Nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam - Thái Lan: Tin cậy để bước vào giai đoạn hợp tác mới

Nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam Thái Lan: Từ quyết định lịch sử đến đối tác toàn diện

Quan hệ Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia Đông Nam Á được chính thức thiết lập ngày 6/8/1976, trải qua 50 năm phát triển liên tục dựa trên tin cậy chính trị, lợi ích chiến lược tương đồng và sự gắn bó sâu sắc giữa nhân dân hai nước, hiện đã nâng tầm thành khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện. Kỷ niệm ngoại giao 50 năm không chỉ là dịp nhìn lại, mà còn là bài kiểm tra cho tầm nhìn hợp tác chiến lược trong bối cảnh khu vực biến động và yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh ngày càng cấp bách. Điểm đáng nói là mối quan hệ này không hình thành từ những tính toán lạnh lùng, mà từ những quyết định dũng cảm mang màu sắc rất cá nhân. Khi Bộ trưởng Ngoại giao Bhichai Rattakul và Bộ trưởng Nguyễn Duy Trinh ký hiệp định thiết lập quan hệ ngoại giao Thái Lan – Việt Nam tại Hà Nội ngày 6/8/1976, họ đã mở một cánh cửa mới cho hai xã hội vốn còn nhiều ngăn cách. Năm mươi năm sau, chúng ta đang hưởng lợi từ lựa chọn ấy và có trách nhiệm viết tiếp câu chuyện bằng những bước đi quyết đoán tương tự.

Hành trình dựng xây trên nền tảng tin cậy và lòng người

Nhìn lại nửa thế kỷ, điều làm nên bản sắc của quan hệ Việt Nam Thái Lan không phải là những tuyên bố khuôn mẫu, mà là nền tảng tin cậy được bồi đắp trong thử thách. Đại sứ Phạm Việt Hùng nhấn mạnh rằng nền tảng quan trọng nhất là "sự tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, cùng với những lợi ích chiến lược tương đồng và tình cảm gắn bó giữa nhân dân hai nước". Đó là cách ông giải thích vì sao khuôn khổ đối tác toàn diện ngày nay có thể đi vào thực chất, chứ không dừng ở khẩu hiệu. Tin cậy ấy có chiều sâu xã hội. Cộng đồng hơn 100.000 người Thái gốc Việt, các khu di tích và bảo tàng Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan, khu Phố Việt Nam ở Udon Thani, cùng dòng chảy doanh nghiệp, sinh viên, du khách hai chiều đã tạo ra một mạng lưới gắn bó mà không một thỏa thuận ngoại giao thuần túy nào có thể thay thế. Khi người dân nhìn nhau như láng giềng gần gũi thay vì đối tác xa lạ, hợp tác chiến lược mới có cơ hội bền vững.

Những con người viết tiếp câu chuyện từ trái tim

Nếu Bhichai Rattakul là người đặt nền móng bằng câu nói "Tôi đến đây tay không... điều duy nhất tôi có thể cho đi là tấm lòng của mình", thì con trai ông – Phó Giáo sư, Tiến sỹ Anatchai Rattakul – là một minh chứng sống cho việc ngoại giao không chỉ là việc của chính phủ. Trong căn phòng lưu đầy kỷ vật của người cha, ông kể lại cách mình tiếp bước thông qua hoạt động Hướng đạo, hỗ trợ Hướng đạo Việt Nam tái gia nhập Tổ chức Hướng đạo Thế giới năm 2019. Anatchai không nói về quan hệ hai nước bằng ngôn ngữ số liệu, mà bằng trải nghiệm của người từng làm thư ký trong những ngày đàm phán đầy khó khăn, rồi sau đó chứng kiến kiều bào vây quanh, cảm ơn cha mình trong các dịp Quốc khánh Việt Nam. Ông mong muốn ngày càng có nhiều trường dạy tiếng Việt tại Thái Lan và tiếng Thái tại Việt Nam, để thế hệ trẻ hai bên hiểu nhau từ ngôn ngữ đến văn hóa. Đó là cách một nhà khoa học, một người làm văn hóa biến đối tác toàn diện thành câu chuyện rất đời thường, rất người.

Quan hệ chiến lược bước vào giai đoạn tăng tốc

Một quan hệ chiến lược không thể tự xưng; nó phải được chứng minh bằng hành động chính trị nhất quán. Nhịp độ trao đổi đoàn cấp cao trong năm kỷ niệm là thông điệp rõ nhất: chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Thái Lan cuối tháng 5; tiếp đó là chuyến thăm của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul vào tháng 6; và chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram tới Việt Nam đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Những bước đi này cho thấy quyết tâm đưa khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện "đi vào thực chất". Theo Đại sứ Phạm Việt Hùng, dấu mốc 50 năm mở ra giai đoạn hợp tác mới với dư địa rất lớn trong các lĩnh vực kinh tế số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo và kết nối chuỗi cung ứng. Điều đó có nghĩa là nếu hai nước không nhanh chóng xây dựng các dự án chung ở những không gian mới này, lợi thế của một đối tác toàn diện sẽ bị lãng phí trong cuộc cạnh tranh khu vực ngày càng khốc liệt.

Tầm nhìn hợp tác 2026–2031: Từ khuôn khổ đến kết quả

Kỷ niệm ngoại giao 50 năm sẽ vô nghĩa nếu nó chỉ dừng ở các sự kiện lễ nghi. Điều đáng bàn là hai nước định làm gì tiếp theo. Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan đặt trọng tâm vào việc triển khai hiệu quả các thỏa thuận và nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao, cùng Chương trình hành động triển khai quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026–2031. Đây là lời nhắc rằng mọi khung khổ nếu không đi kèm chương trình cụ thể thì cũng chỉ là văn bản trên giấy. Theo định hướng được nêu, trọng tâm sẽ là ngoại giao kinh tế, Chiến lược “Ba kết nối”, hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương hai nước tăng cường hợp tác, đồng thời phát huy mạnh mẽ ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại và công tác với người Việt Nam ở nước ngoài. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến động kinh tế toàn cầu và yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đây là lựa chọn mang tính chủ động thay vì chờ đợi. Nếu làm tốt, quan hệ Việt Nam Thái Lan có thể trở thành một hình mẫu hợp tác thành công trong ASEAN chứ không chỉ là câu chuyện song phương.