Bồi thường đất metro Bến Thành - Cần Giờ là gì và vì sao gây chú ý?
Bồi thường đất metro Bến Thành - Cần Giờ là chính sách thu hồi, định giá và chi trả quyền sử dụng đất cho người dân bị ảnh hưởng bởi tuyến đường sắt đô thị nối trung tâm thành phố với Cần Giờ, bao gồm cả hỗ trợ và tái định cư nhằm phục vụ mục tiêu xây dựng hạ tầng giao thông công cộng hiện đại và kết nối khu vực ven biển. Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ tại xã Nhà Bè hiện đang lấy ý kiến người dân về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ở đây, điểm gây chú ý không chỉ là quy mô thu hồi hơn 44.000m2 đất, mà còn là mức giá bồi thường cao nhất lên tới hơn 61 triệu đồng/m2 trên đường Nguyễn Bình. Điều đó lập tức đặt ra câu hỏi: mức bồi thường đất metro này là “thắng lợi” cho cư dân hay là bước khởi đầu của một loạt áp lực mới về sinh kế, chỗ ở và chênh lệch lợi ích trong giải phóng mặt bằng TPHCM?
Từ 31,2 đến 61 triệu đồng/m2: Khoảng cách giá và khoảng cách cơ hội
Theo dự thảo, tuyến metro Bến Thành Cần Giờ qua Nhà Bè có mức bồi thường đất phi nông nghiệp rất chênh lệch: cao nhất là hơn 61 triệu đồng/m2 cho đất ở vị trí 1 trên đường Nguyễn Bình, đoạn từ Huỳnh Tấn Phát đến cầu Mương Chuối. Ở chiều ngược lại, mức thấp nhất hơn 31,2 triệu đồng/m2 áp dụng cho đất ở không có đường vào, phải đi nhờ qua đất người khác, với độ sâu trên 100m trên đường Huỳnh Tấn Phát. Đây là khoảng chênh gần gấp đôi, phản ánh rõ cách phân tầng giá trị đất theo vị trí, hạ tầng tiếp cận và khả năng sinh lợi. Về nguyên tắc, bồi thường về đất được thực hiện bằng giao đất cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất thì chi trả bằng tiền theo giá cụ thể tại thời điểm phê duyệt phương án. Cách tiếp cận này có vẻ “công thức”, nhưng với cư dân, mỗi con số là quyết định tương lai: người gần trục đường chính hưởng lợi lớn, trong khi những hộ nằm sâu, không mặt tiền chỉ nhận một khoản bù đắp hạn chế hơn nhiều.
44.000m2 đất, gần 1.000 tỷ đồng: Người dân được gì, mất gì?
Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để phục vụ tuyến metro Bến Thành - Cần Giờ tại xã Nhà Bè có tổng diện tích thực hiện hơn 285ha, với 113–114 trường hợp bị ảnh hưởng và diện tích thu hồi hơn 44.000–48.038m2. Tổng chi phí bồi thường, hỗ trợ qua địa bàn Nhà Bè ước hơn 991 tỷ đồng, trong tổng ngân sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư toàn dự án khoảng 9.834 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Về lý thuyết, đây là khoản chi “khủng” để bảo đảm quyền lợi người dân trong một dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, tuyến metro dài khoảng 53,8km, nối từ ga Bến Thành đến Depot Cần Giờ. Tuy nhiên, lợi ích không phân bổ đồng đều. Những hộ có đất ở vị trí đẹp được bồi thường cao, có thể tái đầu tư hoặc cải thiện chỗ ở. Ngược lại, nông dân với đất trồng cây lâu năm chỉ nhận mức hơn 8,1 triệu đồng/m2 ở vị trí 1 hoặc 4,8 triệu đồng/m2 đối với đất trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản ở vị trí 2 – thấp hơn nhiều so với đất ở. Quyền lựa chọn tái định cư bằng đất hoặc nhà ở phụ thuộc vào quỹ đất, quỹ nhà của địa phương, nên không phải ai cũng có được phương án phù hợp với nhu cầu thực tế.
Giải phóng mặt bằng TPHCM: Bài kiểm tra cho tiến độ và lòng tin
Tuyến metro Bến Thành - Cần Giờ được định vị là dự án hạ tầng giao thông chiến lược, với tổng mức đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng do nhà đầu tư bố trí, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 9.834 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Mục tiêu là hoàn thành thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng trong quý IV để triển khai thi công tuyến metro, đồng thời thành phố yêu cầu hoàn thành bàn giao đất trước ngày 2/9/2026. Theo kế hoạch, tuyến sẽ hoàn thành vào năm 2028, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm đến Cần Giờ còn khoảng 13 phút và trở thành trục giao thông công cộng kết nối trung tâm với đô thị biển Cần Giờ. Những cột mốc thời gian này cho thấy áp lực rất lớn lên công tác giải phóng mặt bằng TPHCM: nếu bồi thường không thỏa đáng hoặc đối thoại không minh bạch, chậm trễ sẽ xảy ra, kéo theo chi phí tăng và ảnh hưởng niềm tin của người dân vào các dự án hạ tầng tương lai.
Kết luận: Muốn metro về Cần Giờ nhanh, bồi thường phải công bằng, dễ hiểu
Bồi thường đất metro Bến Thành - Cần Giờ tại Nhà Bè, với mức cao nhất hơn 61 triệu đồng/m2 và thấp nhất hơn 31,2 triệu đồng/m2 tùy vị trí, loại đất, đang gửi một thông điệp kép. Một mặt, thành phố tỏ ra sẵn sàng chi mạnh cho giải phóng mặt bằng TPHCM nhằm đẩy nhanh một dự án hạ tầng giao thông được kỳ vọng thay đổi cục diện kết nối với Cần Giờ. Mặt khác, sự chênh lệch giá, sự khác biệt giữa đất ở và đất nông nghiệp, giữa hộ có đường vào và hộ phải đi nhờ, nếu không được giải thích kỹ, rất dễ tạo cảm giác bất công. Muốn tuyến metro Bến Thành Cần Giờ thực sự trở thành biểu tượng phát triển mới, cơ quan chức năng cần đối thoại thẳng thắn, giải thích rõ tiêu chí định giá và bảo đảm các phương án tái định cư không chỉ đúng quy định mà còn hợp lòng người. Đó là cách duy trì đồng thuận xã hội và giữ tiến độ bàn giao mặt bằng đúng cam kết.
