Thông tư 81 là gì và thay đổi trọng tâm ở đâu?
Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT là điều lệ mới quy định tổ chức và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế hoàn toàn Thông tư 55/2011, nhằm giới hạn rõ vai trò, trách nhiệm và những điều bị cấm để phòng tránh lạm thu, can thiệp chuyên môn và xâm phạm quyền lợi học sinh. Điểm cốt lõi cần nhìn nhận thẳng: Ban đại diện cha mẹ không còn là “đầu mối tài chính” trong trường nữa, mà quay về đúng bản chất là cầu nối thông tin và hỗ trợ phi tài chính. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 81 ngày 28/9/2026, có hiệu lực từ 15/11/2026, thay đổi cơ chế bảo đảm hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hướng tách bạch quản lý tiền khỏi tổ chức này. Nếu phụ huynh vẫn nghĩ Ban đại diện là nơi thu hộ, chi hộ cho lớp, cho trường thì từ thời điểm này, cách hiểu đó đã chính thức lỗi thời.
Không còn chuyện Ban đại diện “giữ tiền hộ” phụ huynh
Thay đổi gây tranh luận mạnh nhất là quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ từ ngày 15/11. Trước đây, kinh phí hoạt động của Ban đại diện lớp hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện và nguồn tài trợ hợp pháp, rồi được trích lên Ban đại diện trường, lập kế hoạch thu – chi, quyết toán. Mô hình này tạo đất cho nhiều khoản “xã hội hóa” mập mờ, gây áp lực tài chính lên phụ huynh. Nay, Thông tư 81 chuyển sang cơ chế phụ huynh tự nguyện cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán thẳng cho tổ chức, cá nhân cung cấp, Ban đại diện không được đứng ra thu hay giữ tiền. Câu trích đáng ghi nhớ là: "Ban đại diện cha mẹ học sinh không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ". Nghĩa là mọi yêu cầu chuyển khoản cho trưởng ban, nộp tiền quỹ qua Ban đại diện sau 15/11 đều đi ngược điều lệ mới.
9 điều cấm: Rõ ràng để chấm dứt lạm quyền và lạm thu
Thông tư 81 liệt kê 9 nhóm hành vi Ban đại diện cha mẹ học sinh không được làm, và đây là “hàng rào pháp lý” phụ huynh cần thuộc lòng. Thứ nhất, ban không được can thiệp vào tổ chức bộ máy, quản trị, quản lý, điều hành và hoạt động chuyên môn, cũng như chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục, kiểm tra, đánh giá học sinh. Thứ hai, bị cấm đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ, mức bình quân, tối thiểu hay thời hạn hỗ trợ, đồng thời không được ép buộc, gây áp lực với phụ huynh. Thứ ba, không được sử dụng danh nghĩa Ban đại diện để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục, thu hay dùng tài trợ cho nhà trường, cũng như thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện. Ngoài ra, điều lệ mới cấm phân biệt đối xử vì việc tham gia hay không tham gia hỗ trợ, cấm thu thập và công khai trái luật dữ liệu cá nhân, cấm thành lập Ban đại diện liên trường hoặc ở cấp hành chính và mọi hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Nói thẳng, mọi hình thức “quỹ lớp bắt buộc”, “mức tối thiểu” hay “ban đại diện liên phường” đều không còn đất sống hợp pháp.
Cách hỗ trợ đúng luật và cơ chế phản ánh khi bị vi phạm
Thông tư 81 không phủ nhận trách nhiệm phụ huynh đồng hành với nhà trường, nhưng khẳng định việc hỗ trợ phải tự nguyện, minh bạch và không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh và phụ huynh. Khi Ban đại diện cần hỗ trợ cho hoạt động cụ thể thuộc nhiệm vụ, quyền của mình và đã đưa vào kế hoạch, ban phải thông tin công khai mục đích, nội dung, nhu cầu hỗ trợ và phương thức thực hiện. Phụ huynh sau đó có quyền lựa chọn: hoặc cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết, hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp. Nếu phát hiện vi phạm – như ép buộc đóng góp, thu tiền qua Ban đại diện, phân biệt đối xử vì không hỗ trợ – cha mẹ học sinh và Ban đại diện có quyền phản ánh, kiến nghị với cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Điều lệ yêu cầu cơ sở giáo dục thiết lập, công khai và duy trì kênh tiếp nhận phản ánh; người đứng đầu trường phải tổ chức đối thoại khi cần, không được gây bất lợi hoặc phân biệt đối xử với người phản ánh, đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân và đời sống riêng tư. Nói cách khác, phụ huynh không còn phải “chịu đựng cho yên chuyện” mà có cơ chế chính thức để bảo vệ mình.
Kết luận: Phụ huynh phải chủ động đọc điều lệ, không ký gửi niềm tin
Thông tư 81 về Ban đại diện cha mẹ là một bước chỉnh sửa mạnh tay vào thứ lâu nay được coi là “quỹ lớp, quỹ trường” do phụ huynh tự tổ chức. Từ 15/11, Ban đại diện không còn vai trò thu, giữ, chi tiền hỗ trợ; không được đặt ra mức đóng góp bắt buộc; không được đứng thay phụ huynh lấn sang quản trị, chuyên môn hay làm công cụ vận động tài trợ cho nhà trường. Điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa nếu chính phụ huynh hiểu rõ quy định mới học sinh liên quan đến Ban đại diện cha mẹ, dám nói “không” với các đề nghị trái điều lệ, và sử dụng kênh phản ánh khi gặp lạm thu hoặc lạm quyền. Trách nhiệm phụ huynh bây giờ không phải là đóng nhiều tiền, mà là đọc kỹ Thông tư 81, tham gia giám sát, bảo vệ quyền lợi con mình và yêu cầu nhà trường, Ban đại diện tuân thủ điều lệ đã được pháp luật ghi nhận.
