Ngoại giao 50 năm: Quan hệ Việt Nam Thái Lan là gì và vì sao quan trọng?
Quan hệ Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ ngoại giao song phương được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, lợi ích chiến lược tương đồng và sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa nhân dân hai nước, qua nửa thế kỷ hợp tác đã phát triển thành khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện, bao trùm kinh tế, văn hóa, an ninh và các kết nối xã hội. Mốc ngoại giao 50 năm không chỉ là dịp kỷ niệm, mà là lời nhắc rằng hai nước đã chọn đi cùng nhau trong một khu vực biến động và cạnh tranh chiến lược gay gắt. Điều đáng nói là họ không chỉ đếm thành tựu bằng kim ngạch thương mại, mà bằng mức độ tin cậy, số lượng người dân qua lại, học tập, làm ăn và cùng chia sẻ di sản văn hóa chung.
Từ nền tảng chính trị đến đối tác chiến lược toàn diện
Nhìn lại nửa thế kỷ ngoại giao, điểm nổi bật nhất là quỹ đạo đi lên liên tục của hợp tác song phương, bất chấp bối cảnh khu vực và thế giới thay đổi nhanh và phức tạp. Đại sứ Phạm Việt Hùng nhấn mạnh đây là "hành trình được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, sự tương đồng về lợi ích và sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa nhân dân hai nước". Việc hai bên lựa chọn khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện không phải là nhãn hiệu mang tính lễ nghi, mà là sự thừa nhận rằng hợp tác đã vượt ra khỏi phạm vi ngoại giao thuần túy, sang kinh tế, an ninh, nghị viện, giáo dục, và cả phối hợp ở ASEAN. Những chuyến thăm cấp cao liên tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội Thái Lan trong năm kỷ niệm là dấu hiệu rõ ràng về quyết tâm đưa các thỏa thuận chiến lược vào thực chất.
Sức mạnh mềm: Di sản, văn hóa và cộng đồng người Thái gốc Việt
Nếu chỉ nhìn vào biểu đồ thương mại, ta sẽ bỏ lỡ câu chuyện sâu hơn của quan hệ Việt Nam Thái Lan: sức mạnh mềm được nuôi dưỡng từ di sản và giao lưu nhân dân. Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam nhấn mạnh hai nước chia sẻ nhiều điểm tương đồng về văn hóa, từ Phật giáo, nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn đến lễ hội và ẩm thực, cùng sở hữu nhiều di sản được UNESCO ghi danh. Trên thực tế, hơn 100.000 người Thái gốc Việt, các khu di tích và bảo tàng Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng như khu Phố Việt Nam tại Udon Thani đã tạo ra một mạng lưới xã hội đan cài, biến hợp tác song phương thành một trải nghiệm sống hàng ngày chứ không phải khẩu hiệu ngoại giao. Du khách từ Thái Lan đến Việt Nam bị thuyết phục bởi tính chân thực của di sản và sự thân thiện của người dân, cho thấy sức mạnh mềm không nằm trên giấy chứng nhận UNESCO mà trong cách cộng đồng tiếp tục gìn giữ và kể lại câu chuyện của mình.
Hợp tác song phương trước biến động khu vực và toàn cầu
Một quan hệ đối tác chiến lược chỉ có ý nghĩa nếu nó giúp hai nước xử lý các thách thức mới, chứ không phải hoài niệm quá khứ. Cạnh tranh giữa các nước lớn, biến động kinh tế toàn cầu, yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang đặt ra bài toán khó cho mọi quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam và Thái Lan chia sẻ tầm nhìn về hòa bình, an ninh và phát triển bền vững cho thấy họ có ý thức cùng nhau gìn giữ một không gian khu vực ổn định. Đồng thời, hai bên đã bắt đầu nói nhiều hơn về các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, năng lượng tái tạo và kết nối chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dựa vào thương mại hàng hóa truyền thống. Điều này buộc cấu trúc hợp tác song phương phải thích ứng, mở rộng từ các bộ ngành kinh tế sang mạng lưới viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các cơ chế điều phối chính sách dữ liệu, an ninh mạng.
Tương lai sau mốc 50 năm: Đặt con người ở trung tâm đối tác chiến lược
Sau 50 năm ngoại giao, câu hỏi không phải là "đã làm được gì", mà là "sẽ làm khác đi điều gì". Nếu tiếp tục xem thương mại là thước đo duy nhất, Việt Nam và Thái Lan sẽ đánh mất lợi thế lớn nhất: nền tảng xã hội dày và đa dạng. Đại sứ Phạm Việt Hùng cho rằng việc tiếp tục làm sâu sắc hợp tác giữa các địa phương, tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và đẩy mạnh giao lưu thế hệ trẻ sẽ tạo động lực lâu dài cho quan hệ song phương. Từ phía Thái Lan, kỳ vọng về thêm nhiều triển lãm chung, chương trình trao đổi bảo tàng, kết nối thiết chế văn hóa, đưa thanh niên, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương hai nước đến gần nhau hơn là lời nhắc rằng ngoại giao nhân dân không phải hoạt động phụ, mà là trụ cột. Nếu hai nước thật sự đặt con người ở trung tâm trong chương trình hành động đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn tới, quan hệ Việt Nam Thái Lan hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu hợp tác thành công trong ASEAN.
