Từ đối thoại xanh đến cơ hội đầu tư
Hợp tác kinh tế xanh Việt Nam – EU là quá trình kết nối doanh nghiệp, vốn, công nghệ và chính sách để xây dựng hoạt động sản xuất, thương mại ít phát thải hơn và các chuỗi giá trị bền vững. Đây không nên chỉ là khẩu hiệu ngoại giao: giá trị của hợp tác phải được đo bằng dự án, đối tác và năng lực sản xuất được hình thành.
Chiều 4/11/2026 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn EU tại Việt Nam, Hội đồng Kinh doanh EU – ASEAN và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế - Thương mại Việt Nam - EU, với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Diễn đàn tập trung kết nối doanh nghiệp, mở rộng đầu tư và thúc đẩy hợp tác trong công nghiệp xanh, chuyển đổi năng lượng, logistics, tài chính xanh và tạo thuận lợi thương mại.
Thời điểm này có ý nghĩa thực tế: chuỗi cung ứng toàn cầu đang điều chỉnh, trong khi yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn bền vững ngày càng định hình điều kiện kinh doanh. Doanh nghiệp Việt Nam cần vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị để đáp ứng yêu cầu đó; doanh nghiệp EU cần đối tác và mắt xích sản xuất đủ năng lực. Vì vậy, hợp tác Việt Nam EU có cơ sở để tạo lợi ích hai chiều, nhưng chỉ khi đối thoại chính sách được nối với những dự án có đầu mối và lộ trình rõ ràng.
Quy mô thương mại hiện có cho thấy dư địa đáng kể: theo Eurostat, năm 2025 EU nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam tăng 16% so với năm trước. Đây là tín hiệu thuận lợi, nhưng không thay thế được việc đầu tư nâng chuẩn sản xuất và tạo thêm giá trị trong nước.
Hải Phòng đặt cược vào cảng, logistics và công nghệ
Hải Phòng đang đưa ra lời mời đầu tư có trọng tâm thay vì quảng bá chung chung: gắn lợi thế cảng biển với logistics xanh và công nghiệp công nghệ cao. Thành phố kêu gọi hoàn thiện các bến tiếp theo tại cảng Lạch Huyện, phát triển cảng Nam Đồ Sơn và các trung tâm logistics thế hệ mới. Công nghệ quản lý cảng hiện đại được kỳ vọng giúp giảm chi phí, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát phát thải.
Đây là hướng đi có logic kinh tế. Cảng và hậu cần hiệu quả có thể nối sản xuất với xuất khẩu, còn hạ tầng logistics ít phát thải giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với yêu cầu môi trường. Thành phố cũng muốn thu hút dự án điện tử, linh kiện ô tô, bán dẫn, tự động hóa và vật liệu mới, đồng thời tăng liên kết giữa nhà đầu tư EU với nhà cung ứng địa phương thông qua đơn hàng cụ thể, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.
Lợi thế kết nối gồm cao tốc, sân bay quốc tế Cát Bi và cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện. Tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đang được triển khai, phấn đấu cơ bản hoàn thành chậm nhất vào năm 2030; nếu đúng tiến độ, tuyến này sẽ hỗ trợ vận tải đa phương thức và kết nối hành lang kinh tế Bắc Bộ với cảng biển.
Khu thương mại tự do Hải Phòng, quy mô khoảng 6.292 hecta theo cơ chế đặc thù, bổ sung một công cụ thu hút dự án ưu tiên. Tuy nhiên, ưu đãi chỉ tạo lợi thế ban đầu; chất lượng hạ tầng, thủ tục và khả năng tìm đối tác trong nước mới quyết định đầu tư doanh nghiệp EU có trở thành năng lực sản xuất lâu dài hay không.
Vai trò của diễn đàn: biến định hướng thành dự án
Giá trị lớn nhất của diễn đàn không nằm ở số lượng chủ đề được nêu, mà ở khả năng đưa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, địa phương và chủ đầu tư hạ tầng vào cùng một cuộc trao đổi. Các phiên thảo luận về tiêu chuẩn xanh, logistics và tài chính có thể giúp hai bên nhận diện điểm nghẽn; phần kết nối tiếp theo phải xác định dự án nào cần vốn, công nghệ hay nhà cung cấp cụ thể. Diễn đàn được kỳ vọng chuyển cơ hội hợp tác thành chương trình đầu tư, thương mại và chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao.
Đề xuất của Hải Phòng đi đúng hướng khi yêu cầu hỗ trợ kết nối theo từng lĩnh vực, từng dự án; tạo điều kiện cho doanh nghiệp châu Âu khảo sát địa phương và làm việc trực tiếp với cơ quan đầu mối, chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp trong nước. Các chương trình về tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý chất lượng, đo lường phát thải và truy xuất nguồn gốc cũng cần đi cùng hoạt động xúc tiến, bởi thiếu năng lực đáp ứng chuẩn có thể khiến nhà cung cấp địa phương đứng ngoài chuỗi.
Đối với doanh nghiệp và người lao động, đầu tư có chất lượng có thể mang lại công nghệ mới, quy trình sản xuất hiệu quả hơn và cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Hợp tác với đối tác châu Âu được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị, đồng thời cải thiện cách sử dụng tài nguyên và năng lượng.
Kết luận, kinh tế xanh Việt Nam cần những dự án đo đếm được hiệu quả môi trường và liên kết được với doanh nghiệp trong nước, chứ không chỉ những lời kêu gọi đầu tư. Hải Phòng có danh mục ưu tiên và lợi thế kết nối đáng chú ý; bước quyết định là biến các cuộc gặp tại diễn đàn thành khảo sát, thỏa thuận và dự án có tiến độ rõ ràng.
