Chuyến thăm mang tính biểu tượng của quan hệ Việt Nam Thái Lan
Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram, với lễ đón trọng thị tại Nhà Quốc hội do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và cuộc hội đàm song phương diễn ra trong không khí hữu nghị, là một bước đi ngoại giao chiến lược nhằm khẳng định chiều sâu của quan hệ Việt Nam Thái Lan và nâng cấp hợp tác quốc hội để phục vụ mục tiêu ổn định, thịnh vượng chung trong khu vực.
Điểm nổi bật của chuyến thăm nằm ở ý nghĩa thời điểm: nó diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, trong bối cảnh quan hệ đã được nâng lên Đối tác Chiến lược toàn diện. Thay vì chỉ là hoạt động lễ nghi, việc hai Chủ tịch Quốc hội dành thời gian hội đàm sau lễ đón cho thấy rõ mục tiêu chính trị: dùng hợp tác quốc hội như một "động cơ" mới để hiện thực hóa chương trình ngoại giao chiến lược đã thống nhất ở cấp chính phủ. Chính tại đây, quan hệ hữu nghị được dịch thành ưu tiên cụ thể về kinh tế, quốc phòng, kết nối hạ tầng và phối hợp khu vực.
Ngoại giao chiến lược: Quốc hội bước ra tuyến đầu
Chuyến hội đàm song phương lần này cho thấy ngoại giao chiến lược không còn là sân chơi riêng của cơ quan hành pháp, mà Quốc hội hai nước đang bước ra tuyến đầu. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Việc nhấn mạnh ưu tiên cao cho khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện với Thái Lan cho thấy Quốc hội được giao vai trò bảo đảm các cam kết đối ngoại không dừng ở văn bản mà đi vào luật pháp và giám sát.
Về phía Thái Lan, Sophon Zaram đánh giá quan hệ Việt Nam Thái Lan là hình mẫu tiêu biểu cho hợp tác hữu nghị, thúc đẩy ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực. Đây không phải lời xã giao; nó hàm ý hai bên muốn dùng cặp quan hệ này để chứng minh ASEAN có thể sản sinh những đối tác chiến lược thực chất, gắn kết cả chính phủ lẫn nghị viện. Khi hai Chủ tịch Quốc hội cùng nhận định quan hệ đang "phát triển hết sức tốt đẹp" sau khi nâng cấp khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện, thông điệp gửi ra bên ngoài là rõ ràng: hợp tác quốc hội đã trở thành một trụ cột của ngoại giao chiến lược, chứ không chỉ là phần phụ lễ tân.
Các ưu tiên hợp tác quốc hội: Từ xây dựng luật tới chuyển đổi số
Nếu chỉ nhìn vào nghi thức lễ đón, sẽ dễ bỏ qua điểm mới: hợp tác quốc hội được thiết kế như một chương trình hành động chi tiết. Hai bên không dừng ở việc duy trì trao đổi đoàn mà nhất trí triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác giữa Quốc hội hai nước và Bản ghi nhớ hợp tác giữa Văn phòng Quốc hội Việt Nam với Ban Thư ký Hạ viện Thái Lan. Điều đó cho thấy quan điểm chung: quan hệ nghị viện phải được "thể chế hóa" bằng các cơ chế ràng buộc, để việc chia sẻ kinh nghiệm không còn mang tính tự phát.
Danh mục nội dung hợp tác được mở rộng đáng kể: từ xây dựng pháp luật, giám sát tối cao đến chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu. Việc nhấn mạnh vai trò của Nhóm Nghị sĩ hữu nghị, Nhóm Nghị sĩ trẻ, Nhóm nữ Nghị sĩ cho thấy hai nước coi nhân tố thế hệ và giới là động lực đổi mới trong cơ quan lập pháp, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng các chính sách đã làm sẵn. Mục tiêu đặt ra là Quốc hội trở thành cơ quan chủ động hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và giám sát triển khai các thỏa thuận cấp cao trong giai đoạn 2026-2031. Đây là cách tiếp cận có tính phòng ngừa: dùng luật và giám sát để tránh khoảng cách giữa lời hứa ngoại giao và kết quả thực tế.
Ưu tiên kinh tế, chuỗi cung ứng và kết nối hạ tầng
Chuyến hội đàm song phương không chỉ bàn về quy trình nghị viện mà đi thẳng vào "ruột" của quan hệ Việt Nam Thái Lan: kinh tế và chuỗi cung ứng. Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững, phấn đấu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD. Cách đặt mục tiêu cụ thể cho thấy cả Hà Nội và Bangkok ý thức rõ: nếu quan hệ thương mại tiếp tục nghiêng mạnh về một phía, mọi tuyên bố về "hình mẫu hợp tác hữu nghị" sẽ khó thuyết phục.
Đáng chú ý, hai Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Chiến lược "Ba kết nối" nhằm tăng cường kết nối hạ tầng, logistics, doanh nghiệp và địa phương giữa hai nước. Trong bối cảnh khu vực đang cạnh tranh quyết liệt thu hút chuỗi cung ứng mới, quyết tâm dùng chính sách công – do Quốc hội phê chuẩn và giám sát – để hỗ trợ hạ tầng và logistics là bước đi có tính chiến lược. Nó cho thấy quan hệ Việt Nam Thái Lan không chỉ tìm kiếm lợi ích song phương, mà còn muốn định vị cặp quan hệ này như một "trục" kết nối tiểu vùng Mekong với phần còn lại của ASEAN, từ đó tăng sức đề kháng trước các cú sốc bên ngoài.
Ý nghĩa khu vực và hướng đi tiếp theo
Về mặt khu vực, việc hai Chủ tịch Quốc hội nhất trí phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn nghị viện đa phương như AIPA, IPU và trong ASEAN cho thấy chiến lược dùng kênh nghị viện để gia cố tiếng nói chung của khu vực. Các cơ chế này ngày càng được xem là không gian bổ trợ, nơi các nước Đông Nam Á có thể thử nghiệm sáng kiến hợp tác trước khi đưa vào bàn nghị sự ở cấp lãnh đạo. Khi quan hệ Việt Nam Thái Lan được cả hai bên mô tả là "hình mẫu" trong khu vực, thông điệp dành cho đối tác thứ ba là rõ ràng: đây là một trục ổn định mà họ có thể yên tâm gắn kết.
Về tương lai, lời mời Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm chính thức Thái Lan và cam kết sẽ thu xếp vào thời gian phù hợp cho thấy đây chỉ là bước đầu của một chuỗi hoạt động ngoại giao quốc hội nối tiếp. Nếu Chương trình hành động Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2026-2031 được triển khai đúng như các bên tuyên bố, hợp tác quốc hội sẽ trở thành "phòng thí nghiệm" cho các sáng kiến tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và kết nối chuỗi cung ứng. Kết luận rõ ràng là: trong cấu trúc an ninh – kinh tế Đông Nam Á đang biến động, việc hai cơ quan lập pháp chủ động chia sẻ trách nhiệm ngoại giao chiến lược là tín hiệu tích cực, và quan hệ Việt Nam Thái Lan có cơ hội tiếp tục giữ vai trò hình mẫu nếu các cam kết hôm nay được bám sát bằng hành động cụ thể ngày mai.
