Một trung tâm mới trong tầm nhìn dài hạn
Trung tâm hành chính Khánh Hòa là khu tập trung trụ sở cơ quan Đảng, HĐND, UBND và các sở, ngành, được quy hoạch đặt tại xã Cam Lâm vào năm 2050. Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, được Thủ tướng ban hành ngày 20/10 theo Quyết định số 2007. Đây không phải quyết định chuyển trụ sở ngay lập tức, mà là lựa chọn không gian cho một tỉnh muốn mở rộng vai trò kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ chất lượng cao và du lịch quốc tế. Khu hành chính dự kiến rộng khoảng 115 ha. Quy mô ấy cho thấy tham vọng tạo một đầu mối tập trung, nhưng quy hoạch chỉ có ý nghĩa khi đi cùng giao thông, dịch vụ công và hạ tầng đô thị đủ sức phục vụ người dân lẫn cán bộ.
Nha Trang vẫn là hạt nhân, không bị gạt khỏi bản đồ
Cách hiểu rằng dời trụ sở Cam Lâm đồng nghĩa Nha Trang mất vai trò trung tâm là sai. Quy hoạch đô thị Nha Trang vẫn xác định thành phố là trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, chính trị của tỉnh; đồng thời là đầu mối du lịch, thương mại – tài chính và dịch vụ hàng hải. Đô thị này dự kiến có diện tích khoảng 259,35 km², chưa tính phần lấn biển. Vì vậy, phương án hợp lý hơn là phân chia chức năng: Cam Lâm đón cụm cơ quan hành chính trong tương lai, còn Nha Trang tiếp tục là đô thị hạt nhân và trung tâm hoạt động kinh tế, văn hóa, du lịch. Mô hình đa cực chỉ thuyết phục nếu hai đô thị bổ trợ nhau, thay vì cạnh tranh ngân sách và đầu tư cho những chức năng trùng lặp.
Cam Lâm cần phát triển thành đô thị thực chất
Trung tâm hành chính sẽ không thể đứng riêng như một khu trụ sở biệt lập. Theo định hướng, đến năm 2040 Cam Lâm mở rộng về Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An, hướng tới đô thị loại II; diện tích dự kiến khoảng 561,49 km², dân số đến năm 2050 khoảng 830.000–840.000 người. Cam Lâm còn được định vị là đô thị sân bay thông minh, sáng tạo, có tầm vóc quốc gia và kết nối quốc tế. Bức tranh dân số toàn tỉnh cũng đặt ra yêu cầu lớn: hơn 2,7 triệu người vào năm 2030, khoảng 3,7–3,8 triệu năm 2040 và 5–5,1 triệu năm 2050. Những con số này củng cố lý do chọn một cực phát triển mới, nhưng cũng cảnh báo rằng đất đai, giao thông và dịch vụ đô thị phải theo kịp tốc độ tăng dân số.
Thước đo thành công là tiến độ và lợi ích người dân
Trong giai đoạn trước mắt, tỉnh tiếp tục duy trì trung tâm hành chính tại Nha Trang và chỉ đầu tư khu mới theo lộ trình phù hợp với nguồn lực cùng tiến độ hạ tầng. Cách làm theo từng bước là cần thiết: chuyển quá sớm có thể khiến người dân phải đi xa hơn khi kết nối chưa hoàn chỉnh; trì hoãn kéo dài lại làm suy giảm tính khả thi của quy hoạch. Thách thức nằm ở việc đồng bộ giao thông liên vùng, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công trước khi chuyển các cơ quan. Sau khi di dời, trụ sở cũ được ưu tiên chuyển thành không gian công cộng, dịch vụ, thương mại—một cơ hội đáng kể để Nha Trang có thêm không gian đô thị phục vụ cộng đồng. UBND tỉnh được giao công bố quy hoạch, lập kế hoạch cấp dưới và quản lý phát triển theo quy hoạch đã duyệt.
Kết luận: lựa chọn Cam Lâm có cơ sở trong chiến lược phát triển đa cực, nhưng không nên được xem là một cuộc chuyển địa điểm đơn thuần. Chỉ khi hạ tầng đi trước hoặc theo kịp, lịch trình chuyển đổi minh bạch và khu trụ sở cũ được tái sử dụng có lợi cho cộng đồng, phát triển Cam Lâm 2050 mới tạo thêm giá trị thay vì chỉ dịch chuyển bộ máy.
