Từ bản vẽ đến diễn đàn quốc tế: Gia Bình bước ra sân khấu châu Á
Nhà ga sân bay Gia Bình là phương án thiết kế nhà ga hành khách cho một cảng hàng không quốc tế mới tại Bắc Ninh, được một tập đoàn kiến trúc Mỹ danh tiếng phát triển và mang đi giới thiệu tại triển lãm hàng không quốc tế ở Singapore, thể hiện tham vọng nâng cấp hạ tầng hàng không và vị thế khu vực của Việt Nam. Việc một thiết kế nhà ga còn nằm trên giấy đã xuất hiện tại Passenger Terminal Expo Asia ở Singapore cho thấy câu chuyện không chỉ là một dự án nội địa. Ngày 23/9, Skidmore, Owings & Merrill (SOM) – đơn vị đứng sau Burj Khalifa và One World Trade Center – dành riêng một phiên giới thiệu với chủ đề “Gia Binh International Airport – Uplift Vietnam's Aviation Infrastructure”. Đây là lời khẳng định rằng sân bay Gia Bình được định vị như một mảnh ghép mới trong bản đồ hạ tầng hàng không châu Á, chứ không chỉ là một công trình phục vụ nhu cầu đi lại trong nước.
Thiết kế nhà ga “Water Gardens”: bản sắc Việt Nam trong ngôn ngữ quốc tế
Điểm đáng nói nhất của sân bay Gia Bình là cách thiết kế nhà ga được xây dựng như một tuyên ngôn thẩm mỹ mới cho hạ tầng hàng không Việt Nam. SOM không chọn mô hình nhà ga công nghiệp quen thuộc, mà gọi phương án này là “The Terminal of Water Gardens” – nhà ga của những khu vườn nước. Ý tưởng xuất phát từ hệ thống sông ngòi, cảnh quan và các yếu tố văn hóa Việt Nam, nơi nước vừa là hình ảnh vừa là nguyên tắc tổ chức không gian, dẫn dắt hành khách từ lúc đặt chân đến sân bay cho đến khi lên máy bay. Theo SOM, kiến trúc và cảnh quan được nối thành chuỗi không gian trong nhà – ngoài trời liên tục, để mỗi chặng di chuyển gắn với một trải nghiệm khác nhau xoay quanh yếu tố nước. Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam không muốn một nhà ga “na ná” khu vực, mà muốn một biểu tượng hạ tầng mang bản sắc riêng nhưng vẫn nói bằng ngôn ngữ thiết kế quốc tế.
Gần 200.000 tỷ đồng cho một cửa ngõ mới của vùng Thủ đô
Đằng sau vẻ đẹp kiến trúc là một siêu dự án hạ tầng hàng không với quy mô vốn thuộc hàng lớn nhất cả nước hiện nay. Sân bay Gia Bình được đầu tư tại Bắc Ninh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 45 km, với tổng mức đầu tư dự kiến 196.378 tỷ đồng qua hai giai đoạn. Quốc hội đã chấp thuận chủ trương đầu tư dự án vào tháng 12/2025, với quy mô cảng hàng không quốc tế cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO, đủ điều kiện phục vụ các dòng máy bay thân rộng, kể cả Airbus A380 nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật và khai thác. Theo hồ sơ công bố, nhà đầu tư là Tập đoàn Masterise, và dự án sử dụng khoảng 1.885 ha đất. Đây không chỉ là một sân bay mới; với định hướng trở thành trung tâm vận tải hàng hóa, logistics và bảo dưỡng, sửa chữa máy bay, Gia Bình được kỳ vọng hình thành một đầu mối hàng không mới cho vùng Thủ đô và khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Chiến lược trước APEC 2027: Gia Bình như lời cam kết hạ tầng
Việc thiết kế sân bay Gia Bình xuất hiện tại triển lãm Singapore không phải ngẫu nhiên về thời điểm, mà gắn với một chiến lược hạ tầng dài hơi. Thiết kế được giới thiệu chỉ khoảng nửa năm sau khi SOM công bố chiến thắng cuộc thi thiết kế nhà ga hành khách do Masterise tổ chức, cho thấy tiến độ được đẩy nhanh để kịp các mốc chiến lược. Giai đoạn đầu đến năm 2030, dự án dự kiến hoàn thiện hai đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách, nhà ga VIP cùng hệ thống kỹ thuật và logistics, đáp ứng khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đến năm 2050, sân bay được định hướng mở rộng lên bốn đường cất hạ cánh, nâng công suất lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Một mục tiêu quan trọng trước mắt là hoàn thành các hạng mục cần thiết để phục vụ Hội nghị APEC 2027 tại Việt Nam – tức Gia Bình đang được đặt vào tâm điểm của lời cam kết hạ tầng với khu vực.
Vì sao Gia Bình là cột mốc hạ tầng hàng không khu vực
Nhìn từ triển lãm Singapore, sân bay Gia Bình không chỉ là một dự án lớn về vốn, mà là bước thử sức của Việt Nam trong cuộc chơi hạ tầng hàng không khu vực. Việc SOM – hãng kiến trúc từng tạo nên Burj Khalifa, tòa nhà cao nhất thế giới – mang thiết kế này đi giới thiệu trước các nhà khai thác sân bay, kiến trúc sư, chuyên gia công nghệ và doanh nghiệp hạ tầng hàng không quốc tế cho thấy chất lượng thiết kế đã đạt chuẩn để đối thoại ngang hàng. Theo chương trình triển lãm, phiên giới thiệu riêng “Gia Binh International Airport – Uplift Vietnam's Aviation Infrastructure” đặt dự án trong bức tranh nâng cấp hạ tầng hàng không châu Á, chứ không chỉ là một công trình quốc gia. Nếu các mốc triển khai được giữ đúng nhịp, Gia Bình có thể trở thành minh chứng rằng Việt Nam sẵn sàng bước vào giai đoạn mới: dùng hạ tầng hiện đại, mang bản sắc, để định vị mình như một điểm đến và điểm trung chuyển quan trọng trong khu vực.
