng thách thức: doanh nghiệp hai nước sẽ phải thích ứng với khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật, văn hóa kinh doanh, quy định hải quan và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, đặc biệt trong xuất nhập khẩu nông sản. Mặt tích cực là các nội dung hợp tác mới – nông nghiệp, hải quan, khoa học công nghệ, phần mềm, khai thác và chế biến gỗ, năng lượng tái tạo, đổi mới sáng tạo, văn hóa, thể thao, du lịch – đã được đưa vào bàn nghị sự, cho thấy tầm nhìn dài hạn. Nếu kế hoạch hành động được thiết kế sát thực tế doanh nghiệp, Việt Nam có cơ hội chuyển kết nối với MERCOSUR từ tiềm năng thành chuỗi giá trị cụ thể, thay vì chỉ là khẩu hiệu.
