Phú Quốc du lịch đô thị: Bắc đảo bước vào thời kỳ quy hoạch không gian
Quy hoạch đô thị du lịch Rạch Vẹm – Gành Dầu là định hướng tổ chức lại không gian phía bắc đảo Phú Quốc, kết hợp khu đô thị ven biển, nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp, làng nghề truyền thống và khu bảo tồn sinh vật biển, nhằm hình thành mạng lưới điểm đến du lịch sinh thái Phú Quốc gắn với không gian công cộng và hệ sinh thái tự nhiên lâu dài. Điểm đáng chú ý ở đồ án này là Phú Quốc không phát triển các khu resort biệt lập, mà xây dựng một tổng thể đô thị du lịch hỗn hợp với quy mô hơn 550ha, trải dài từ Rạch Vẹm đến Gành Dầu. Đây không chỉ là câu chuyện thêm vài khu nghỉ dưỡng, mà là bước chuyển rõ rệt sang mô hình Phú Quốc du lịch đô thị: dịch vụ, nhà ở, không gian biển và rừng đặc dụng được quy hoạch đồng bộ, hướng đến cộng đồng cư dân lẫn du khách. Nếu tận dụng đúng, phía bắc đảo có thể trở thành “cửa ngõ sinh thái” cân bằng cho một Phú Quốc đang phát triển nóng ở phía nam.
Rạch Vẹm quy hoạch: 320,6ha đô thị du lịch hỗn hợp phục vụ 12.000 người
Khu vực Rạch Vẹm được UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 với diện tích khoảng 320,6ha, định hướng thành khu đô thị du lịch hỗn hợp, nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp và khu bảo tồn sinh vật biển. Sau khi hoàn thành, khu vực này dự kiến phục vụ khoảng 12.000 người, gồm 6.000 cư dân và 6.000 khách du lịch, khách tham quan, nhân viên phục vụ cùng các đối tượng khác. Trong tổng diện tích, khu đô thị du lịch chiếm 250,8ha, còn khu du lịch riêng khoảng 69,8ha. Đất dân dụng 106,25ha với nhóm nhà ở 77,5ha, phần còn lại là đất dịch vụ – hậu cần cảng, giáo dục, thương mại – dịch vụ, công viên cây xanh, quảng trường, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật. Một số ô đất hỗn hợp thương mại – dịch vụ có tầng cao tối đa 45 tầng, báo hiệu một nhịp đô thị hóa mạnh mẽ nếu dự án đi vào giai đoạn xây dựng. Vấn đề không phải là chiều cao tòa nhà, mà là cách thiết kế để các khối cao tầng vẫn giữ được tầm nhìn biển, không “nuốt chửng” làng chài và cảnh quan tự nhiên vốn là linh hồn của Rạch Vẹm.
Tiện ích, hạ tầng và không gian công cộng ven biển Rạch Vẹm
Về cấu trúc tiện ích, Rạch Vẹm được chia thành ba không gian chính: khu đô thị du lịch hỗn hợp và khu dân cư chỉnh trang; khu du lịch ven biển phía bắc; khu nông nghiệp công nghệ cao phía nam. Khu du lịch phía bắc tận dụng bãi biển, cát trắng và cảnh quan tự nhiên để phát triển resort ven biển, biệt thự sinh thái, không gian nghỉ dưỡng công cộng thay vì một dải khách sạn kín bưng. Phía nam dành khoảng 26,6ha cho nông nghiệp công nghệ cao, nghiên cứu sinh học và nuôi trồng thủy sản, cùng 43,08ha đất giáo dục – kỹ thuật nông nghiệp và nghiên cứu sinh học công nghệ cao. Theo quy hoạch, hệ thống giao thông kết nối với đường ĐT.974 (Suối Cái – Gành Dầu) và tuyến Rạch Vẹm – Rạch Tràm – Bãi Thơm, kết hợp mạng lưới xe buýt chính và giao thông thủy công cộng. Điều này cho thấy định hướng đô thị không chỉ nghĩ đến khách lưu trú dài ngày, mà hướng tới khả năng tiếp cận dễ dàng cho cư dân đảo và khách tham quan trong ngày. Nếu các tuyến đường ven biển và lối đi bộ được thiết kế mở, Rạch Vẹm có thể trở thành một khu đô thị ven biển hiếm hoi mà người dân vẫn “chạm được” vào biển, thay vì bị chặn bởi hàng rào resort.
Gành Dầu phát triển: 230,28ha gắn biển, rừng đặc dụng và không gian bến tàu
Song song với Rạch Vẹm, khu vực Gành Dầu rộng khoảng 230,28ha cũng được phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000, thuộc cùng phân khu 10 của đặc khu Phú Quốc, với ranh giới phía bắc, tây giáp biển, rừng đặc dụng và đất quốc phòng, phía đông và nam giáp rừng đặc dụng. Khác với Rạch Vẹm còn hoang sơ và gắn với làng chài, Gành Dầu đã hình thành khu dân cư, bến tàu và hoạt động du lịch, nên quy hoạch ở đây mang tính “điều chỉnh và nâng cấp” nhiều hơn là mở mới. Điểm tích cực là cả hai đồ án đều nhấn mạnh việc khai thác cảnh quan biển gắn với không gian công cộng và bảo tồn tự nhiên, trong bối cảnh phía bắc Phú Quốc còn quỹ đất và hệ sinh thái ven biển tương đối lớn. Việc kết nối Gành Dầu với tuyến Gành Dầu – Cửa Cạn và mạng lưới đường khu vực giúp tạo một chuỗi điểm đến liên hoàn với Rạch Vẹm, Bãi Thơm, Cửa Cạn, thay vì những “ốc đảo” du lịch riêng lẻ. Nếu triển khai đúng, Gành Dầu có thể trở thành nút trung chuyển du lịch biển – rừng và văn hóa làng chài, thay cho hình ảnh một bến tàu khai thác đơn lẻ như trước.
Timeline, pháp lý và câu hỏi mở cho tương lai Phú Quốc
Cả hai đồ án quy hoạch Rạch Vẹm và Gành Dầu đều được xác định theo hai giai đoạn: ngắn hạn đến năm 2030 và dài hạn đến năm 2040. Đây mới là bước khởi đầu về mặt không gian và chức năng; mọi dự án cụ thể sau đó vẫn phải làm đầy đủ thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản, môi trường, lâm nghiệp, quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực liên quan. Nói cách khác, quy hoạch là “khung xương”, không phải giấy thông hành cho mọi công trình ven biển. Nhìn rộng hơn, Phú Quốc hiện nay đang định hình không gian du lịch theo hướng kết hợp đô thị, nghỉ dưỡng, dịch vụ, không gian công cộng và bảo tồn tự nhiên. Việc phát triển hai khu vực Rạch Vẹm và Gành Dầu hơn 550ha phù hợp với xu thế Phú Quốc du lịch đô thị, song cũng đặt ra câu hỏi: liệu các nhà đầu tư có tôn trọng hệ sinh thái biển – rừng và làng nghề hay không, hay quy hoạch lại trở thành “câu chữ đẹp” trên giấy. Tương lai phía bắc đảo sẽ phụ thuộc vào cách địa phương quản lý từng dự án, mức độ tham gia của cộng đồng, và việc biến những hành lang xanh, không gian công cộng ven biển thành thực tế chứ không chỉ là đường vẽ trên bản đồ.
