Phí sàn thương mại điện tử là gì và vì sao giờ “ngốn” túi tiền người mua?
Phí sàn thương mại điện tử là toàn bộ các khoản mà người bán phải trả cho nền tảng khi giao dịch online, bao gồm phí giao dịch, hoa hồng, xử lý đơn, quảng cáo và chi phí tham gia khuyến mại; khi các khoản này tăng lên, chúng sẽ âm thầm được cộng vào giá hàng online khiến người mua phải trả nhiều hơn dù vẫn thấy tràn ngập mã giảm giá. Chi phí giao dịch, hoa hồng, quảng cáo, khuyến mại và xử lý đơn hàng ngày càng tạo áp lực lên người bán trên các sàn TMĐT. Khi biên lợi nhuận bị thu hẹp, nhiều nhà bán có xu hướng tăng giá, giảm ưu đãi hoặc chuyển sang kinh doanh các sản phẩm có giá trị cao hơn. Hết thời sàn trợ phí vận chuyển, người tiêu dùng sẽ phải trả bù khoản chi phí trước đây sàn đã bỏ ra.
Bên trong một đơn hàng online: phí chồng phí, lãi của ai?
Đằng sau một món hàng tưởng như “sale sốc” là cả chuỗi chi phí bán hàng online mà người mua không thấy. Một sản phẩm đến tay khách không chỉ bao gồm giá nhập và lợi nhuận, mà còn gánh phí hoa hồng nền tảng, phí giao dịch, chi phí đóng gói, quảng cáo, chương trình giảm giá, hoa hồng tiếp thị liên kết và nghĩa vụ thuế. Tại TikTok Shop, theo hướng dẫn cập nhật tháng 8/2026, phí giao dịch áp dụng từ ngày 9/5/2026 là 6% và nền tảng thu thêm 3.000 đồng phí xử lý đơn hàng cho mỗi đơn giao thành công. Với đơn hàng 30.000 đồng, khoản 3.000 đồng này tương đương 10% giá trị sản phẩm; nếu đơn 100.000 đồng, tỷ lệ còn 3%, còn đơn 300.000 đồng chỉ 1%. Điều đó có nghĩa mặt hàng giá càng thấp thì bị phí sàn “ăn” càng nhiều, buộc người bán phải nâng giá, ghép combo hoặc đặt mức mua tối thiểu để không lỗ.
Hoa hồng giao dịch online bào mòn biên lợi nhuận và đẩy giá gốc tăng
Khi phí sàn thương mại điện tử tăng, câu hỏi “ai chịu” chỉ có một đáp án dài hạn: người mua. Trên các nền tảng lớn, người bán phải đối diện nhiều nhóm phí như phí cố định, phí xử lý giao dịch và ngân sách cho chương trình khuyến mại, quảng cáo. Cần phân biệt giữa phí nền tảng bắt buộc và chi phí kinh doanh phát sinh như quảng cáo, tiếp thị liên kết, mã giảm giá người bán tự tài trợ hay đóng gói; dù vậy, nếu muốn duy trì hiển thị và cạnh tranh, họ buộc phải tính tất cả vào giá thành. Một phép tính minh họa cho thấy chỉ cần phí hoa hồng, phí giao dịch, thuế, quảng cáo và hỗ trợ khuyến mại cùng xuất hiện, tổng chi phí có thể vượt cả giá bán, khiến người bán lỗ thay vì có lãi. Để giữ lại khoảng 10.000 đồng tiền lãi trong kịch bản đó, giá bán phải tăng đáng kể so với mức ban đầu.
Giá hàng online tăng: dữ liệu cho thấy gì và vì sao khuyến mãi ngày càng “nhạt”?
Dữ liệu thị trường cho thấy cảm nhận “mua online không còn rẻ” của người tiêu dùng là có cơ sở. Theo Metric, sáu tháng đầu năm 2026, doanh số trên bốn sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 291.600 tỷ đồng, tăng 44,11%, trong khi sản lượng hàng hóa chỉ tăng 13,67%, đạt hơn 2,18 tỷ sản phẩm. Từ hai chỉ số này có thể thấy giá trị bình quân trên mỗi sản phẩm bán ra tăng nhanh hơn số lượng hàng hóa. Cùng một sản phẩm, giá trên sàn chưa chắc thấp hơn website chính hãng, nhà thuốc, siêu thị hoặc cửa hàng gần nhà. Việc các sàn giảm trợ giá, thu hẹp mã miễn phí vận chuyển hoặc thay đổi điều kiện khuyến mại khiến khoảng cách giữa mua online và mua tại cửa hàng không còn rõ rệt. Mua hàng trên các sàn thương mại điện tử đã không còn rẻ như trước.
Người mua nên làm gì khi khuyến mãi dày đặc nhưng giá cuối cùng vẫn cao?
Trong bối cảnh chi phí bán hàng online và phí nền tảng ngày càng cao, người mua không thể chỉ nhìn phần trăm giảm giá để quyết định. Với người tiêu dùng, cách mua sắm phù hợp hiện nay là đối chiếu giá cuối cùng sau khi cộng phí vận chuyển, áp mã giảm giá và kiểm tra điều kiện đổi trả. Cùng một sản phẩm, giá trên sàn có thể cao hơn mua trực tiếp ngay gần nhà, nơi không phải gánh hoa hồng giao dịch online và các khoản phí liên quan. Thực tế, phí nền tảng cũng chỉ là một phần của bức tranh chi phí; giá nguyên liệu, nhân công, bao bì, vận tải và kho bãi đều góp phần đẩy giá lên. Khi thương mại điện tử chuyển sang giai đoạn vận hành thực chất hơn, chi phí không biến mất mà được phân bổ giữa nền tảng, người bán và khách hàng. Muốn giữ ví tiền, người mua phải tỉnh táo so sánh nhiều kênh thay vì mặc định “online là rẻ”.
